Bij de NS leggen medewerkers vrijdag voor de derde keer in korte tijd het werk neer. Ze eisen een hoger loon en betere arbeidsvoorwaarden. Hoe slecht is het met het salaris van het spoorpersoneel gesteld?
is economieverslaggever en specialist luchtvaart en spoorwegen.
Na twee dagen waarin het hele NS-treinverkeer plat lag, pakken de vakbonden door. Vrijdag houden ze opnieuw een staking. Ditmaal leggen de medewerkers het werk neer in vrijwel alle provincies buiten de Randstad. Er zal geen enkele NS-trein rijden in Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Flevoland, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg en een deel van Gelderland.
De spoorvakbonden onderhandelen met de NS-directie over een nieuwe cao. De directie is bereid tot een loonsverhoging van 2,55 procent op jaarbasis, wat volgens de bonden en hun leden te karig is. Een ‘klap in het gezicht van het personeel’, stelt de VVMC, de grootste vakbond in de spoorsector. Deze eist een loonstijging van 8 procent, de FNV wil 7 procent.
De acties hebben een direct effect op een grote groep reizigers. Op een gemiddelde werkdag worden er een miljoen treinreizen gemaakt; voor velen zijn school, ziekenhuis of kantoor tijdens een staking onbereikbaar.
Is de, volgens sommigen, forse looneis gerechtvaardigd? De vraag ligt voor de hand, maar is niet eenvoudig te beantwoorden. Zelfs de vakbonden vinden dat NS’ers niet slecht worden betaald. Het treinpersoneel krijgt boven op het vaste salaris ook nog een onregelmatigheidstoeslag. En dat tikt al snel aan.
Zo ontvangt een gemiddelde conducteur zo’n 9 duizend euro aan onregelmatigheidstoeslag, boven op een basissalaris van ongeveer 44 duizend euro. Bij elkaar een bruto inkomen van ongeveer 53 duizend euro. Dat is hoger dan het modaal salaris (46 duizend euro per jaar) en ook meer dan veel werknemers met een vergelijkbaar opleidingsniveau.
Wie de loonontwikkeling over de afgelopen vijftien jaar analyseert, ziet dat de salarissen bij de NS iets harder stegen dan het landelijk gemiddelde. Bovendien werden de treinmedewerkers in bijna alle jaren gecompenseerd voor inflatie.
Ook met het huidige bod corrigeert de NS enkel voor inflatie. Die komt volgens De Nederlandsche Bank dit jaar uit op 3 procent, en de twee jaren daarna op 2,6 procent. Het NS-voorstel, een jaarlijkse stijging van 2,55 procent, blijft daar dicht bij in de buurt.
En dat is niet eerlijk, vindt Edwin Baur (55), NS-machinist en bestuurder bij vakbond VVMC. Over de afgelopen vijftien jaar zijn de conducteurs en machinisten weliswaar zijn niet werkend arm geworden, maar ook niet werkend rijk. Ze zijn er in koopkracht al die jaren 2 procent op vooruitgegaan. Dat is iets meer dan de gemiddelde Nederlander, die aan koopkracht juist 2 procent inleverde, maar niet veel. ‘Wij willen natuurlijk in koopkracht ook iets omhoog.’
Bovendien zijn de onregelmatigheidstoeslagen volgens Bauer ook niet voor niets. ‘De ene dag begin je om 05.00 uur in de ochtend, de dag erna om 20.00 uur in de avond. Ik ken geen enkel bedrijf met net zulke onregelmatige diensten als bij ons.’
Hij wijst er ook op dat er niet alleen wordt gestreden om een hoger salaris, maar ook om betere arbeidsvoorwaarden. ‘Wij willen dat medewerkers met zwaar werk bijvoorbeeld eerder met pensioen kunnen.’
De NS blijft herhalen dat het bedrijf best bereid is het bod iets te verbeteren. Maar de directie heeft een eigen opvatting van wat eerlijk is: als het bedrijf verlies lijdt, dan moeten werknemers ook wat inleveren. Bij de NS vliegen de miljoenen sinds de coronapandemie de deur uit. Het bedrijf heeft minder reizigers, terwijl de kosten blijven stijgen. Het afgelopen jaar boekte de NS een onderliggend verlies van 141 miljoen euro.
Het bedrijf staat bovendien nog een tegenvaller te wachten: per 2026 krijgt het 100 miljoen euro minder inkomsten uit de studenten-ov. Het bedrijf probeert juist de kosten terug te dringen, anders moet het de inkomsten gaan verhogen, wat al gauw neerkomt op het omhoog schroeven van de prijs voor treinkaartjes.
Maar vakbondsman Bauer vindt dat niet per se zijn probleem. ‘Natuurlijk wil ik niet dat het met het bedrijf de verkeerde kant op gaat. Maar medewerkers hebben nu het idee dat het allemaal op hen wordt afgewenteld.’ Hij wijst naar de Rijksoverheid, die niet alleen opdrachtgever is van de NS, maar ook volledig aandeelhouder. ‘Wellicht dat de overheid iets kan betekenen. Maar dat is aan de directie om met hen te bespreken.’
Met medewerking van Pepijn de Lange
Source: Volkskrant