Voor het oog van de wereld knalde donderdag de bromance tussen president Donald Trump en techmiljardair Elon Musk uit elkaar. Op hun eigen sociale platformen vochten de twee ex-boezemvrienden hun scheiding uit. Een tijdlijn van hun veelbewogen relatie.
zijn nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Nog niet zo heel lang geleden was Musk een hartstochtelijk geldschieter van de Democraten. Tijdens Trumps eerste termijn nam hij wel plaats in twee adviesraden, maar daar stapte hij op uit protest tegen het besluit van de president om de Verenigde Staten terug te trekken uit het klimaatakkoord van Parijs.
Het was pas in 2022 dat Musk voor het eerst verklaarde op een Republikein te stemmen. Die overstap was ingegeven door het ‘woke mind virus’ waar de Democratische Partij volgens hem mee besmet was geraakt.
Bijval kreeg Trump al langer van Musk, maar na de mislukte moordaanslag op de Republikeinse presidentskandidaat in Pennsylvania spreekt Musk op X voor het eerst expliciet zijn steun uit aan hem uit. Later die maand kondigt Musk de oprichting aan van een Super Pac, een politiek actiecomité waarmee hij de campagnekas van Trump kan spekken. In totaal betaalt hij bijna 300 miljoen dollar uit eigen zak om Trump en andere Republikeinen te steunen.
Twitter bericht wordt geladen...
Trump en Musk gaan met elkaar in gesprek tijdens een door technische problemen geteisterde livestream op X, het platform dat Musk sinds hij het heeft overgenomen naar zijn hand heeft gezet. Hoewel Trump spreekt van tientallen miljoenen kijkers, zijn het er in werkelijkheid 1,1 miljoen. De (dan nog) oud-president mag op Musks platform ongehinderd onwaarheden verspreiden, onder meer dat hij de verkiezingen van 2020 zou hebben gewonnen.
Opvallend: hij houdt ook een pleidooi voor elektrische auto’s, normaliter geen Republikeins stokpaardje. ‘Ik moet wel, omdat Elon mij enorm steunt’, aldus Trump. Musk is immers ook de baas van Tesla.
Blij springend en met een zwarte Maga-pet op verschijnt Musk naast Trump op het podium in Butler, Pennsylvania. De locatie voor Musks eerste publieke optreden met Trump is niet toevallig gekozen: in Butler heeft Trump in juli een moordpoging overleefd, waarna Musk zich publiekelijk achter hem schaarde. ‘Trump moet winnen om de Amerikaanse democratie te redden’, zegt Musk, om daar onheilspellend aan toe te voegen dat ‘dit de laatste verkiezingen zullen zijn’ als mensen niet op de Republikein zullen stemmen. Later in de campagne verloot Musk miljoenen dollars onder kiezers in Pennsylvania die een ‘pro-grondwet’-petitie onderteken.
Twitter bericht wordt geladen...
Na de gewonnen verkiezingen lost Trump zijn belofte in om Musk aan te stellen als hoofd van een nieuwe instantie die de Amerikaanse overheid op de schop moet nemen. Musk fulmineert al langer over de hoge schuldenlast van de VS. Met het Department of Government Efficiency (Doge) moet Musk ‘overbodige regelgeving schrappen, verspilling in uitgaven terugdringen en federale diensten reorganiseren’, aldus Trump. Musk is van plan 2.000 miljard dollar te bezuinigen, ongeveer een derde van de totale begroting.
Twitter bericht wordt geladen...
Mogelijk het meest besproken beeld van de inauguratie van Trump is dat van Musk en andere techbazen. Samen met Mark Zuckerberg (Meta), Jeff Bezos (Amazon) en Sundar Pichai (Google) mag Musk plaatsnemen direct achter Trumps gezin én voor de beoogde leden van zijn kabinet.
Het is tekenend voor de ommezwaai die de techbazen, in het verleden bepaald geen fans van Trump, hebben gemaakt nu de Republikein terug is in het Witte Huis. Allemaal hebben ze gul gedoneerd aan Trumps inauguratiefonds, en bovendien aangekondigd het door Republikeinen gehate diversiteitsbeleid bij hun bedrijven te schrappen. Musk wordt overladen met kritiek omdat hij tijdens de festiviteiten een handbeweging heeft gemaakt die veel weghad van een Hitlergroet.
Op Musk genadeloze snoei-operatie komt meteen veel kritiek. Tijdens een persmoment in het Oval Office verdedigt Musk de massale ontslaggolf bij de Amerikaanse overheid. Het begin van Trumps tweede ambstermijn wordt gekenmerkt door de botte bijl waarmee Doge door het ambtenarenapparaat is gegaan. Duizenden overheidsmedewerkers hebben al hun biezen moeten pakken, voor anderen dreigt hetzelfde lot als zij niet verantwoorden wat ze gedaan hebben. Hulporganisatie Usaid wordt het hardst getroffen en moet compleet worden ontmanteld.
Kritiek is er ook op de toegang die Doge krijgt tot privacygevoelige informatie van Amerikaanse burgers en het feit dat de bezuinigingen waarmee Doge mee te koop loopt niet altijd kloppen. Bovendien lopen er bij diverse overheidsinstanties waarover Musk zeggenschap heeft gekregen onderzoeken naar zijn bedrijven. Zich van geen kwaad bewust zegt Musk echter dat ‘mensen krijgen waar ze voor hebben gestemd’.
Het handelsconflict dat Trump heeft ontketend met de rest van de wereld, kan op weinig steun rekenen van de man wiens bedrijven daar hard door worden geraakt. Op X deelt Musk beelden van econoom Milton Friedman, voorstander van vrije wereldhandel. Eerder heeft hij het al aan de stok gekregen met Trumps handelsadviseur Pete Navarro. In het begin moeten kabinetsleden nog lachen als Trump tijdens een vergadering in februari vraagt of er iemand niet blij is met Musk, maar inmiddels beginnen steeds meer van hen zich te ergeren aan Musks hardhandige werkwijze.
Tegen het einde van Musks dienstverband – als bijzondere overheidsmedewerker zit er een termijn van 130 dagen aan zijn functie – treedt Musk steeds meer naar de achtergrond. Maar als Trump een megawet door het Congres probeert te loodsen die volgens onafhankelijke berekeningen de Amerikaanse schuldenlast met 2.400 duizend miljard zal laten stijgen, geeft hij kritiek. ‘Dit ondermijnt het werk van Doge’, zegt hij in een interview met CBS News. Twee dagen later kondigt hij zijn officiële vertrek aan.
Musk kondigt zijn vertrek aan bij het Witte Huis. Op X schrijft hij dat zijn termijn erop zit, maar dat het werk van Doge zeker nog niet klaar is. ‘De missie van Doge zal alleen maar belangrijker worden, het wordt een way of life binnen de hele overheid.’ Hoewel de relatie duidelijk is bekoeld, houden de twee naar buiten toe de schijn op. Bij een afscheid in het Oval Office prijst Trump Musk als ‘een van de grootste ondernemers en vernieuwers die de wereld ooit heeft gekend’. Musk zegt nog te verwachten ‘een vriend en adviseur te blijven’. ‘Als de president iets van me nodig heeft, ben ik beschikbaar.’
Op X en Truth Social barst de bom. Trump geeft het startsein door te zeggen hij ‘teleurgesteld’ is in Musk, die in de dagen daarvoor Trumps One Big Beautiful Bill een ‘gedrocht’ heeft genoemd. Musk slaat direct hard terug. Hij beticht Trump van ‘ondankbaarheid’, omdat die verkiezingen zonder hem nooit zou hebben gewonnen. Hij roept hij op Trump af te zetten en beweert dat de president zich heeft ingelaten met zedendelinquent Jeffrey Epstein.
Trump op zijn beurt noemt Musk ‘gek’ en dreigt alle overheidscontracten met Musk bedrijven stop te zetten. Geheel onverwacht komt de ruzie niet: met regelmaat keren voormalig bondgenoten zich tegen Trump, zoals de president zelf ook erkent. Een dag later toont hij berusting over het uiteenvallen van hun bromance: ‘Ach, het is wel best.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant