Zien we zeewier de komende tijd niet alleen opduiken op ons bord, maar ook bij onder meer het verbouwen van groente, fruit en granen? Zogeheten zeewiermeststof is een nieuwe manier om de landbouwsector te verduurzamen. Meerdere bedrijven zien kansen liggen.
Het eerste waar mensen aan denken als ze het woord zeewier horen, is vaak óf iets op de zeebodem, óf iets op hun bord in de vorm van sushi. De laatste jaren is de populariteit van de algensoort op meerdere vlakken toegenomen. Dat viel Nikki Spil, medeoprichter van zeewierraffinaderij Holdfast and Stipe, een tijd terug ook op.
In 2017 begon Spil na te denken over hoe we de belangrijke stoffen die zeewier bevat het best kunnen gebruiken. De alg zit namelijk vol met mineralen, vezels en vitaminen. Daarnaast bevat ze nog een aantal elementen die de gezondheid en groei van gewassen bevorderen.
Maar dan moet er nog wel een markt voor zijn die hierop zit te wachten. Die is er volgens haar wel, vertelt Spil in gesprek met NU.nl. "Toen de nieuwe landbouw- en klimaatregelgeving opkwam en de boeren onder druk kwamen te staan, zagen we een kans om onze ideeën door te zetten om hen te ondersteunen."
Daarbij worden de "unieke stoffen" uit het zeewier gehaald en vervolgens in meststof gestopt. Dit wordt ook wel extraheren genoemd. Spil vergelijkt dit proces met het zetten van thee: je scheidt de stoffen die je nodig hebt (de theesmaak) van alles wat je niet nodig hebt (de kruiden die je niet wil opdrinken).
Volgens Spil heeft de start-up al enkele betalende klanten. De productie draait alleen nog niet op volle kracht. "Volgend jaar rond deze tijd verwachten we volledig up and running te zijn", vertelt Spil. Eerder dit jaar ontving het bedrijf subsidie van het Just Transition Fund, dat bijdraagt aan een klimaatneutraal Europa, zodat het zijn productie verder kan opschalen.
Spil is zeker niet de eerste die met zeewiermeststoffen aan de slag gaat. Sterker nog: het principe is eeuwenoud. "In Europa werd vroeger al wier geplukt en verwerkt op boerenland", vertelt Spil. Mensen zagen toen al in dat zeewier planten een vitamineboost geeft, waardoor die zichzelf beter beschermen tegen droogte of vorst.
Zeewieronderzoeker Sander van den Burg van Wageningen University & Research (WUR) ziet dat meer bedrijven in Europa zich bezighouden met zogeheten zeewierstimulanten. "In andere landen zijn ze al iets verder met deze technieken dan hier in Nederland", vertelt Van den Burg, die niet bij de start-up betrokken is.
Naar eigen zeggen onderscheidt Holdfast and Stipe zich juist door het duurzame productieproces. Dit gebeurt volgens Spil door zogeheten mechanische extractie, waarbij op een fysieke manier stoffen worden gescheiden en geen chemische stoffen worden gebruikt. Ook hoeft er geen hitte te worden gebruikt en zorgt dit proces ervoor dat de meststof meer belangrijke stoffen uit het zeewier overhoudt.
Tenminste, dat is wat er wordt beloofd. "Best wat onderzoeken laten zien dat het werkt, maar er zijn ook wat kanttekeningen", vertelt Van den Burg. Er is volgens de onderzoeker nog weinig bekend over waarom mechanische verwerking extra effect heeft. Ook zijn er onderzoeken die juist laten zien dat het überhaupt niet werkt. "We hebben dus nog meer duidelijkheid nodig."
Volgens Spil duurde het lang voordat ze de benodigde vergunningen had om de start-up uit te breiden. Van den Burg herkent dit probleem binnen de meststofsector. "Het is lastig beoordelen of iets een vergunning verdient als je niet precies begrijpt wat er wordt beoordeeld", vertelt de WUR-onderzoeker.
Een ander voordeel van het verbouwen van zeewier is dat het geen grond nodig heeft om op verbouwd te worden. Spil werkt samen met andere partners in Europa om zeewier duurzaam op de oceaanbodem te kweken. Dat betekent alleen niet dat er zomaar enorme zeewiervelden aangelegd kunnen worden op de zeebodem. "Het is praktisch niet mogelijk en daarnaast wil je het zeeleven niet storen", vertelt Spil.
Maakt dat het verbouwen en raffineren van zeewier dan niet duur? "Als je kijkt naar de gehele aanloop van het bedrijf met onderzoek erbij, dan wel", geeft Spil toe. "Maar hoe meer we gaan produceren, hoe minder het uiteindelijk zal kosten."
Het is de bedoeling dat de zeewiermeststof niet alleen haar weg zal vinden naar boeren die gewassen verbouwen. "Ook tulpenboeren, mensen die groendaken verzorgen en kasplanten kunnen er profijt van hebben", vertelt Spil. Dat maakt het nog geen one stop shop. Spil benadrukt dat dit zeewierproduct niet iedereens problemen zal oplossen.
Volgens onderzoeker Van den Burg heeft de zeewiersector één groot voordeel: "Overheden staan erg enthousiast tegenover dit soort initiatieven", vertelt hij. Hoewel er dus nog meer onderzoek moet worden gedaan naar (het verwerken van) zeewier, is Van den Burg positief. "Zeewier als meststof heeft zeker potentie."
Source: Nu.nl economisch