Advertenties met pro-Israëlische inhoud krijgen ruim baan op internet. Deskundigen zien dat video's met selectieve framing het publieke debat proberen te sturen, al lijken ze net binnen de advertentieregels van Google te blijven.
Beelden van aanvallen van Hamas op Israeliërs, ondersteund met spannende muziek en flitsende teksten waarin dingen staan als: "Ze zijn nog steeds bewapend, ze zijn nog steeds op seconden afstand van je kinderen, de dreiging is echt en nu aanwezig". Dit soort video's worden via het advertentieplatform van Google uitgeserveerd aan mensen die op hun telefoon zitten.
"Waarom krijg ik dit op leerplatform Quizlet te zien?", vraagt iemand zich onder een video op YouTube af. Een ander kwam het filmpje tegen op een fitness-app en weer iemand anders trof de video in een app voor kinderen. Ook NU.nl-lezers maakten er melding van.
Via Googles advertentiecentrum voor transparantie is te zien dat de video afkomstig is van de Israeli Government Advertising Agency. Deze organisatie beheert een paar honderd van dit soort advertenties in verschillende talen. De boodschap komt steeds op hetzelfde neer: Israël is een onschuldig slachtoffer van extreem geweld door Hamas.
Het lijkt gek om ineens zo'n reclame te zien. Maar er zit een gedachte achter, zegt Erwin van Veen, Midden-Oosten-expert van instituut Clingendael. "Door deze beelden naast een reclame voor een stofzuiger of Carglass te zetten, worden ongelijksoortige zaken op hetzelfde niveau getrokken", legt hij uit. "Dat maakt het voor de kijker gemakkelijker om de boodschap kritiekloos in zich op te nemen."
De video's zijn volgens Fabio Cristiano onderdeel van de Israëlische overheidsagenda. Cristiano doet aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar het Israëlisch-Palestijnse conflict en is gespecialiseerd in desinformatie. "De filmpjes hebben als doel om de internationale mening te sturen", zegt hij. Dat vormt al jaren zo'n belangrijk onderdeel van de publieksdiplomatie dat het een eigen term heeft gekregen: hasbara.
De Israëlische regering geeft dit jaar 150 miljoen dollar uit aan pro-Israëlische berichtgeving. Volgens The Times of Israël is dat vanwege de oorlog in Gaza twintig keer meer dan in de afgelopen jaren.
Van Veen ziet dat de advertentie belangrijke informatie achterwege laat en dat informatie niet klopt. "Hamas wordt weggezet als nietsontziende terroristen die het op kinderen hebben voorzien", zegt hij. "Begrijp me niet verkeerd: Hamas is ook gevaarlijk. Maar in de kern is het een verzetsbeweging waarvan de militaire tak bij tijd en wijle terroristische aanvallen uitvoert. De video maakt gebruik van een uiterst selectieve framing, waarbij bezetting, geweld en vernederingen door Israël helemaal weggelaten worden."
Google heeft op zijn website een lijst met thema's die niet voldoen aan zijn advertentiebeleid. Zo mag je bijvoorbeeld geen haat of discriminatie verspreiden. Hetzelfde geldt voor dierenleed en gevoelige gebeurtenissen.
"Dit soort video's zijn er best handig in om net binnen de grenzen te blijven", zegt Van Veen. "De vraag is dan hoeveel verantwoordelijkheid techplatforms hebben voor de inhoud van dit soort reclames. Dat is een langlopende discussie die nog steeds wordt gevoerd."
Een woordvoerder van Google zegt tegen NU.nl dat de advertentie die bovenin dit artikel wordt genoemd het beleid over schokkende content schendt. Daarom is de advertentie van het platform verwijderd. Hoewel de advertentiegegevens inderdaad niet meer online staan, werkt de YouTube-video die voor de reclame werd gebruikt nog wel.
Tientallen reclames van de Israeli Government Advertising Agency staan nog online. Google zegt dat advertenties onmiddellijk worden verwijderd als ze niet aan de regels voldoen en het beleid consequent te handhaven. "We hebben advertenties met betrekking tot dit conflict geblokkeerd wanneer ze de grens overschreden en dit beleid schonden."
Google haalde in het verleden ook een aantal Israëlische advertenties offline. In oktober 2023 werden er al dertig verwijderd nadat uit onderzoek van Politico bleek dat ze beelden van geweld bevatten. Google kreeg ook kritiek nadat schokkende beelden in apps voor kinderen terechtkwamen. En in mei 2021 verwijderde YouTube een reclame waarin het bombarderen van Gaza werd gerechtvaardigd.
Cristiano zegt dat er voor digitale platforms een verantwoordelijkheid ligt. "We weten inmiddels welke immense invloed platforms als YouTube hebben op het publieke debat", zegt hij.
"De filmpjes overtreden de regels misschien niet, maar bekend is wel dat Israëlische berichten vaak minder streng worden beoordeeld dan Palestijnse. Dat is een geopolitieke overweging: Israël wordt in het westen gezien als een bondgenoot."
De onderzoeker hekelt ook het gebrek aan transparantie. Bij de advertenties is volgens hem niet altijd helder genoeg waar ze vandaan komen. "Kanalen als Al Jazeera of Russische kanalen worden bijvoorbeeld door YouTube gelabeld", zegt hij. "Maar bij video's van Israël of de VS is dat niet het geval."
Source: Nu.nl economisch