In tientallen Amerikaanse steden komen mensen op straat om te protesteren tegen het immigratiebeleid van president Trump. Mensen zonder papieren, die blijven vaak thuis uit angst om aangehouden en uitgezet te worden. ‘Elke keer dat ik van huis ga, ben ik bang dat ik niet meer terugkom.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Luis heeft het vandaag weer gered. In zijn krappe keukentje, op een klapstoel, draait hij een flesje water open. Flinke teugen, een veeg langs zijn mond. ‘Het huis verlaten is doodeng geworden’, hijgt de 23-jarige migrant, die zijn achternaam niet in de krant wil. Luis keerde net ongeschonden terug van werk. Nu moet hij niet, via dit interview, alsnog worden opgespoord.
‘Ik was zelfs bang om jou te ontvangen’, zegt Luis. ‘Je weet nooit wie je tegenover je krijgt. Er gebeuren hier gekke dingen.’
Los Angeles, waar Luis al zijn hele leven woont, is voor hem nu een gevaarlijke plek. Door de hele stad jagen federale agenten op mensen zoals hij. De ruim 900 duizend ongedocumenteerde inwoners van LA staan doodsangsten uit. Er vinden razzia’s plaats in winkels, restaurants, scholen of pakhuizen. Na aanhouding volgt steevast uitzetting.
‘Maar ik móét werken’, zegt Luis, met een blik op het 3-jarige meisje dat speelt aan zijn voeten. ‘Ik heb een gezin te onderhouden. Elke keer dat ik van huis ga, ben ik bang dat ik niet meer terugkom.’
De spanning rond Donald Trumps snoeiharde immigratiebeleid dreigt een kookpunt te bereiken. Al een week gaan Amerikanen in tientallen steden uit protest de straat op. Die demonstraties ontsporen sporadisch, honderden mensen werden al gearresteerd. Er is weinig indicatie dat de storm gaat liggen. Deze zaterdag wordt het grootste protest verwacht.
Nergens raakte de boel verhitter dan in LA. Hier schakelde Trump militairen in om de immigratiepolitie bij te staan, tot verbijstering en woede van het staatsbestuur. Een rechter verklaarde die actie illegaal. Trump ging in beroep.
Het was in deze stad dat agenten met non-fatale munitie schoten op journalisten. Hier werd een vakbondsleider gearresteerd en, donderdag, zelfs een Democratische senator. Deze Alex Padilla (52), zelf Californiër, werd naar de grond gewerkt en geboeid tijdens een persconferentie van Kristi Noem, minister van Binnenlandse Veiligheid. Hij had haar onderbroken met een vraag.
Terwijl burgers demonstreren, agenten arresteren en politici met elkaar discussiëren over de moraliteit van Trumps beleid, is de groep om wie dit draait uit het straatbeeld verdwenen. Waar op de ene plek honderden demonstranten schreeuwen onder laaghangende helikopters, valt Los Angeles elders stil. Migranten blijven thuis deze dagen.
De buitenwereld is riskant. Eén ongelukkige aanvaring en ze lopen gevaar om uitgezet te worden, niet zelden naar een land dat ze nauwelijks nog kennen.
Vuurwerk met kerst. Regen die klettert op het bouwvallige dak. Het geluid van de druppels die worden opgevangen in emmers op de vloer. Veel meer herinnert Luis zich niet van Guatemala. ‘We woonden aan een onverharde weg’, zegt Luis. ‘Mijn ouders wilden iets beters. Ik had niets te kiezen.’
Vijf was hij, toen hij na een barre tocht bij Californië de grens overstak. Het gezin bouwde een leven op. Vader werd klusjesman, moeder kledingverkoper, Luis ging naar school. Over hun verblijfsstatus ging het zelden.
Los Angeles telt zo’n 900 duizend ongedocumenteerden, op een inwonertal van 9,6 miljoen. Deze groep is een vitaal onderdeel van de cultuur en economie. Migranten hebben in Californië recht op zorg, een burgerservicenummer, velen betalen belasting. Zonder strafblad vormde uitzetting geen reëel gevaar. Maar gelijkwaardig waren hun levens niet.
‘Een kwart van mijn klasgenoten had geen papieren’, zegt Luis. ‘Het was de normaalste zaak van de wereld. Pas na mijn schooltijd merkte ik het verschil. Vrienden met papieren gingen studeren. Ik kan dat niet.’
Luis werkte in pakhuizen, bakte fastfoodpizza, waste glazen in bars. De hoekstenen van het Amerikaanse migrantenbestaan. Sinds een paar maanden ruimt hij de tafels van een chique restaurant in de binnenstad, op enkele straten van de demonstraties. ‘De voertaal in de keuken is Spaans’, zegt Luis. ‘Bijna niemand heeft papieren. Iedereen is als de dood.’
Beelden van aanhoudingen verspreiden zich deze dagen door de migrantengemeenschap. Het zijn er veel. Donderdag wordt in Los Angeles een man door gewapende agenten klemgereden en ingerekend. Zijn vrouw en kind blijven achter in een gebutste, stilstaande auto. Elders vallen agenten een basisschool binnen om daar een 9-jarige leerling aan te houden. Die is inmiddels uitgezet, met zijn vader, naar Honduras.
Soms zijn dit gerichte opsporingen, vaak willekeurige razzia’s. Bij Home Depot, een Amerikaanse bouwketen, worden maandag tientallen migranten gearresteerd. Zij stonden te wachten op zwartbetaalde dagarbeid.
‘Iedereen stoof weg, sommigen renden de rivier in’, zegt de 47-jarige Leo, zelf migrant, door het raampje van zijn foodtruck voor de Home Depot. ‘ICE kreeg er een boel te pakken. Normaal gesproken staan hier honderden mensen op de parkeerplaats, nu durft niemand meer te komen. Ik ben al mijn klanten kwijt!’ Het zijn deze verhalen die migranten binnenhouden, en demonstranten op de been.
‘Mijn grootouders hebben hier hun hele leven gewerkt’, zegt Iza Torrez (22) tijdens een van de nachtelijke demonstraties. Ze schreeuwt om boven de politiesirenes uit te komen. ‘Nu durven ze hun huis niet uit. Ze gebruiken hun spaargeld om hun fucking boodschappen te laten bezorgen. Zij vochten voor ons door naar hier te komen, nu vechten wij voor hen om te blijven.’
Luis leefde niet onder de radar. Verkeersboetes betaalde hij altijd. Hij zocht met een gerust hart contact met de autoriteiten. Toen zijn auto een paar jaar geleden werd getroffen door een aantal verdwaalde kogels – ‘een of andere schietpartij, dit is een ruwe buurt’ – deed hij bij de politie netjes aangifte. Nu vreest Luis die documentatie.
De regering verklaarde migranten voor minder tot bendelid. Honderde mensen werden al uitgezet op basis van tatoeages of kleding, zonder proces, naar buitenlandse gevangenissen.
Luis wíl wel papieren. Al jaren. De jonge migrant is met een advocaat verwikkeld in een ingewikkelde asielaanvraag. Maar juist nu, terwijl hij die harder nodig heeft dan ooit, ligt dat proces stil. Te riskant. Door heel het land worden migranten gearresteerd wanneer zij opdraven voor afspraken met de immigratiedienst. De overheid zet haar vallen zelf.
Luis haalt zijn telefoon tevoorschijn. ‘Moet je kijken wat ik deze week toegezonden kreeg!’ Op zijn scherm verschijnt een reclameboodschap van de federale overheid, gericht aan ‘illegale’ inwoners. ‘Vertrek nu’, dreigt minister Kristi Noem. ‘We zullen je vinden, we zullen je uitzetten en je zult nooit meer terugkeren.’
Het lijkt wel oorlogsgebied. Het Garment District, een winkelgebied in het hart van downtown LA, is een doolhof van verlaten straten. Talloze winkels hebben hun rolluiken omlaag. Een week terug was dit nog een levendige zwarte markt waar je alles kunt kopen, karaokesets of namaakgympen, levende leguanen of jurken voor quinceañeras, een traditioneel Latijns-Amerikaans feest voor de vijftiende verjaardag van dochters.
‘Onheilspellend, hè?’, zegt Marina Diaz (55), die in de jaren tachtig vluchtte uit El Salvador en inmiddels een Amerikaans paspoort bezit. ‘Je moet begrijpen, van de mensen die hier winkelen en werken heeft 70 tot 80 procent geen verblijfspapieren. Die durven niet meer te komen. ICE rijdt hier al de hele week rond.’
Deze dagen is LA een fundamenteel andere stad, zegt Diaz. Een voorproefje op het Amerika dat Donald Trump voor ogen heeft.
Luis leeft deze dagen zo voorzichtig als hij kan. Geen feestjes, niet buiten de deur eten, alle regels tot in de puntjes volgen. De auto neemt hij niet, uit angst voor verkeerscontroles. Beter met de metro. Een paar keer per dag belt hij zijn moeder, die werkt in het Garment District. Dan willen ze van elkaar weten of ze er allebei nog zijn.
‘Ik zit klem’, zegt Luis. ‘Er is niets wat ik nu kan doen, niemand die mij kan helpen. Wat vragen ze nu van me? Dat ik zonder mijn gezin naar Guatemala ga? Ik heb er ook niet voor gekozen om hierheen te komen. En waarom hebben ze mij dan al die jaren wél laten blijven? Ze willen me nu alles afnemen. Mijn identiteit, mijn gezin, alles wat ik heb. Wie ik ben!’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant