Duitse grenscontroles zorgen voor onverwachte overlast in het Gelderse grensdorp Beek. Verkeerswachters moeten het dorp afzetten vanwege de vele automobilisten die op zoek zijn naar een sluiproute. ‘De file had ons in ons huis opgesloten.’
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
Juist wanneer boven de A12 de matrixborden met oranje knipperlichten een file aankondigen, neemt de zwarte Ford uit Duisburg de afslag Beek. Weg van de snelweg. Volgens Google Maps is er een andere route om over de grens te komen.
De Ford is niet de enige. Een lange sliert auto’s met Duitse nummerborden neemt hier, ten oosten van Arnhem, de wijk naar provinciale en nog kleinere wegen om na de Pinkstervakantie de Heimat te bereiken. Langzaam tuffen ze door de velden en dorpen, eerst Beek en dan ’s-Heerenberg, om in Duitsland weer de snelweg op te gaan. Zo vermijden ze de controle die de Duitse grenspolitie heeft opgezet en waarvoor iedereen moet stoppen die op de A12 blijft rijden.
Met Hemelvaartsdag gebeurde dit zo vaak dat Beek volledig vastliep. Steeds ongeduriger persten de campers en caravans zicht door de straatjes richting de Eltenseweg, een oud weggetje dat in Duitsland op de snelweg aansluit. ‘We konden ons eigen erf niet meer af’, zegt Meike Heebing, die aan de rand van het dorp woont. ‘De file had ons in ons huis opgesloten.’
Nu is de rust weergekeerd in het dorp. De straten zijn leeg, op de hekken met verbodsborden na. Bij de ingang van het dorp worden die bemand door verkeerswachters met gele hesjes die uitleggen dat alleen bewoners erdoor mogen. Gelaten rijden de auto’s door, om een dorp verderop richting de snelweg te gaan.
‘Het is een stevige maatregel, maar hij was echt nodig’, zegt Jeanette Derksen, die als wethouder voor de gemeente Montferland verkeer in haar portefeuille heeft. ‘Het stond helemaal vast. Auto’s reden door de tuinen, er werd gescholden, kinderen konden niet meer fietsen op straat. Er waren gewoon te veel onveilige situaties.’
Het sluipverkeer is een van de weinige concrete resultaten van een maatregel die vorige week door de Rekenkamer werd afgeserveerd als tamelijk zinloos. De grenscontroles, door het nu demissionaire kabinet bedacht om ‘het strengste asielbeleid ooit’ vorm te geven, blijken minder asielzoekers te ‘vangen’ dan voorheen gebeurde met zogeheten vliegende controles. Dat onderzoek richtte zich op Nederland, maar zal ook gelden voor de Duitse controles.
‘Het is vooral voor de bühne’, zegt André, een bewoner van Montferland die met zijn broers en zussen een fietstocht heeft gemaakt door het licht glooiende landschap. ‘Kijk ons eens streng zijn. Maar de gevolgen zijn wel echt.’
Volgens hem was de verkeerssituatie ‘onhoudbaar’ geworden. ‘De problemen die de grenscontroles veroorzaken worden afgewenteld op de omliggende dorpen. Nu is het opgelost in Beek, maar dan verplaatst het probleem zich naar het volgende dorp.’
De sliert auto’s gaat nu voorbij aan Beek. Lijdzaam vervolgen de bestuurders hun weg door de prachtige omgeving, heuvelop door het Bergherbos, en dan ’s-Heerenberg in, waar ze verkeer van rechts gewoon voorrang moeten verlenen. Het verschil met Beek is dat dit grotendeels een provinciale weg is, zegt wethouder Derksen. ‘Die is gemaakt voor vrachtwagens en kan dus ook de campers beter hebben.’
Bewoners van het dorp zeggen er weinig last van te hebben. De weg voert niet door de woonwijken en de stoet blokkeert dus geen opritten. Er fietsen nog steeds kinderen. Wel maken de sluipfiles ook het lokale woon-werkverkeer langzamer: ineens is ook hier een avondspits.
In Beek beklagen sommige bewoners zich over de afgesloten wegen, waardoor bijvoorbeeld de route naar Elten langer duurt. Wethouder Derksen wimpelt het weg. ‘Dan moet je gewoon een stukje omrijden. We hebben het zelf uitgeprobeerd. Duurt twee minuten langer.’
Andere klachten komen van de horeca, die minder klandizie zou trekken. Derksen, wethouder namens de partij Lokaal Belang Montferland, zegt die kritiek ter harte te nemen. ‘We hebben sommige wegversperringen al aangepast. Maar we gaan de maatregel nog evalueren, met de horeca-ondernemers en de buurtbewoners. Dan kijken we of het misschien iets anders kan. Maar we mogen tevreden zijn, denk ik.’
Een streek als deze laat zien dat een grens een grijs gebied is. De taal komt van twee kanten, mensen doen hun boodschappen aan weerszijden. In ’s-Heerenberg staan voor de huizen veel auto’s met Duitse nummerborden, in het Duitse Elten wonen juist veel Nederlanders die op de goedkopere woningen zijn afgekomen. De grens zelf is flexibel: Elten lag na de oorlog, tot 1963, zelfs een tijdje in Nederland.
En hoe effectief zijn grenscontroles op de snelweg, in zo’n gebied waar Google Maps elke automobilist een sneller alternatief over de kleine weggetjes voorschotelt?
De sliert auto’s sluipt in ’s-Heerenberg ongemoeid het grenskanaal over, waarachter Duitsland begint. Alleen het iets bredere asfalt op de brug laat zien dat hier ooit een grenspost geweest moet zijn, met extra rijstroken waarop de douaniers verdachte automobilisten konden controleren. Nu zien eventuele smokkelaars alleen een bordje met de maximumsnelheden waaraan ze zich straks moeten houden.
Bij het stoplicht voor de oprit naar de A3, de Duitse voortzetting van de A12, reageren de meeste automobilisten wantrouwend op de vraag waarom ze de sluiproute hebben genomen. Worden ze hier soms gecontroleerd door een van die burgerwachten die zich ook op de grens bij Ter Apel ophouden? ‘Het is gewoon sneller’, zegt een man in een Mercedes uit Dortmund korzelig. ‘Ik heb niets te verbergen.’’
Twee jonge vrouwen in een Mini beginnen te lachen. ‘Wat denk je? Onze achterbak zit vol met drugs. De grens is allang geen grens meer.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant