De EU heeft dertien ‘strategische projecten’ in landen buiten haar eigen grenzen aangewezen om daar grondstoffen te winnen en te verwerken. Europa wil zo minder afhankelijk worden van China.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
Nadat de EU eerder dit jaar al 47 grondstoffenprojecten had aangekondigd binnen de eigen grenzen, kijkt ze nu nadrukkelijk naar de rest van de wereld. Zo zijn er plannen om grondstoffen te halen uit onder meer Groenland, Oekraïne en Servië.
Wereldwijd is er een grote behoefte aan metalen en mineralen voor de energietransitie en voor nieuwe technologie. Op dit moment leunt de EU voor een aantal van die grondstoffen in belangrijke mate op China.
Hoe riskant dat is, blijkt uit het besluit van Beijing om sinds april geen zeldzame aardmetalen meer te exporteren, inclusief de magneten die daarvan worden gemaakt. Tot wanhoop van de Europese auto-industrie: fabrikanten waarschuwen dat ze de productie moeten stilzetten als de magneten niet snel binnenkomen.
‘We moeten onze afhankelijkheden verminderen. Vooral van een paar landen, zoals China’, benadrukte Stéphane Sejourné, Eurocommissaris voor Industrie, woensdag.
De EU schat dat de nieuwe projecten een investering van 5,5 miljard euro nodig hebben om van start te kunnen. De mijnbouwbedrijven, bijna allemaal van buiten de EU, krijgen financiële ondersteuning van de Europese Commissie. Die wil daarvoor onder andere het geld voor Global Gateway inzetten. Dat is een fonds voor infrastructuur, bedoeld als tegenhanger voor het zogeheten Belt and Road-investeringsprogramma van China.
Om goedkeuring te krijgen van de Commissie moesten de bedrijven garanderen dat hun grondstoffen uiteindelijk in Europa terechtkomen, bijvoorbeeld door afnameovereenkomsten te laten zien met de Europese industrie.
Twee van de projecten, in Malawi en Zuid-Afrika, zetten in op de winning van zeldzame aardmetalen. Die zijn nodig zijn voor de magneten in windturbines en elektrische motoren. Daarnaast zijn tien projecten gericht op grondstoffen die in batterijen van bijvoorbeeld elektrische auto’s zitten. De EU heeft haar oog laten vallen op grafiet uit Oekraïne, Kazachstan, Groenland, Noorwegen en Madagascar.
Uit Servië wil het Europese blok lithium en boor halen. Vanuit de Servische bevolking en wetenschap was er een krachtige lobby bij de Europese Commissie tegen dit project van de Brits-Australische multinational Rio Tinto, dat moet plaatsvinden in een groene vallei in het westen van het land. Voor Brussel weegt de toegang tot grondstoffen zwaarder, blijkt nu.
In reactie op de onvoorspelbare wereldhandel stelde de EU vorig jaar een verordening op. Daarin staat dat Europa over vijf jaar 10 procent van de grondstoffen die het nodig heeft zelf moet mijnen, 40 procent zelf moet verwerken en 25 procent moet winnen uit recycling.
Ondertussen zijn ook andere machtsblokken naarstig op zoek naar delfstoffen, waaronder de VS. Groenland, waar ook een van de Europese projecten zich bevindt, is een van de plekken waar de Amerikaanse en Europese belangen met elkaar botsen. De Amerikaanse president Donald Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat hij Groenland, dat officieel bij Denemarken hoort, wil inlijven.
In Oekraïne dwong de VS een grondstoffendeal af in ruil voor de militaire steun in de oorlog tegen Rusland.
De EU blijft ondertussen haar eigen strategie volgen. Ze benadrukt dat de projecten ook ten goede moeten komen aan de landen waarin ze plaatsvinden, en dat ze moeten voldoen aan bepaalde standaarden op het gebied van milieu, arbeid en goed bestuur.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant