Behalve een enorme sloot aan geld staat er weinig op het spel bij het WK voor clubs, dat zaterdagnacht begint. Spelers zien er tegenop in hun overvolle speelschema en kaartjes worden bijna gratis weggegeven. Waarom organiseert de Fifa dit vierjaarlijkse toernooi?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft met name over sport en media.
Bondscoach Ronald Koeman probeerde zijn walging voor het WK voor clubs niet eens te onderdrukken. ‘Absurd’ noemde hij het dat de Fifa op de toch al overvolle kalender een maand heeft uitgetrokken voor een veredeld vriendschappelijk toernooi waaraan een deel van de beste voetballers moet meedoen, terwijl ze vakantie behoren te vieren.
Voor de uitverkoren clubs is het makkelijk geld verdienen bij het WK, dat zaterdag begint en zich laat voorstaan op een prijzenpot van 1 miljard dollar. Maar Koeman kan zich niet voorstellen dat een speler met een goed gevulde prijzenkast zin heeft om naar de Verenigde Staten te reizen voor groepswedstrijden tegen bijvoorbeeld Ulsan uit Zuid-Korea, het Mexicaanse Pachuca of Mamelodi Sundowns uit Zuid-Afrika.
De zorgen van de bondscoach gaan uit naar wat zo’n serie van minimaal drie en maximaal zeven wedstrijden, in een EK- of WK-loos jaar, doet met de belasting van topvoetballers, die er dit seizoen vaak al vijftig wedstrijden op hebben zitten. Koeman, die al eerder zijn irritatie over het toernooi uitsprak: ‘Je maakt spelers hiermee kapot.’
Je kunt van alles vinden van het vernieuwde WK voor clubs, dat de komende maand verspreid over twaalf stadions in de VS wordt uitgesponnen. Bijvoorbeeld dat het een nogal waanzinnig idee is om voetballers aan het eind van het seizoen te laten opdraven voor een paar wedstrijden waarin behalve een enorme sloot aan start- en prijzengeld niets op het spel staat. Het WK is groter dan groots, wellicht zelfs grotesk.
‘Iedereen heeft het er moeilijk mee’, zei de openhartige Oranje-international Denzel Dumfries over zijn deelname met Inter Milan. De afgelopen dagen speelde hij nog twee WK-kwalificatiewedstrijden met het Nederlands elftal, een week na de verloren Champions League-finale tegen Paris Saint-Germain.
Maar uitrusten is er voor Dumfries niet bij, want op het WK voor clubs wachten in elk geval wedstrijden tegen River Plate uit Argentinië, het Japanse Urawa Red Diamonds en Monterrey uit Mexico. Dumfries: ‘Normaal ben je hierna klaar en ga je na de vakantie met frisse blik het nieuwe seizoen in. Het is niet makkelijk.’
Velen grijpen het WK aan als het ultieme bewijs dat het voetbal gek is geworden. Dat de Fifa spelers over de kling jaagt met een opgepompt toernooi om geld (de titel levert alleen al 40 miljoen dollar op). Dat zoiets vragen is om blessures, zoals spelersvakbond Fifpro onvermoeibaar blijft betogen. Dat er, aan het eind van het seizoen, niemand zit te wachten op wedstrijden van het kaliber Flamengo - Espérance Sportive de Tunis, of Porto - Al Ahly.
Tegenover dat omvangrijke koor van critici staat iemand als Nordin Amrabat (38). De Nederlandse Marokkaan speelde na een lange reeks omzwervingen door onder meer Turkije, Griekenland, Saoedi-Arabië en Spanje afgelopen seizoen voor Hull City, op het tweede niveau in Engeland. De club wilde graag met hem door, tot er interesse kwam van Wydad AC, uit Casablanca. ‘Een heel grote club in het Afrikaanse voetbal.’
Amrabat moest haast maken om zijn tot 30 juni doorlopende contract bij Hull op te zeggen. Hoewel dat niet zijn eigen hoofddoel was, wilde Wydad hem graag inschrijven voor het WK voor clubs. Nu dat is gelukt, wacht woensdag de eerste groepswedstrijd in Philadelphia tegen titelhouder Manchester City. Van de voorzitter van Wydad heeft hij begrepen dat supporters 25 duizend visa hebben aangevraagd om in de VS hun club te kunnen steunen.
Natuurlijk, zegt Amrabat, begrijpt hij de kritiek van ‘topspelers die rond de zestig wedstrijden per seizoen spelen’. Zij willen volgens hem het liefst vasthouden aan het oude format van het WK, dat elf dagen duurde en waarbij de beste ploeg van Europa pas in de halve finale instroomde. Manchester City hoefde zo tijdens het laatste WK in 2023 alleen te winnen van Urawa Red Diamonds en van Fluminense uit Brazilië (4-0 in de finale) om kampioen te worden. Al te veel aandacht heeft het toernooi nooit getrokken.
Amrabat voelt zich niet vermoeid. Voor hem is het juist ‘een eer’ om tegen de beste clubs van Europa uit te komen, omdat hij en zijn teamgenoten het schijnsel van de Champions League niet gewend zijn. ‘Ik had het liefst een groepsfase gespeeld met zes wedstrijden. Hoe meer wedstrijden op dit niveau en podium, hoe beter.’
Natuurlijk valt er iets te zeggen voor de kritiek op het toernooi, nu de beste spelers op hun tandvlees naar het einde van het seizoen strompelen. Steeds meer topvoetballers, onder wie Gouden Bal-winnaar Rodri, spreken zich uit tegen de steeds vollere voetbalkalender, waardoor de seizoenen naadloos in elkaar over lijken te vloeien. ‘We zitten in een situatie waarin spelers het risico lopen op een blessure, fysiek en mentaal’, waarschuwde Maheta Molango, baas van de Engelse profspelersvakbond onlangs.
De mondiale spelersvakbond Fifpro maakte onlangs bekend welke deelnemers aan het WK voor clubs tot de ‘meest overwerkte’ profs behoren. Met stip op één: middenvelder Federico Valverde van Real Madrid. De Uruguayaan (26) speelde afgelopen seizoen 64 wedstrijden met zijn club en land, waarin hij gemiddeld 91 minuten op het veld stond. Daarmee is hij de op twee na meest belaste speler in Europa, achter de doelmannen David Raya (Arsenal) en André Onana (Manchester United). Zij ontbreken met hun clubs in de VS.
Oranje-international Frenkie de Jong reageerde rond de wedstrijd tegen Finland zelfs opgetogen dat hem een reis naar de VS bespaard is gebleven, omdat Barcelona zich niet voor het WK heeft geplaatst. ‘Misschien is het in financieel opzicht voor de club minder’, zei hij, ‘maar voor ons is het top. Daar heeft niemand zin in, het publiek zit er ook niet op te wachten, er worden amper kaarten verkocht.’
De Fifa hoopt door kaartjes ‘dynamisch’ te prijzen de aantrekkingskracht te vergroten, maar voor veel groepswedstrijden zijn nog volop plekken te boeken en de ticketprijzen zijn inmiddels gekelderd. Zo schrijft sportmedium The Athletic dat studenten voor 20 dollar naar Lionel Messi en Inter Miami kunnen komen kijken, om zo het stadion in Miami vol te krijgen voor de openingswedstrijd tegen het Saoedische Al Ahly. Bij aankoop van een ticket van 20 dollar krijgen ze er vier gratis kaartjes bij.
Het helpt ook niet mee dat een groot deel van het WK waarschijnlijk geruisloos aan de Europese voetbalfans voorbij zal trekken. Door het tijdsverschil worden veel duels op de late avond of in de Europese nacht gespeeld, waaronder de ouverture in Miami. Wie ervoor wil opblijven in de nacht van zaterdag op zondag, om 2 uur Nederlandse tijd, zal zich eerst (gratis) moeten registreren bij de streamingdienst Dazn.
De Britse sportstreamingdienst haalde de exclusieve uitzendrechten van het toernooi voor naar verluidt 1 miljard dollar binnen. Fifa-baas Gianni Infantino toonde zich in zijn nopjes met de verbintenis, want de content van Dazn wordt wereldwijd door driehonderd miljoen mensen bekeken, volgens Dazn. En de dienst zet net als de wereldvoetbalbond in op mondiale expansie.
De Fifa verkoopt het WK voor clubs als een sympathiek initiatief om meer teams uit kleinere landen de kans te geven om tegen de Europese top te spelen. ‘Mijn droom is dat het voetbal een dominante sport wordt over heel de wereld’, zei Arsène Wenger, de oud-trainer die tegenwoordig directeur mondiale voetbalontwikkeling is bij de voetbalbond. ‘Niet dat dit toernooi dat van de ene op de andere dag voor elkaar krijgt, maar het gaat er wel aan bijdragen.’
Gevoetbald zal er in elk geval worden, tot en met de finale in New York op 13 juli, tussen wat de Fifa ‘de 32 beste teams ter wereld noemt’. Al is dat overdreven. Uit de Europese top doen weliswaar twaalf teams mee, maar onder meer Arsenal, Barcelona en Liverpool ontbreken, omdat de Fifa bepaalde dat elk land maar met maximaal twee clubs mag meedoen.
Chelsea en Atlético Madrid kregen voorrang op basis van hun prestaties tussen 2021 en 2024, waarop de ranking voor deelname is gebaseerd. Red Bull Salzburg verwierf als twaalfde Europese club een startbewijs. Ajax bleek één coëfficiëntpunt tekort te komen (oftewel een gelijkspel in de Champions League), anders had de club miljoenen kunnen bijschrijven.
Want dát is toch wat vooral tot de verbeelding spreekt: de ontzagwekkende hoeveelheid dollars en euro’s waarmee de Fifa wappert om het eigen WK op te plussen. Real Madrid is door mee te doen alleen al verzekerd van 35 miljoen aan inkomsten. Mocht de club alles winnen, dan levert dat in totaal 140 miljoen euro op, nog los van sponsorpremies en tv-inkomsten. Dat is 40 miljoen meer dan wat Real dit seizoen in de Champions League verdiende.
Aanvankelijk wilde Infantino dat de winnaar van het WK voor clubs zelfs meer zou verdienen dan die van de Champions League, zo schreef The Athletic, onderdeel van The New York Times. De Fifa-baas hoopte op die manier de Uefa als organisator van de Europese clubcompetitie te overvleugelen.
Dat lukte niet, maar Infantino’s wens symboliseert de hoog opgelopen strijd tussen de twee voetbalbonden die draait om wie het meeste aanzien, geld en macht verwerft. Hij wreef zich dan ook in zijn handen met Pif, het Saoedische investeringsfonds dat toetrad tot de sponsors van het WK voor clubs.
Hoezeer de Fifa ook rept over mondiale gelijkwaardigheid, bij het WK verdienen de clubs lang niet allemaal hetzelfde. Zo krijgen de twaalf Europese deelnemers tussen de 11 en 35 miljoen euro als startgeld (sportieve prestaties en commerciële waarde bepalen het precieze bedrag), terwijl Zuid-Amerikaanse clubs het met een vast bedrag van 13 miljoen moeten doen. Voor ploegen uit Noord-Amerika, Azië en Afrika ligt 8 miljoen klaar, Auckland City krijgt als vertegenwoordiger van het continent Oceanië 3 miljoen euro.
De kritiek luidt daarom dat de rijkste clubs door het WK vooral rijker zullen worden en hun plek in de top verder zullen verstevigen. Real Madrid won dit seizoen geen prijs en de titelhouder sneuvelde al in de kwartfinale van de Champions League. De club is er dus op gebrand met de onlangs aangetreden coach Xabi Alonso het WK te winnen. Het bestuur heeft de spelers daartoe een winstpremie van 1 miljoen euro in het vooruitzicht gesteld, aldus Spaanse media.
Real was een van de clubs die dan ook gretig gebruikmaakten van de extra transferperiode die de Fifa inlaste. De club trok verdedigers Trent Alexander-Arnold en Dean Huijsen aan en betaalt zo’n 40 miljoen voor het Argentijnse supertalent Franco Mastantuono. Alleen wil River Plate, dat zelf meedoet, hem pas na het WK voor clubs laten gaan.
Real wilde Alexander-Arnold per se meenemen naar de VS en maakte daarom 10 miljoen euro aan Liverpool over, terwijl hij op 1 juli gratis overgenomen had kunnen worden. Manchester City investeerde op zijn beurt zo’n 135 miljoen euro in Oranje-international Tijjani Reijnders, Rayan Cherki en Rayan Aït-Nouri.
Als het aan Infantino had gelegen, had naast Lionel Messi ook de andere grootste ster van het voetbal op het toernooi geschitterd. Cristiano Ronaldo (40) deed wat mysterieus over een mogelijk afscheid bij zijn club in Saoedi-Arabië, ontlokte zo de interesse van clubs die aan het WK meedoen, maar liet toch weten dat hij zijn contract bij Al-Nassar verlengt.
Het zou mooi zijn als, tegen alle verwachtingen in, niet Manchester City of Real Madrid over een maand de bokaal hooghoudt waarin Infantino zijn naam heeft laten graveren, maar bijvoorbeeld Mamelodi Sundowns. De succesvolste club van Zuid-Afrika heeft een selectie die 35 miljoen waard is. Ter vergelijking: dat is volgens de website Transfermarkt alleen al de waarde van Endrick, de geblesseerde spits van Real Madrid.
Dromen mag, vindt ook Nordin Amrabat. Hij voelt ‘aan alles’ dat zijn club er vanaf nu elke vier jaar bij wil zijn, op het WK voor clubs. Daartoe moet Wydad in die vier jaar een keer de Champions League van Afrika winnen, zoals in 2022 gebeurde.
En waarom zou Wydad niet kunnen stunten, in een groep met Al Ain, Manchester City en Juventus? ‘We zijn de underdog en we willen graag verrassen. We gaan er zeker niet met de olympische gedachte heen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant