Morsa Images
In mei was er goed nieuws op het gebied van anticonceptie: innovaties voor vrouwen, zoals onderzoek naar een klepje voor de eileiders en de herontdekking van mifepriston als wekelijkse pil. Voor mannen blijft het aanbod beperkt tot twee opties: het condoom (87 procent effectief bij typisch gebruik), waarvan het gebruik daalt, of vasectomie (99,5 procent effectief), waar steeds meer mannen voor kiezen. Tussen deze uitersten is niets beschikbaar.
Vasectomie wordt vaak als definitief gezien, maar dat hoeft niet. Verschillende studies laten zien dat de onomkeerbaarheid van vasectomie voor velen een drempel vormt. Door vasectomie te combineren met een eenvoudige, veilige en bestaande techniek - het invriezen van sperma - kan het een tijdelijke en toegankelijke vorm van anticonceptie worden.
Alina Chakh is voorzitter en Eva de Goeij is hoofd onderzoek bij Ava, belangenorganisatie voor vrouwen die gebruik maken van anticonceptie en abortuszorg.
Een vasectomie is een eenmalige ingreep onder lokale verdoving. Bovendien heeft het geen invloed op erecties, orgasmes of ejaculatie. Sperma invriezen is technisch eenvoudig: na een simpele masturbatie kan het sperma bij -196 graden celsius tientallen jaren worden bewaard. Toch is semencryopreservatie in Nederland alleen toegankelijk bij medische indicaties, zoals kankerbehandelingen, gendertransitie of anderszins verminderde vruchtbaarheid. Niet omdat mannen tijdelijk geen kinderen willen. Sterker nog, ziekenhuizen verklaren dat vasectomie geen reden is voor sperma-opslag.
Wie toch zijn sperma wil bewaren, kan alleen bij privéklinieken terecht. Daar bedragen de kosten al snel 250 euro aan opstartkosten, plus 85 euro per jaar voor opslag. Dit maakt vruchtbaarheidsregie voor veel mannen financieel onbereikbaar en onnodig lastig.
Waarom wordt cryopreservatie bij vrijwillige vasectomie als luxe gezien? Uit onderzoek blijkt dat een ruime meerderheid van mannen zich verantwoordelijk voelt voor anticonceptie. De helft wil meer opties, en een kwart zou het bij een middel prettig vinden langere tijd niet over anticonceptie na te hoeven denken. Bijna negen op de tien vrouwen in een relatie vertrouwt hun partner de anticonceptie toe.
Is het onromantisch om op deze manier zwanger te worden? Sinds de introductie van de pil en reproductieve technologieën zoals IVF is seks steeds minder gekoppeld aan voortplanting. Het toegankelijk maken van sperma-invriezing en vasectomie past binnen deze maatschappelijke ontwikkeling en biedt kansen om de verantwoordelijkheid voor anticonceptie eerlijker te verdelen.
Een welkome bijkomstigheid is dat mannen die sperma invriezen ook donor kunnen worden, direct of later. Toegankelijke cryopreservatie kan zo bijdragen aan een toename van donorzaad en het terugdringen van huidige tekorten. Daarnaast blijkt dat ongeveer 6 procent van de mannen spijt krijgt van een vasectomie. Kosteloos sperma invriezen vooraf kan dat percentage verminderen.
Zolang cryopreservatie niet toegankelijk is voor mannen die vrijwillig kiezen voor vasectomie, blijven de keuzes beperkt. Investeren in een publieke, vergoede infrastructuur voor sperma-opslag is een relatief goedkope maatregel met grote maatschappelijke en economische winst. Het vergroot de keuzeruimte, bevordert gelijkheid en draagt bij aan een eerlijkere verdeling van verantwoordelijkheid in anticonceptie. Als we mannen serieus nemen in hun wens om verantwoordelijkheid te nemen voor anticonceptie, hoort daar een toegankelijke en publiek gefinancierde infrastructuur voor sperma-opslag bij.
Source: NRC