De tijd van miljardair en Trump-bondgenoot Elon Musk als meestersnoeier van de Amerikaanse overheidsuitgaven bij het departement voor Overheidsefficiëntie (Doge) zit erop. Nu mag de regering weer veel geld gaan uitgeven: aan zíjn bedrijven.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Elon Musk klonk als een onderwijzer die door zijn favoriete leerling is teleurgesteld: niet boos, maar verdrietig. De ‘grote, mooie begroting’ die president Donald Trump afgelopen week door het Congres loodste, is een tegenvaller, zei de miljardair in een televisie-interview. ‘Het overheidstekort neemt erdoor toe, in plaats van af.’
Volgens Musk maken nieuwe miljardenuitgaven de besparingen ongedaan die hij met ‘zijn’ departement voor Overheidsefficiëntie (Doge) heeft bereikt. Woensdag liep zijn officiële termijn als ‘special government employee’ af; Musk vertrok als Doge-voorman. Maar niet zonder eerst zijn oude baas af te vallen: ‘Ik denk dat een begroting groot óf mooi kan zijn. Ik weet niet of het allebei tegelijk kan zijn.’
Voor een man die normaal vitriool spuit over iedereen die hem in de weg loopt, was Musk opvallend mild in zijn kritiek. Die mildheid heeft een reden: Musk kan zich een harde botsing met Trump niet veroorloven. Het vermogen van ’s werelds rijkste man stut voor een flink deel op diezelfde overheid die in zijn ogen kleiner moet.
Musk en de bedrijven die hij (deels) bezit hebben de afgelopen jaren zeker 38 miljard dollar (bijna 34 miljard euro) aan overheidsinkomsten binnengekregen, zo onthulde The Washington Post eerder dit jaar. Dat geld stroomde niet alleen in Musks zakken via overheidscontracten; Musks imperium profiteerde ook van subsidies en overheidskredieten.
Alleen al in 2024 ging het om een bedrag van zeker 6,3 miljard dollar, het hoogste bedrag in een jaar tot nu toe.
Het grootste deel is beland bij Tesla, om en nabij de 16 miljard dollar. Het leeuwendeel bestond uit subsidies. Soms werd het geld niet rechtstreeks verstrekt. Tesla sloeg bijvoorbeeld ook munt uit emissierechten die aan de autobouwer waren verstrekt. Die werden aan andere bedrijven verkocht.
De op een na grootste melkkoe voor het zakenimperium van Musk is Nasa. Dat heeft sinds 2003 bijna 15 miljard dollar aan Musks SpaceX overgemaakt voor de bouw van raketten en capsules die astronauten en vracht naar het internationale ruimtestation brengen, en straks naar de maan en naar Mars.
Het ministerie van Defensie is ook een gulle gever. Dat heeft de afgelopen twee decennia voor dik 7,6 miljard aan hardware besteld bij SpaceX. Het Pentagon maakte tegelijkertijd flinke bedragen over om Starlink te kunnen gebruiken, Musks satellietennetwerk voor internettoegang en precieze gps-navigatie.
The Washington Post vermoedt dat er veel meer belastinggeld naar Musk gaat. De krant turfde alleen de zichtbare overheidsbestedingen. Geheime projecten hebben geen prijskaartje. Zoals de spionagesatellieten die SpaceX bouwt in opdracht van het Pentagon.
En er zit voor Musk nog meer in het (overheids)vat. Neem de Golden Dome, het ruimteschild tegen raketaanvallen, waarvan Trump vorige week uitgewerkte plannen onthulde. Voor die kosmische verdedigingslinie zijn duizenden satellieten nodig die raketten na hun lancering in de ruimte onklaar maken.
Trump zou graag zien dat SpaceX die kunstmanen gaat leveren, aangezien het al ervaring heeft met de satellietenzwerm die Starlink vormt. De Golden Dome gaat volgens conservatieve schattingen van het ministerie van Defensie 175 miljard kosten.
Een andere opsteker voor Musk is het besluit van het ministerie van Handel om subsidie voor breedbandinternet in afgelegen streken ‘ingrijpend te herzien’. Die regeling voorzag in de aanleg van vooral glasvezelnetwerken. Ambtenaren moeten nu bekijken of Musks Starlink-dienst als alternatief kan dienen. Voor het originele plan was 42 miljard dollar uitgetrokken.
The Boring Company, een bedrijf van Musk voor de aanleg van tunnels, mag aanschuiven bij de besprekingen van het overheidsbureau dat spoorwegen aanlegt, meldde The New York Times twee weken geleden. De dienst moet beslissen over een tunnel die het treinverkeer tussen Washington en Baltimore kan versnellen. Daar hangt inmiddels een prijskaartje aan van 6 miljard.
‘The Boring Company is maar een van de bedrijven die naar de aanbesteding meedingen’, zei een woordvoerder van het handelministerie, waaronder de spoorwegen vallen. Hij weigerde evenwel andere bedrijven te noemen.
Musk pleit er ook voor dat het federale luchtvaartagentschap FAA een streep zet door een contract van vele miljarden met telecombedrijf Verizon, voor levering van diensten aan de luchtverkeersleiding. Dat zou Starlink beter kunnen, vindt Musk.
Naast overheidsprojecten die bij zijn bedrijven geld in het laatje brengen, zou Musk zijn invloed in Washington ook kunnen aanwenden om te voorkomen dat de overheid hem geld kóst. Eind april maakte een commissie van het Congres bekend dat Musks bedrijven verwikkeld zijn in zeker 45 federale onderzoeken, die in het ongunstige geval zouden leiden tot 2,37 miljard dollar aan juridische claims.
Musk ontkent steeds dat zijn zakelijke imperium wordt gestut door belastingcenten. ‘Als het mij zou gaan om subsidies zou ik in gas en olie zijn gestapt’, zei de miljardair in een interview in 2015 met de Los Angeles Times.
Intussen heeft Musk over aandacht van de overheid niets te klagen. De zakenman mag dan fysiek uit het centrum van de politieke macht vertrekken, zijn bedrijven behouden hun invloed in Washington.
Terwijl de president een Tesla kocht, kreeg Starlink de opdracht om een netwerk aan te leggen dat de wifi (draadloze internetverbinding) in het Witte Huis moet verbeteren. Satellietcommunicatie op een locatie waar het wemelt van de glasvezel is gek, menen experts. Ze betwijfelen of de order vooral is beoordeeld op zijn technische verdiensten, of op de merites van Elon Musk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant