Gedupeerden van de toeslagenaffaire melden zich maar mondjesmaat bij de Stichting Gelijkwaardig Herstel voor afhandeling van hun aanvullende schade, sinds alleen de zwaarst gedupeerden er nog heen mogen. Daardoor lukt het de stichting niet om het tempo op te voeren.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
Duizenden vrijwilligers staan klaar om het verhaal van toeslagengedupeerden op te tekenen. Aan de hand van de daarin beschreven elementen, zoals bijvoorbeeld het verlies van een huis of baan door de toeslagenaffaire, berekenen schade-experts het schadebedrag.
Het merendeel van de ruim achtduizend parate vrijwilligers kan echter niet aan de slag omdat zich tot nog toe slechts zo’n drieduizend gedupeerde ouders hebben gemeld bij de stichting, opgericht door prinses Laurentien. Van die aanmelders staan bovendien zo’n duizend ouders in de wacht, omdat ze niet voldoen aan de extra voorwaarden die het ministerie van Financiën stelt.
‘De gedupeerden zijn afwachtend’, zegt woordvoerder Frederike van Urk van de stichting Gelijkwaardig Herstel. Dat komt volgens haar ‘omdat de overheid gedurende het proces telkens de spelregels verandert’.
In de zomer van 2024 besloot de overheid dat alleen nog gedupeerden zich bij de stichting mochten melden van wie de Belastingdienst meer dan 30 duizend euro onterecht had teruggevorderd. Dat geldt voor slechts 15 duizend van de ruim 42 duizend gedupeerden.
Slachtoffers met minder schade die zich op dat moment al hadden aangemeld, mochten in eerste instantie nog doorgaan, maar recentelijk bleek dat zij hun schade toch niet vergoed krijgen. Het ministerie zegt dat zij destijds afspraken had gemaakt over lagere schadebedragen voor deze groep, de stichting ontkent dat.
Adviescommissie wil methode-Laurentien voor toeslagenouders ruim baan geven – wat betekent dat?
Ambtenaren van ministerie van Financiën vonden prinses Laurentien ‘niet te managen’
Lilian Marijnissen aan de slag bij ‘Laurentien-stichting’: ‘Het wantrouwen jegens de gedupeerden moet gewoon stoppen’
Daarbij is het ministerie van Financiën bezig met het ontwikkelen van nog een andere route voor aanvullende schade. De voorwaarden daarvan zijn nog niet bekend. Ouders zouden hierop wachten, voordat ze een definitieve keuze maken.
Het is de zoveelste tegenslag in de uiterst moeizaam verlopende hersteloperatie van de toeslagenaffaire. ‘Veel ouders zijn zenuwachtig geworden van de berichten in de media over de voortdurende ruzies van het ministerie met de stichting’, zegt gedupeerde Patricia Bleeker (40). In haar woonplaats Lelystad hoort ze van veel andere gedupeerden dat ze ook daarom nog aarzelen met hun keuze.
Bleeker zelf wil graag haar aanvullende schade vergoed krijgen via Gelijkwaardig Herstel. Destijds heeft de Belastingdienst 25 duizend euro onterecht bij haar teruggevorderd. Omdat ze zich in april 2024 had aangemeld bij de stichting, voordat de grens van 30 duizend euro werd gesteld, mocht ze doorgaan.
Deze maand kreeg ze echter te horen dat ze de vergoeding voorlopig niet krijgt. ‘Ik voel me machteloos’, zegt ze. ‘Het is oneerlijk dat de regels tussentijds worden veranderd.’
Toen een groep toeslagenouders in 2022 onder de vleugels van prinses Laurentien de alternatieve manier ontwikkelden voor de berekening van hun aanvullende schade, konden ze niet vermoeden tot hoeveel gedoe dat zou gaan leiden. Een nieuwe methode was nodig, vonden zij, omdat duidelijk was dat de manier waarop de overheid het deed niet werkte.
Maar sinds de stichting Gelijkwaardig Herstel hiermee in september 2023 begon, is er voortdurend frictie met het ministerie van Financiën. De toenmalige staatssecretaris Aukje de Vries legde het werk van de stichting in de lente van 2024 enkele maanden stil.
De Vries vond dat de stichting te hoge bedragen uitkeerde en te weinig bewijsstukken van de opgelopen schade vroeg van de gedupeerden. Ook klaagden anonieme ambtenaren over het te emotionele gedrag van de prinses. Hierop trad Laurentien in augustus 2024 terug als voorzitter.
Het was ondertussen wel duidelijk dat veel ouders de methode-Laurentien beter vonden dan die van de overheid, met de Commissie Werkelijke Schade. Dat vond ook de Commissie-Van Dam, ingesteld door het Kabinet voor advies over mogelijke versnelling van de hersteloperatie. Die commissie adviseerde in januari van dit jaar om van de methode-Laurentien de hoofdroute te maken voor het afhandelen van de aanvullende schade.
Het advies was een opsteker voor de stichting, die meteen begon met het werven van meer vrijwilligers. Tot nog toe hebben zo’n negenhonderd gedupeerden een overeenkomst getekend over hun aanvullende schade.
Na het advies besloot het ministerie alsnog een andere schaderoute te ontwikkelen. Daarbij kunnen ouders digitaal hun schadeposten aangeven, waarna hun schadebedrag wordt berekend.
‘Vóór de zomer komt hierover meer duidelijkheid’, belooft de woordvoerder van de minister. Dat de details ervan nog niet bekend zijn, hoeft volgens hem geen reden te zijn voor gedupeerden om hun keuze uit te stellen. ‘Deze methode gaat werken met dezelfde vergoedingsbedragen per schadepost als de stichting Gelijkwaardig Herstel.’
Ondertussen is er opnieuw onvrede ontstaan over de positie van prinses Laurentien. Volgens het ministerie heeft zij in de huidige stichtingsstructuur als oprichter nog steeds te veel macht. Dit blijkt uit een juridische analyse van advocatenkantoor Nauta Dutilh, in opdracht van de overheid. Volgens een onderzoek van Lindenbaum Advocaten, op initatief van Gelijkwaardig Herstel, voldoet de organisatiestructuur wel aan alle regels.
In april vroeg het ministerie aan voormalig minister Winnie Sorgdrager om te bemiddelen. Gelijkwaardig Herstel keerde zich tegen haar benoeming omdat Sorgdrager in 2014 als rechter bij de Raad van State ten nadele van de toeslagenouders had gevonnist. Hierop trad Sorgdrager terug. Dit zette nog meer kwaad bloed bij het ministerie. Volgens Gelijkwaardig Herstel had het ministerie dit met beter vooronderzoek kunnen voorkomen.
Binnen de stichting neemt de wanhoop toe over de, in hun ogen, voortdurende tegenwerking van het ministerie. Veel vrijwilligers worden ongeduldig en veel toeslagenouders raken teleurgesteld.
Zoals gedupeerde Patricia Bleeker, die spreekt van ‘contractbreuk’. Haar ongenoegen heeft ze verwoord in een brief aan staatssecretaris Sandra Palmen (NSC).
‘Ook ouders met een terugvordering net onder de 30 duizend euro kunnen zwaar gedupeerd zijn’, zegt Bleeker. Ik ben mijn werk verloren en heb lichamelijke klachten door de schulden waarin ik verzeild raakte. En toen na al die jaren de afhandeling van mijn schade eindelijk binnen handbereik leek, werd ik weer in de pauzestand geduwd.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant