Tropische temperaturen vroeg in de zomer, zoals vrijdag en zaterdag plaatselijk in het land worden verwacht, kwamen in Nederland altijd al voor. Toch is warmte van 30 graden of meer in juni inmiddels haast vaste prik geworden, blijkt uit analyse van de cijfers.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
‘De grote steden, ovens van hitte, waren deze zondag vrijwel ontvolkt. De uittocht begon al met het opgaan van de zon. In Zandvoort was de Zuidboulevard al om half negen voor het verkeer gesloten, bij gebrek aan parkeerruimte.’ Zo stond dat op de voorpagina van de Volkskrant, ruim een halve eeuw geleden, toen het kwik half juni 1957 al tot tropische waarden klom.
Richting de kust ontstonden zelfs files, een opvallend nieuwsfeit in een tijd waarin Nederland nog maar 335 duizend auto’s telde. Op het strand liepen zonnebaders ‘diepgaande schade op’, noteerde de krant. En fietspaden waren soms onberijdbaar, ‘omdat de bitumenplaten opkrulden vanwege de hitte’.
Dat de temperatuur in Nederland half juni al de ‘tropische’ waarde aantikt van 30 graden of meer, is in ons land niks nieuws of ongewoons. Toch is het fenomeen, zoals je mag verwachten in een opwarmend klimaat, gaandeweg minder zeldzaam geworden.
In de jaren 1900-1925 gebeurde het drie keer dat juni een tropische dag telde. Nu, een eeuw later, gebeurde dat in de jaren 2000-2025 al veertien keer, zo leert een duik in de statistieken. Vorig jaar werd het tropisch warm achter in juni, het jaar daarvoor was het al op de 11de van de maand boven de 30 graden.
Bovendien kruipt de eerste tropische dag van het jaar langzaam naar voren, signaleert het KNMI. In de voorlaatste klimaatperiode, van 1961 tot en met 1990, viel de vroegste tropische dag van het jaar gemiddeld op 4 juli. In de periode 1991-2020 was dat vier dagen verschoven, naar 30 juni. De vroegst gemeten tropische dag ooit was overigens wat langer geleden, in 1976. Toen passeerde het kwik begin mei al de 30 graden.
Zoals het Volkskrant-bericht uit 1957 in alles uitstraalt: destijds waren tropische dagen veel ongewoner dan nu. Tot ongeveer de jaren zeventig was het volstrekt normaal dat er meerdere jaren voorbijgingen zonder ook maar één tropische dag. Inmiddels moeten we voor het laatste jaar zonder dag van 30 graden of meer helemaal terug naar 1993.
In 1957 hield de tropische warmte een paar dagen aan – om aan het eind van die maand nog eens terug te keren. Of dat ook dit jaar gebeurt, is onzeker: na komend weekeinde voorzien de weermodellen wat meer koelte begin volgende week, gevolgd door aangenaam zachte temperaturen van een graad of 21, met een klein kansje op een zomerse dag van 25 graden of meer.
De kans dat er dit jaar in De Bilt een officieel warmterecord sneuvelt, is overigens niet heel groot. Voor vrijdag ligt het record op 31,5 graden (uit 1964), en voor zaterdag op 30,2 graden (uit 1948). Tropische temperaturen worden dit jaar waarschijnlijk niet in De Bilt, maar wat oostelijker en zuidelijker in het land gehaald.
Overigens is extreme warmte ook op andere manieren normaler geworden. Zo is het risico om als kwetsbaar persoon of oudere te overlijden door de hitte in de afgelopen decennia ruwweg gehalveerd, bleek vorige week uit berekeningen door het RIVM. Een teken dat mensen alerter zijn geworden dat warmte ook gevaarlijk kan zijn, analyseert het instituut.
Met dank aan Peter Siegmund (KNMI)
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant