Na vier jaar bij Triodos Bank is Jeroen Rijpkema klaar als bestuursvoorzitter. Het waren bewogen jaren, die werden gekleurd door de slepende affaire rondom de Triodos-certificaten. Met de aanstaande beursgang moet die kwestie grotendeels ten einde komen. En komt er weer meer aandacht voor ‘de missie van Triodos’, hoopt Rijpkema.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Toen Triodos Bank een jaar geleden een beursgang aankondigde, vergeleek de Volkskrant die met een pastoor die naar het bordeel gaat. Voelde het voor u ook zo?
‘Nou, dat zou ik niet weten. Want ik ben geen pastoor en ik ga ook niet naar het bordeel. Maar ook in figuurlijke zin ervaar ik het niet zo. Ik denk dat de beursgang de beste weg voorwaarts is voor de bank. We konden onze problemen niet in het oude systeem oplossen, dus moeten we over naar een nieuw systeem.’
Toen ABN Amro-bankier Jeroen Rijpkema (65) vier jaar geleden bij Triodos werd aangesteld als CEO, zou hij twee jaar blijven. Als tussenpaus die het leiderschap en de organisatie wat beter op de rails moest krijgen. Het werden vier bewogen jaren die naar verwachting komende maand dus uitmonden in de beursgang van de idealistische bank. Die notering zou ook een punt moeten zetten achter de kwestie die Rijpkema’s bestuursperiode domineerde: de crisis rondom de Triodos-certificaten.
Een korte geschiedenis van die crisis: de oprichters van Triodos wilden 45 jaar geleden voorkomen dat hun ideologische bank in de greep zou raken van het door hen zo verfoeide aandeelhouderskapitalisme. Daarom werden de investeerders die het startkapitaal leverden via een stichting op afstand geplaatst. De stichting werd de aandeelhouder en waakte over ‘de missie’. De investeerders kregen certificaten waarop jaarlijks een bescheiden dividend werd uitgekeerd. Die certificaten konden ze via de stichting aan- en verkopen tegen een vaste prijs.
Dat systeem liep vast na het uitbreken van de coronapandemie. Ineens wilden veel certificaathouders van hun stukken af, terwijl er geen kopers waren. De handel werd stilgelegd, tot woede en frustratie van veel certificaathouders. De bank die het zoveel liever over idealen dan over geld heeft, figureerde volop in de krant met rechtszaken, massaclaims en tumultueuze certificaathoudersvergaderingen.
Rijpkema was amper aangetreden toen deze storm in volle hevigheid losbarstte. Zijn eerste bod om de crisis te bezweren pakte niet goed uit. Triodos koos ervoor de handel te hervatten via een onlineplatform waar eens per week certifiaten aan- en verkocht konden worden. Die handel kwam amper op gang en de prijs van de certificaten kelderde naar rond de 30 euro – een derde van de prijs die de certificaten veertig jaar lang hadden. Zo kwam dus optie 2 in beeld: de beursgang.
Inmiddels lijkt de hele affaire in rustiger vaarwater te zijn beland. Daarbij helpt het dat Rijpkema samen met vertegenwoordigers van de grootste groep certificaathouders tot een schikkingsvoorstel kwam. Namens de bank bood hij excuses aan, en een compensatie van 10 euro per certificaat. Wie de deal accepteert belooft daarbij ook verder geen juridische procedures meer te volgens.
Tijdens de aandeelhoudersvergadering vorige week heeft Rijpkema het stokje overgegeven. Marcel Zuidam, oud-bestuursvoorzitter van Nationale Nederlanden, is de nieuwe baas. Tot de zomer loopt Rijpkema nog rond op landgoed de Reehorst in Driebergen, waar het duurzaam gebouwde hoofdkantoor van Triodos tussen de oude bomen staat.
Behalve terugkijken op die bewogen vier jaar, wil Rijpkema eindelijk graag eens spreken over iets dat tot zijn verdriet in het certificaatgeweld nog maar amper over het voetlicht kwam: de gidsrol die Triodos in zijn ogen vervult in de financiële sector.
Werd u als ABN Amro-man hier eigenlijk warm onthaald? Of was er ook wel argwaan?
‘Ik ben natuurlijk een heel bijzonder iemand opgevolgd. Peter Blom werkte hier veertig jaar, waarvan 23 als bestuursvoorzitter. Hij begon met een paar collega’s in een kantoortje boven een Chinees en eindigde met tweeduizend medewerkers. En er waren ook veel mensen die hier al tien, twintig of dertig jaar werkten.
‘Dus ja, ik denk wel dat er enigszins met enige argusogen naar me werd gekeken.Maar die mensen zagen ook wel waarvoor ik kwam. De bank was hard gegroeid en de organisatie moest beter.’
Heeft u tussen de certificaten door nog wel een beetje zicht kunnen houden op die missie?
‘Jazeker. Wij zijn nog altijd een bank die positieve maatschappelijke impact wil hebben. We hebben alleen onze doelstelling voor rendement iets bijgesteld. Dat was 3 tot 5 procent en is nu 5 tot 7 procent.
‘We hebben zo veel klanten van wie ik energie krijg. Twee weken geleden was ik nog bij een jonge ondernemer in Friesland, die een hele keten opzet waarbij met boeren duurzame bouwmaterialen uit hennep worden gemaakt. Die worden dan weer gebruikt door lokale woningcorporaties bij de renovatie en nieuwbouw van appartementen.’
Dat klinkt ook als iets dat een andere bank tegenwoordig best zou willen financieren. Wordt Triodos zo niet te veel een gewone bank? Doen jullie nog wel genoeg grensverleggende dingen?
‘Wij moeten inderdaad een gidsbank blijven die vooroploopt, waarna meer banken volgen. Dat deden we toen we kort na de kernramp in Tsjernobyl midden jaren tachtig de eerste windmolens financierden. Kort daarna begonnen we als eerste met zonnepanelen en recenter waren we de eerste die leningen verstrekten voor de bouw van megabatterijen.
‘We hebben ook gepionierd met hypotheken waarbij je een lagere rente kreeg als je huis een hoger energielabel had. Dat is sinds vorig jaar standaardbeleid in de Nederlandse hypotheekmarkt.’
Maar waar willen jullie de financiële wereld nu naartoe gidsen?
‘In de energietransitie in Europa zijn er nog genoeg innovaties die niet direct makkelijk te financieren zijn. Daar blijven wij met onze beleggingsfondsen mee bezig. We zetten daarbij ook vaak financieringen op waarbij andere grote banken dan aanhaken. Zo zetten we onze expertise in voor meer impact.
‘We hebben ook net een fonds van 500 miljoen euro opgericht waarmee we investeren in nature-based solutions. Natuur is heel waardevol voor onze samenleving, en wij zijn op zoek naar manieren om het verbeteren van de natuur ook financieel te laten renderen. Dat is een ingewikkeld vraagstuk. Maar slimme mensen zijn daarmee dus wel bezig. Je moet dan onder meer denken aan projecten waar CO2 wordt opgeslagen in de natuur. Omdat er een prijs staat op het uitstoten van CO2 kan dat in principe geld opleveren.’
Jullie proberen een voorbeeld te zijn voor andere banken als het gaat om klimaatinvesteringen. We zien dat Milieudefensie het op een andere manier aanpakt, namelijk door een rechtszaak aan te spannen tegen ING om zijn klimaatinspanningen te vergroten. Is dat in jullie ogen terecht?
‘U zult begrijpen dat ik niet over andere banken een oordeel moet geven. Maar ik geloof niet dat zulke rechtszaken de juiste manier zijn. We hebben in Nederland in 2019 het Klimaatakkoord getekend om in 2050 netto geen CO2 uit te stoten. Daar houdt de financiële sector in Nederland zich aan.
‘Het echte probleem zit naar mijn stellige overtuiging niet bij de Nederlandse banken. Dat ligt veel meer bij een aantal Angelsaksische banken. Die investeren nog altijd honderden miljarden in het fossiele systeem.
‘Triodos zal de eerste zijn om te zeggen dat dingen beter en sneller moeten. Maar het lijkt mij beter om daar met banken het gesprek over te voeren, dan ze voor de rechter te slepen.’
Ziet u buiten energie en klimaat ook gebieden waarop Triodos de komende jaren gidsbank kan blijven?
‘Woningnood is een probleem dat het welzijn in onze samenleving raakt. Dus als je daaraan iets kunt verbeteren, kun je dat zeker positieve impact noemen. Een van de oorzaken is dat we met te weinig mensen in te grote huizen wonen. Maar als je met een groep vrienden of drie generaties een huis wilt kopen, is het lastig om daar een hypotheek voor te krijgen.
‘Voor een bank is dat door de strenge hypotheekregels ook veel gedoe. Maar wij doen dat nu wel. Niet ‘computer says no’, maar de computer aan de kant en gewoon een goed gesprek met de betrokkenen, en samen met de notaris op zoek gaan naar oplossingen. En we zien dat andere banken dat met veel interesse volgen.’
Interessant is ook dat Triodos wel wil groeien. Terwijl de constante behoefte aan groei in jullie achterban ook vaak wordt gezien als bron van veel kwaad in de wereld.
‘Ja. Maar om stijgende kosten te blijven dekken, moeten we ook onze omzet vergroten. We hebben van de afgelopen jaren wel geleerd dat financieel rendement toch belangrijk is, ook bij ons aan tafel.’
U klinkt eigenlijk alsof u nog best een paar jaar door zou willen.
‘Ik zal Triodos zeker met een traantje verlaten. De bank en de filosofie zijn echt van mij geworden. Maar het is beter om het over te dragen aan een goed bestuurder die voor langere tijd kan blijven. Marcel is tien jaar jonger dan ik en hij kan in elk geval twee termijn van vier jaar doen.’
Wie gaat eigenlijk de gong luiden op de dag dat Triodos voor het eerst op de beurs wordt verhandeld?
‘Daar kan geen twijfel over zijn. Dat wordt de nieuwe CEO.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant