Prikkelend, hoe schrijver en politiek betrokken pamflettist Johan Fretz de kijker zijn zondag door BNNVara uitgezonden documentaire In Holland stond een huis binnen lokte. In de film, onderdeel van zijn vierluik What’s right? over maatschappelijke kwesties, beloofde hij ‘kroongetuigen van cruciale keerpunten’ aan de tand te voelen over hoe de politiek de volkshuisvesting sinds de Tweede Wereldoorlog heeft bestierd. Of, in Fretz’ woorden: ‘hoe de fuck’ dit land mede door de woningnood ‘stuk is gegaan’.
Ik verheugde me al op de zwetende koppen van (voornamelijk liberale) politici die de sociale volkshuisvesting stap voor stap, met belastingvoordelen voor grote investeerders en kleine huisjesmelkers, naar de gallemiezen hebben geholpen. Die woningcorporaties, ooit opgericht voor arbeider en middenklasser, als belasting vermomde miljardenboetes oplegden. De huurdersbescherming inperkten, zodat eigenaren de huren ongebreideld kunnen verhogen.
Fretz ging de machthebbers die de woningmarkt hebben overgeleverd aan de markt en ‘giftig individualisme’ ter verantwoording roepen. Hoera. Ik zag al voor me hoe hij de voormalige nationale pandjesbaas Stef Blok het vuur aan de schenen zou leggen. Dat was de VVD-minister van Wonen die er in 2012 prat op ging dat hij zijn eigen ministerie van Volkshuisvesting had opgeheven. Ik hoorde al hoe Fretz recentelijk demissionair minister Mona Keijzer (BBB) zou doorzagen over haar besluit reeds ingevoerde huurbeperkingen te schrappen, puur om de investeerders te plezieren.
Maar het was ijdele hoop, want Fretz had andere ‘kroongetuigen’ in gedachten. Zoals Coen Teulings, voormalig directeur van het Centraal Planbureau (CPB). Wouter Bos (onder meer ex-minister van Financiën van de PvdA). En Ed Nijpels, eind jaren tachtig minister van Volkshuisvesting voor de VVD, maar inmiddels uitgegroeid tot seniore rooie rakker te midden van de vrijemarktapologeten in zijn partij. Deze drie kunnen bezwaarlijk worden gerekend tot de hoofdverdachten in de afbraak van de sociale woningbouw. Geen kroongetuigen hunkerend naar strafvermindering.
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
Evengoed knap hoe Fretz de ontwikkelingen in de volkshuisvesting vanaf de naoorlogse wederopbouw in perspectief plaatste. Met weliswaar te veel details schetste hij hoe de overheid haar verantwoordelijkheden voor fatsoenlijke huisvesting voor iedereen afschoof op de commercie. Hoe daardoor, in de woorden van Teulings, huurders zijn gedegradeerd tot ‘paria’s’. En hoe even machtige als proleterige bestuurders van corporaties als Rochdale, Woonbron en Vestia zich op de golven van het neoliberalisme vrij voelden om als zonnekoningen te heersen over hun vastgoedimperium.
Leverde Fretz’ relaas ook een spannende documentaire op? Met geen van de hoofdrolspelers ging hij de confrontatie aan. Blok bleef, behalve op archiefmateriaal, buiten beeld. De opzet van de film wekte de indruk dat Fretz, bruisend van bevlogen drift, eerst zijn analyse op papier heeft gezet, en er vervolgens het beeldmateriaal bij heeft gezocht dat hem tot illustratie kan dienen. Zo ontstond een lekker bozig pamflet gelardeerd met bewegende beelden – helaas nog geen fijne televisie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant