In een Drentse dorpsbieb buigen deelnemers zich over hun eerste klimaatexamen. Met liniaal, grafieken en frisse zenuwen testen zij hun kennis én bewustzijn: hoe kun je zelf bijdragen aan een duurzame toekomst – en lukt het het klimaat op het platteland op de agenda te krijgen?
‘Ik ben bang dat de vragen zo breed zijn dat ik veel fouten zal maken’, zegt Wim Kool (65) terwijl hij zich opmaakt voor zijn klimaatexamen. Tussen stellingkasten vol streekboeken neemt hij plaats aan een tafel vol grafieken, klimaatmodellen en vragenlijsten.
Vijfduizend deelnemers testten deze maand hoeveel kennis ze in huis hebben over het klimaat. Vorig jaar werd het examen – een initiatief van voorlichtingsorganisatie Darel Education en een aantal provincies – alleen in grote steden afgenomen.
Maar omdat een hogere ‘klimaatgeletterdheid’ net zo hard nodig is op het platteland, zijn inwoners van de gemeente Coevorden, waaronder Sleen valt, vandaag ook welkom in de bieb in het hart van het dorp.
Het klimaatexamen moet deelnemers aan het denken zetten over klimaatverandering, duurzaamheid en de energietransitie. Met een boekje dat bestaat uit 35 open- en meerkeuzevragen heeft het wel wat weg van een schoolexamen. Bij de eerste vragen fronsen de kandidaten al meteen hun wenkbrauwen. Ze moeten met klimaatmodellen uitvogelen hoe het broeikaseffect werkt en uitleggen wie klimaatverandering voor hen op de kaart heeft gezet.
De negen deelnemers in Sleen doen mee omdat zij al ‘iets met het klimaat hebben’. Zo heeft Kool een achtergrond in de energietransitie. Hij noemt fossiele brandstoffen de kern van ‘alle ellende’. ‘Ik geloof er daarom ook niet zo in om minder vlees te eten, maar ik zie wel dat er nu een noodgeval is.’
Voor de lokale organisator Suzan Vastenburg (71) kwam de ‘klapper’ toen ze op een grote klimaatdemonstratie een hesje met de tekst ‘grootouders voor het klimaat’ zag. ‘Ik heb zelf kleinkinderen en dat kwam echt binnen’, zegt ze. ‘Dan realiseer je je dat we voor de volgende generaties de aarde leefbaar moeten doorgeven.’
Maar in Drenthe lijkt het thema minder sterk te leven dan in stedelijke gebieden. Er zijn wel kleine groepen klimaatactivisten die zich aansluiten bij de lokale tak van Extinction Rebellion: hun belangrijkste gezamenlijke speerpunt is het verzet tegen gifgebruik in de bollenteelt.
Vastenburg hoopt echter dat het klimaatexamen het activisme in de regio verder aanwakkert. ‘Actievoeren leeft hier nog niet echt, dus we kunnen alle initiatieven gebruiken.’
Op andere plekken zijn ze meer bezig met het klimaat, zegt Vastenburg. De klimaatcoach ziet tijdens landelijke klimaatbijeenkomsten ook veel meer jonge gezichten. ‘Daar ben je als oudere in de minderheid, dat vind ik echt fantastisch.’
Hoewel de examenkandidaten zich inzetten voor een nieuwe generatie, zijn het juist de jongeren zelf die het in de bibliotheek laten afweten. ‘Ik ben hier de jongste’, zegt de 33-jarige Joyce Linnemann. ‘Wij zijn de generatie die kunnen beginnen met dingen anders aanpakken, maar dat mijn leeftijdsgenoten hier ontbreken, vind ik zó jammer.’
Helemaal een verrassing is dat niet. Want vorig jaar al werd duidelijk dat slechts 18 procent van de jongvolwassenen in deze regio zich zorgen maakt over het klimaat. Ook deelnemer Ton Soppe (64) merkte de desinteresse vorig jaar tijdens een duurzaamheidsproject op zijn middelbare school.
‘Leerlingen geven aan dat ze er niet mee bezig zijn.’ De oud-wiskundedocent vertelt met een geodriehoek in de hand dat de middelbare scholieren de gevolgen van klimaatverandering nog niet overzien. ‘En dat is het probleem.’
Ondertussen schuiven drie deelnemers hun stoelen dichter naar elkaar toe. Sommige vragen weten ze samen op te lossen: terwijl de ene deelnemer een liniaal langs klimaatgrafieken legt, lezen de anderen af hoe groot de ecologische voetafdruk van Europa en Noord-Amerika is ten opzichte van de rest van de wereld. Het examen is technischer dan verwacht.
Een aantal hersenkrakers, zoals de hoeveelheid CO2 die in de lucht hing tijdens het ondertekenen van het Klimaatakkoord in Parijs, blijft een gok op goed geluk. Het leidt tot onderling gekeuvel. ‘Je mag van mij gewoon spieken of overleggen’, zegt organisator Vastenburg tevreden. ‘Zolang je maar goed nadenkt en je je bewust bent van het klimaat.’
‘Waar ik mee blijf zitten is de snelheid waarmee klimaatverandering plaatsvindt en de gevolgen die je ziet’, zegt Extinction Rebellion-activist Geert Slagter. ‘Ik zal er als 73-jarige waarschijnlijk weinig meer van merken, maar mijn kleinkinderen zijn over dertig jaar de bok, als dit zo doorgaat.’
Slagter windt zich op over het kabinet, dat zich niet hard maakt voor het klimaat. De activist met wilde grijze haren en baard is volgens onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) lang niet de enige. ‘Maar goed, wat kan ik doen vanuit mijn machteloosheid?’
Op een bingokaart mogen deelnemers vakjes doorkruisen met klimaatmaatregelen die zij zelf nemen: korter douchen, plantaardig eten en van ‘vliegschaamte’ naar ‘treintrots’. Als de klok de laatste tien minuten aantikt, gaan kandidaten aan de slag met hun laatste opdracht: schrijf een brief aan iemand in de toekomst over hoe jij wil dat de wereld er over tien jaar uitziet, en hoe je daaraan kan bijdragen.
Joyce Linnemann richt zich tot haar neefje van 2: ‘Ik hoop dat jij over tien jaar nog steeds zoveel interesse hebt in de natuur en leert hoe mooi die is. Wij, de generatie boven jou, hebben daar lang niet genoeg voor gedaan.’
Na afloop is er een certificaat voor iedereen. Ook voor wie het examen niet heeft afgekregen en thuis nog even verder moet. Want: deelname is belangrijker dan het resultaat. ‘Hier kun je niet slagen of zakken’, zegt Vastenburg. ‘Het draait om een stukje bewustwording.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant