‘One Big, Beautiful Bill’, zo noemt president Donald Trump zijn ambitieuze begrotingspakket. Elon Musk, niet langer zijn bondgenoot, heeft er een ander woord voor: een wangedrocht. Met zijn kritiek legt hij de verdeeldheid bloot in het Amerikaanse Congres.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Twee van de machtigste mannen, ooit de beste vrienden, hebben elkaar de oorlog verklaard. ‘Een wangedrocht’, schampert Elon Musk dinsdag over de gloednieuwe mega-begrotingswet van Donald Trump. En vanaf dat moment houdt hij niet meer op. De miljardair voedt zijn platform X dag en nacht met vitriool over de Amerikaanse president.
Musk roept op tot een ‘afzettingsprocedure’ tegen Trump. Noemt de president ‘ondankbaar’ voor zijn financiële hulp bij de campagne. Donderdag voedt Musk zelfs de complottheorie dat Trump betrokken was bij het pedofielennetwerk van wijlen Jeffrey Epstein.
Als Trump donderdag op een persconferentie ‘teleurgesteld’ zegt te zijn, neemt Musk hem online op de korrel. Een ruzie, in real time, voor het oog van de wereld.
Hun opmerkelijke vete markeert het einde van een tot voorkort hecht partnerschap. Maandenlang stond Musk naast de president als donateur en adviseur. Het tijdperk Trump-Musk wijkt nu voor dat van Musk tégen Trump. En elk heeft aan de ander een machtige vijand.
Trump dreigt donderdag met het beëindigen van overheidscontracten voor Musks bedrijven ter waarde van miljarden dollars. Een scherp schot, de aandelen van Tesla kelderen. Maar Musk blijft zijn eigen doelwit onder vuur nemen: de ‘One, Big, Beautiful Bill’, het begrotingspakket dat Trumps beleid in wetgeving moet verankeren.
‘Groot en lelijk’, aldus Musk dinsdag. Sindsdien gebruikt de miljardair zijn platform X non-stop om verzet te mobiliseren onder senatoren, die de wet nu behandelen. Tegelijkertijd bestookt hij leden van het Huis van Afgevaardigden, die vorige week vóór stemden, met verwijten. ‘Schaam jullie’, schrijft Musk. ‘Jullie weten dat jullie fout zitten.’
Zijn dagenlange barrage lijkt resultaat te hebben. ‘Deze wet is big, maar nog niet beautiful’, meent senator Andy Ogles donderdag. ‘Een keihard nee’, zegt diens collega Ron Johnson. De wet is nog onvoldoende ‘financieel verantwoord’, besluit senator Lindsay Graham.
Wetgeving die voor Trump binnen handbereik leek, staan ineens op de helling. Want het probleem: veel Republikeinen waren het, stiekem, al langer eens met Musk.
De eerste maanden van zijn tweede termijn toont Donald Trump zich weinig geïnteresseerd in politiek bedrijven. Zijn partij bezit de meerderheid in het Congres, maar wetgeving blijft vrijwel uit. De president regeert liever per decreet. Waarom konkelen in de wandelgangen als je met één pennenstreek – en een blind volgzame achterban – toch je wil kunt doordrukken?
Dat begint te veranderen. Rechtbanken houden Trumps beleid steeds vaker tegen. Het geld begint op te raken. En later dit jaar loopt een wet af uit Trumps eerste termijn, waardoor bijna alle Amerikanen méér belasting moeten gaan betalen – een gruwel voor Republikeinen.
Nieuwe wetgeving is vereist. Maar in plaats van zijn plannen op te breken in losse onderdelen, liet Trump ze samenballen tot één monsterpakket. Deze One, Big, Beautiful Bill – 1.116 pagina’s – omvat alles van belastingen en immigratiewetgeving tot AI en defensie-uitgaven.
Met dit overweldigende gevaarte poogt Trump politieke discussies over losse beleidsonderdelen te doen verstommen. De boodschap aan zijn partijgenoten: je bent voor of tegen dit pakket en, daarmee, voor of tegen mij. Verraad wordt bestraft. Maar achter de schermen groeit het ongemak.
De One, Big, Beautiful Bill verbreekt twee grote Republikeinse campagnebeloften. Er wordt tóch gesneden in de zorgbijstand voor de armsten, tegen de zin van gematigde Congresleden. En de staatsschuld zou groeien met mogelijk 3 biljoen dollar, onverteerbaar voor rechts-conservatieven – onder wie Elon Musk. Desondanks stemt het Huis van Afgevaardigden in mei op het nippertje vóór. De angst voor Trump blijkt groter dan hun zorgen om de gevolgen van de wet.
Maar nu, terwijl die wet bij de Senaat ligt, is Musk voor de troepen uit de vuurlinie ingelopen.
‘KILL THE BILL’, stookt de miljardair deze week op X. ‘Amerika failliet laten gaan is NIET oké.’ Musk noemt Trumps wet ‘schuldslavernij’. Volgens hem is de One, Big, Beautiful Bill ‘zo snel doorgedrukt dat bijna niemand in het Congres alles heeft kunnen lezen’.
Daarmee lijkt het hek van de dam. Verschillende Congresleden die eerder voor stemden, betuigen nu publiekelijk hun spijt. ‘Ik had nee gestemd als ik dit had geweten’, aldus Congreslid Marjorie Taylor Greene. Zij zegt het toch oneens te zijn met nieuwe beperkingen op de regulering van AI.
Ook senatoren, die dus nu aan zet zijn, uiten kritiek. Conservatieven eisen hardere bezuinigingen, waaronder op Medicaid, de Amerikaanse zorgbijstand. Maar aan de gematigde zijde verzetten senatoren zich juist daartegen. ‘Niet snijden in de bijstand, dat is mijn grens’, dreigt senator Josh Hawley.
Door de One, Big, Beautiful Bill zouden zo’n 10 miljoen Amerikanen hun zorgverzekering verliezen. Door meer bezuinigingen zou dat aantal vergroten, bij minder zou de staatschuld verder oplopen. Beide kampen hun zin geven is per definitie onmogelijk. En daarmee loopt Trumps wet nu acuut gevaar.
Elon Musk plaatst tot diep in de nacht oude tweets van Trump waarin die óók kritiek uit op het vergroten van de Amerikaanse staatsschuld. ‘Helemaal mee eens’, sneert Musk. ‘Waar is de man die deze woorden uitsprak?’
Trumps invloed op Republikeinen is nog altijd groter dan die van Musk. En de techmiljardair wordt volgens recente onthullingen geplaagd door persoonlijke sores, waaronder misbruik van drugs en medicijnen. Als Musk vrijdag zijn toon voorzichtig lijkt te matigen – de aandelen van Tesla gaan meteen weer omhoog – is de schade voor Trump al geleden.
Trumps greep op zijn partij blijkt deze week niet van staal. Dankzij zijn oude bondgenoot is de president nu alsnog beland op zijn minst favoriete terrein: dat van politiek schipperen. De democratische route naar beleid is nu eenmaal hobbeliger dan die van eenzijdige decreten.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant