is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Moeten we het nieuws over de persconferentie van Geert Wilders snel online zetten of wachten we tot we zijn woorden van de juiste context en duiding kunnen voorzien, vroeg de chef nieuws zich maandagmiddag af. Normaal gesproken willen we nieuws zo snel mogelijk brengen, maar als – zoals in dit geval – de status en de betekenis van het nieuws onduidelijk is, wachten we liever.
Wat was het nieuws precies? Wilde Geert Wilders het hoofdlijnenakkoord openbreken? Maar waarom had hij dan geen formeel verzoek neergelegd bij zijn medecoalitiepartijen? Wilde hij dat zijn eigen minister Marjolein Faber strengere asielwetten zou doorvoeren? Waarom gaf hij haar dan niet de opdracht om in het kabinet met nieuwe voorstellen te komen of waarom diende dan hij geen moties in?
In deze rubriek schrijft de hoofdredacteur wekelijks over de journalistieke werkwijze van de Volkskrant en de dilemma’s die de redactie daarbij tegenkomt, meestal naar aanleiding van een klacht of vraag van een lezer.
Of was het nieuws dat Geert Wilders onder druk van de slechte peilingen een poging doet om het debat in de samenleving weer over immigratie te laten gaan, om te voorkomen dat hij het nog langer over zijn ‘boodschappenbonus’ moet hebben, die alom onder vuur ligt? Als dit het geval is, past ons terughoudendheid.
We besloten dus te wachten tot verslaggever Avinash Bhikhie alle relevante achtergronden kon melden. Hij beschreef de persconferentie van Wilders als een uiting van machteloosheid. Omdat het kabinet vooralsnog weinig voor elkaar krijgt en omdat Wilders’ berichten op X steeds vaker tot schouderophalen leiden bij zijn medepolitici en de media, besloot de PVV-leider de knuppel in het hoenderhok te gooien, ook al bleef onduidelijk welke knuppel in welk hoenderhok precies.
Negeren vonden we geen optie, want je kunt nog steeds niet uitsluiten dat de persconferentie de opmaat is naar de val van het kabinet. Een belangrijke strategiewijziging van de grootste coalitiepartij is nieuws, mits we het goed kunnen duiden.
Moeten we zijn voorstellen voor een strenger asielbeleid nog uitgebreid en kritisch tegen het licht houden, vroegen we ons vervolgens af. Uiteindelijk besloten we dit niet te doen omdat de voorstellen niet waren uitgewerkt. Als politiek alleen retoriek wordt, wat bij de PVV vaak het geval is, moeten media op hun tellen passen om te voorkomen dat ze speelbal worden.
Het asieldebat is in toenemende mate een schimmenspel. Regeringen in heel Europa willen vooral de indruk wekken dat ze alles doen om de immigratie in te dammen, ze hebben belang bij media die hun uitlatingen daarover uitvergroten. De Duitse grenspolitie nodigde deze week media uit om de helikopter te bewonderen waarmee ze vliegende grenscontroles deden. Over de effectiviteit van de grenscontroles – teruggestuurde immigranten proberen het mogelijk gewoon bij een andere grensovergang, waardoor het netto-effect nul is – ging het veel minder.
Landen willen vooral een onvriendelijke uitstraling kweken zodat immigranten voor een ander land kiezen. Het oervoorbeeld was het nieuws, van tien jaar geleden alweer, dat Denemarken juwelen en contant geld ging afpakken van asielzoekers aan de grens. De internationale verontwaardiging was groot, tot tevredenheid van de Deense regering ongetwijfeld, want het droeg allemaal bij aan het negatieve imago van asielzoekers dat Denemarken nastreeft. Of er echt juwelen en cash in beslag zijn genomen, is onbekend.
In het asieldebat is het dus vooral zaak om het oog op de feiten te houden, zoals Remco Meijer donderdag deed toen hij na bestudering van een lange lijst Kamervragen tot de conclusie kwam dat PVV-minister Faber de asielplannen juist afzwakte. Daarover zal Geert Wilders waarschijnlijk niets zeggen.
De beste verhalen van de week, getipt door Pieter Klok
Elke zondag praat hoofdredacteur Pieter Klok u in de nieuwsbrief Beste van de week bij over de afgelopen (nieuws)week. Welke verhalen, columns, podcasts en speciale producties mag u echt niet missen? Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief.
Luister ook naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts zijn te vinden op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns