De mijlpaal die het Parijsakkoord in 2015 werd voor klimaatafspraken, moest ‘Nice’ worden voor de bescherming van de oceaan. Maar anders dan in Parijs zijn de afspraken bij de vrijdag afgesloten VN-conferentie niet bindend. Wat heeft de bijeenkomst opgeleverd?
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Dat ‘ondanks alles in deze tijd’ nog altijd zoveel landen bereid zijn om samen voortgang te boeken bij het beschermen van de oceaan, is op zichzelf al reden om verheugd te zijn, zegt Jean Burkard van de Franse tak van het Wereld Natuur Fonds. Hij bedoelt het niet als troostprijs. De afspraken in Nice zijn weliswaar niet bindend, maar een VN-conferentie ‘geeft het elan dat we zo hard nodig hebben om plannen vooruit te brengen’.
Het succes van Nice zit verpakt in allerhande deelbeloftes van kleinere coalities van landen – meer dan in de gezamenlijke slotverklaring, die per definitie een verwaterde consensus is. Goed voorbeeld: de 37 landen die zich achter een moratorium hebben geschaard op commerciële diepzeemijnbouw. Het winnen van metalen en mineralen uit de oceaanbodem zou forse schade toebrengen aan ecosystemen onder water.
De internationale zeebodemautoriteit werkt al langere tijd aan regelgeving voor vergunningen voor diepzeemijnbouw, waarover in juli gestemd moet worden. De breed gedeelde oproep voor een moratorium zet een rem op dat proces, waarmee exploitatie voorlopig kan worden tegengehouden.
Ander belangrijk voorbeeld is het groeiende aantal landen dat het biodiversiteitsverdrag (kortweg BBNJ) heeft geratificeerd. Daarin is afgesproken dat in 2030 30 procent van de oceaan beschermd moet worden. Om het verdrag in werking te laten treden, moeten minstens zestig landen het ratificeren – een van de belangrijkste ambities voor de conferentie. In Nice kwam de teller vrijdagochtend uit op 56 landen, plus twaalf landen die toegezegd hebben dat in september te zullen doen. Nederland had dat vrijdagmiddag nog niet gedaan.
‘We hebben gewonnen!’, concludeerde de Franse ambassadeur voor de Oceaan Olivier Poivre d’Arvor vrijdagochtend tijdens een persconferentie vanuit Nice. Andere betrokkenen zijn voorzichtiger, maar hebben goede hoop dat de nodige zestig binnenkort worden gehaald. Dat betekent dat in 2026 de eerste COP kan worden georganiseerd voor de Oceaan, vergelijkbaar met die voor het klimaat, voor bindende internationale afspraken.
Frankrijk, dat samen met Costa Rica gastheer is van de conferentie, had op voorhand de ambitie uitgesproken om van ‘Nice’ een mijlpaal te maken voor bescherming van de oceaan zoals het Parijsakkoord in 2015 dat voor het klimaat was. Die vergelijking is vooral symbolisch, zeggen diverse betrokkenen. ‘Vergeleken met klimaat en biodiversiteit lopen we nog ver achter qua bewustwording over de oceaan’, zegt Burkard.
Dat geldt ook voor financiering. Van alle duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN is voor bescherming van de oceaan het minste geld beschikbaar gesteld. Noorse wetenschappers becijferden dat we jaarlijks bijna 130 miljard euro tekort komen om dat doel te bereiken, zegt de Franse oceaanwetenschapper Jean-Pierre Gattuso. ‘Parallel aan de VN-conferentie werd in Monaco deze week 9 miljard dollar opgehaald bij bedrijven en filantropen tijdens het Blue Economy and Finance Forum. Dat moet een jaarlijks terugkerend initiatief worden, een mooi begin, hoewel nog onvoldoende.’ Bovendien kondigde de Europe Commissievoorzitter Von der Leyen afgelopen week een investering van 1 miljard dollar (ongeveer 870 miljoen euro) aan voor internationale duurzaamheidsprojecten wereldwijd gericht op bescherming van de oceaan.
‘Dit soort conferenties geeft landen de gelegenheid coalities te sluiten op deelonderwerpen waar zij specifiek door worden geraakt’, zegt Burkard. ‘Heel concreet is het plan van onder meer Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Panama en Congo om samen de haai te beschermen, dat is een bedreigde soort. Haaien zijn vaak ongewilde bijvangst. Door die te beschermen, strijd je ook meteen tegen die kwalijke effecten van bijvangst van soorten die niet worden gebruikt, maar wel geschaad.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant