Nepagenten proberen steeds vaker ouderen op te lichten: vorig jaar achtduizend keer. In Ede worden senioren via een cursus gewaarschuwd voor de zogenoemde babbeltrucs. ‘Ouderen zijn vaak goed van vertrouwen, zo zijn ze opgevoed.’
Onder een systeemplafond gaat een koektrommel met een afbeelding van roodborstjes rond. Een kar met thermoskannen koffie en thee rolt het zaaltje in; rollators staan al voorin geparkeerd. In de huiskamer van seniorencomplex Eureka in Otterlo komt normaal gesproken de sjoelclub samen, of er wordt fanatiek gebingood, maar niet vandaag. Op het middagprogramma staat de cursus leren omgaan met babbeltrucs.
Via een babbeltruc proberen oplichters met smoesjes mensen te beroven. Het is geen onbekend fenomeen, toch trappen mensen er vaak in. Volgens cursusleider Geeske Melgers komt dat omdat de babbeltrucs constant veranderen. ‘Ik kan vanmiddag de nieuwste babbeltruc vertellen en morgen is er weer iets anders bedacht.’
De populairste truc van het moment is die van de nepagent. Verdachten doen zich voor als agent om zo met name ouderen op te lichten. De politie heeft in 2024 meer dan achtduizend incidenten geregistreerd met nepagenten. Een jaar eerder werden er nog 544 incidenten gemeld bij de politie. Lang niet altijd worden de nep-politieagenten door de echte politie ingerekend, afgelopen jaar waren er 357 aanhoudingen.
In de huiskamer zitten, op twee mannen na, enkel vrouwen. De groep moet gesust worden, omdat er ook onderling flink gebabbeld wordt. ‘O, de jonge dame wil beginnen’, klinkt vanuit het publiek. De cursus begint met de vraag: wie heeft ervaring met een babbeltruc? Het blijft stil en de aanwezigen kijken druk om zich heen, tot een van de mannen begint: ‘Ik trap helemaal nergens in.’
Even later begint diezelfde meneer toch een vaag verhaal te vertellen over een man aan de deur, die hij binnen heeft gelaten. De man kwam checken of zijn pannen wel op een inductieplaat hoorden te staan. Hij verkocht ook scootmobielen. Het besef daagt: ‘Ik ben er bijna ingetuind.’ Er werd gelukkig niks meegenomen.
Geeske Melgers en Ida van Silfhout bieden de cursus al 2,5 jaar vanuit Maatschappelijk Werk Ede aan. Intussen zijn ze ongeveer de hele gemeente Ede doorkruist. ‘We zijn zelf professionele babbelaars geworden’, grapt Melgers.
Aan de hand van drie video’s in de stijl van Opsporing Verzocht worden babbeltrucs gereconstrueerd. Na het bekijken van een video stellen de cursusleiders de vraag op welk moment in het filmpje het ‘onderbuikgevoelmoment’ zat bij de senioren. Er worden daarna tips gegeven over veiligheid aan de deur, veilig pinnen en over online veiligheid. ‘Computeren interesseert mij niks’, klinkt op de achterste rij.
Bij het laatste filmpje over spoofing, waarbij een oplichter zich voordoet als bankmedewerker, raken de senioren in het zaaltje op dreef. Ze leveren ongezouten commentaar op de snode plannen van de oplichter. ‘Schaamteloos’, zegt een vrouw terwijl ze stevig met haar hoofd schudt.
De acteur in het filmpje komt er op haast heroïsche wijze achter dat hij helemaal geen geld naar een zogenaamd veilige rekening moet overmaken. Hij eindigt met de dramatische uitsmijter: ‘Niks veilige rekening. Weet je wat mij veilig lijkt? U achter slot en grendel.’ Er wordt geapplaudisseerd en zelfs gejoeld.
De reconstructie mag dan wat dik aangezet zijn, maar spoofing is helaas dagelijkse realiteit. In 2023 kregen tien miljoen 15-plussers in Nederland te maken met oplichters die zich voordeden als iemand anders. Voor 107 duizend personen liep dat slecht af: zij werden misleid en leden financiële schade, blijkt uit cijfers van het CBS. De totale schade die werd veroorzaakt door bankspoofing, waarbij de oplichter zich voordoet als medewerker van de bank, was dat jaar 140 miljoen euro.
De hoofdboodschap van de cursus: ‘aan de voorkant’ al nee zeggen. De deur niet opendoen. Mensen deugen soms niet, ook keurig ogende mensen. Een vrouw steekt haar hand op. ‘Maar overdag kan het allemaal toch geen kwaad?’ Cursusleider Ida van Silfhout: ‘Babbeltrucs gebeuren ook op klaarlichte dag mevrouw.’
‘Ouderen blijven lang beleefd en zijn vaak goed van vertrouwen, zo zijn ze opgevoed’, legt Silfhout uit. Toch hebben oplichters het niet alleen op senioren gemunt. Cursusleider Melgers vertelt dat ze zelf ook bijna in een babbeltruc is getrapt, zelfs toen ze deze cursus al gaf. De dertiger werd gebeld door een nep-Rabobankmedewerker, genaamd Jasper de Groot. ‘Ik gaf deze training en toch werd ik meegenomen in zijn verhaal.’
Als de presentatie erop zit delen de cursusleiders papieren uit met tips. De senioren zijn blij dat ze het straks rustig kunnen doorlezen. Joke van Cool (85) en Wil Brands (80) praten even na. Joke woont in het seniorencomplex en Wil woont nog zelfstandig om de hoek van Eureka.
Voor Brands kwam de informatie van de cursus niet uit de lucht vallen. ‘Ik ben nieuwsgierig van aard en dus goed op de hoogte.’ Voor vriendin Joke van Cool is dat niet het geval: ‘Ik dacht juist tijdens de cursus, dit zou mij allemaal ook kunnen overkomen.’ Laatst kwam bij haar de loodgieter langs, met wie ze een afspraak had. ‘Ik vond het toch spannend; zou dit hem wel echt zijn of word ik zo besodemieterd?’
De dames zijn het eens: vroeger hadden ze die achterdocht niet. ‘Het was vroeger altijd: kom d’r in. Ik vind het wel verarming hoor’, vertelt mevrouw Brands. Maar angstig zijn de tachtigers niet. ‘Angst is de slechtste raadgever. Je moet gewoon opletten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant