Demissionair minister Wiersma van Landbouw neemt de proef op de som: ze voert nog dit jaar een hogere ‘rekenkundige ondergrens’ in voor de stikstofdepositie op de natuur. Een proefproces moet vervolgens uitwijzen of dat juridisch overeind blijft.
Raoul du Pré is politiek commentator en chef van de politieke redactie.
Wiersma hoopt dat boeren, bouwers en ondernemers zo weer vooruit kunnen met hun vergunningen. Daarmee slaat zij het recente advies van de Raad van State over haar plan in de wind. De Raad adviseerde in mei dat het invoeren van een ondergrens ‘niet geringe risico’s’ met zich meebrengt en juridisch ‘kwetsbaar’ is.
Wiersma laat zich daardoor niet afschrikken, blijkt nu uit haar reactie aan de Tweede Kamer. Ze gaat door met het voorstel, in elk geval totdat ze door een rechter wordt teruggefloten. ‘Er zullen altijd risico’s blijven bestaan daar waar wetgeving en beleid worden gemaakt.’
Verhoging van de ondergrens voor de stikstofneerslag op kwetsbare natuur is een oude hartenwens van de BBB en ook een afspraak uit het Hoofdlijnenakkoord van het onlangs gevallen kabinet. De redenering van de BBB is eenvoudig: als de ondergrens omhoog gaat, hebben boeren en projecten die nu geen kant op kunnen, toch geen vergunning nodig voor hun activiteiten die onder de nieuwe grens blijven.
Nu ligt die grens op 0,005 mol per hectare per jaar, minder dan een halve gram – praktisch niets dus. Een project dat voor meer ‘depositie’ zorgt, krijgt alleen een vergunning als elders de natuurschade aantoonbaar wordt gecompenseerd. Wiersma verhoogt die grens nu naar 1 mol. Voor heel veel bedrijven zou dat een uitkomst zijn.
Juristen, de Raad van State en een groot deel van de Tweede Kamer reageerden onlangs sceptisch op het voorstel, omdat het allesbepalende ‘stikstofvonnis’ van de Raad van State uit 2019 in hoge mate een principieel karakter heeft: omdat de stikstofneerslag op de kwetsbare natuurgebieden jarenlang te hoog is geweest, moet de overheid voortaan aantonen dat er daadwerkelijk wordt bijgedragen aan natuurherstel voordat voor een project een stikstofvergunning wordt verleend.
Volgens dat principe maakt het niet uit hoe hoog de ondergrens is, zolang de overheid niet kan bewijzen dat er robuuste maatregelen worden genomen om de natuurgebieden te ontzien. Ondernemers, bouwers, natuurorganisaties, provincies en acht gemeenten rondom de Veluwe lieten daarom onlangs weten dat ze vrezen dat Wiersma vast gaat lopen omdat die robuuste maatregelen vooralsnog ontbreken in het stikstofbeleid. ‘Alleen door én de wet aan te passen én werk te maken van minder stikstofuitstoot kunnen we de stikstofcrisis definitief achter ons laten’, aldus voorzitter Ger Koopmans van landbouworganisatie LTO.
Wiersma laat zich daardoor echter niet ontmoedigen, schrijft zij nu aan de Kamer. ‘Zoals u weet gaat het kabinet een rekenkundige ondergrens invoeren’, aldus de minister. Die zal daarna ‘zo snel mogelijk’ worden ingebracht in een lopend proces, zodat de rechter erover kan oordelen.
Ze erkent dat de zaak dan vervolgens waarschijnlijk in beroep door zal moeten naar de afdelings bestuursrechtspraak van de Raad van State. Ook het Europese Hof zal er iets van moeten vinden: de huidige stikstofimpasse is grotendeels gebaseerd op Europese afspraken over natuurbescherming. Over hoe lang de totale procedure dan gaat duren voordat er duidelijkheid is, laat de minister zich niet uit.
De eerste reacties vanuit de Tweede Kamer zijn zeer wisselend van toon. BBB-fractieleider Caroline van der Plas is ronduit enthousiast: ‘Dit is precies waarom wij bestuursverantwoordelijkheid genomen hebben: knopen doorhakken. Hiermee krijgen boeren en bouwers eindelijk weer lucht.’
D66 vreest dat Wiersma bij de rechter gaat vastlopen en dus boeren en ondernemers valse hoop geeft. ‘De minister en de BBB nemen bewust een loopje met de toekomst van heel veel boeren.’
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant