De invloed van smartphones en sociale media op jongeren ligt momenteel onder een vergrootglas. Ook in politiek Den Haag. ‘Voor u ligt een enorme kans om kinderen een gezonde en veilige kindertijd terug te geven.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
Tweede Kamerleden en deskundigen gingen woensdag de confrontatie aan met Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook. Vrijwel alle aanwezigen bij het rondetafelgesprek ‘jongeren en sociale media’ van de vaste commissie voor Digitale Zaken waren het erover eens dat socialemediaplatforms jongeren beter moeten beschermen tegen schadelijke content, en verslavende en polariserende techniek moeten schrappen uit hun ontwerp.
‘Waarom maakt Meta geen gezonde platforms?’, vroeg Barbara Kathmann, Kamerlid van GroenLinks-PvdA, waarbij ze een vergelijking maakte met sigarettenfabrikanten. ‘Waarom zouden we u nog vertrouwen met zelfregulering’, zei Hanneke van der Werf van D66, ‘als we uit de Facebook Files weten dat 13 procent van de jongeren hun suïcidale gevoelens toeschrijft aan het gebruik van Facebook en Instagram?’
Meta heeft al veel gedaan om schadelijke content te weren en de platforms minder verslavend te maken, zei Edo Haveman, hoofd public policy van Meta Benelux en de enige die namens de techindustrie aanwezig was. Haveman noemde de onlangs gelanceerde ‘Teen Accounts’, die meer bescherming bieden.
Ook is Meta voorstander van makkelijke en betrouwbare leeftijdsverificatie die op Europees niveau geregeld wordt, zodat de leeftijdsgrens van 13 jaar beter gehandhaafd kan worden.
‘Wij houden jongeren weg bij bepaalde content’, zei Haveman. ‘En bieden ze nudges: tijd om te stoppen met scrollen. We proberen een balans vinden tussen mensen toestaan om ervaringen te delen en bijvoorbeeld een ‘cry for help’ te doen op onze platforms, en tegelijkertijd andere mensen niet zomaar met dit soort content confronteren.’
Dit maakte weinig indruk bij de aanwezigen. ‘Wij weten als geen ander hoe schadelijk bigtech is’, zei Evelyn Austin, directeur van Bits of Freedom. ‘Deze bedrijven hebben geen enkele echte verantwoordelijkheid genomen voor de problemen die ze veroorzaken. Ze strooien zand in de ogen door problemen te verdoezelen.’
De wisselwerking tussen smartphones, sociale media en jongeren ligt momenteel onder een vergrootglas. Ouders van 39 duizend kinderen tekenden onlangs een zogeheten ouderpact om het geven van een smartphone aan hun kind uit te stellen tot 14 jaar. Ook sloten ruim 2.500 artsen, wetenschappers en praktijkdeskundigen zich aan bij die oproep, een initiatief van de ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien.
Merel Uildriks, medeoprichter van Smartphonevrij Opgroeien, riep de aanwezige Kamerleden op tot actie: ‘Voor u ligt een enorme kans om kinderen een gezonde en veilige kindertijd terug te geven.’
Kinderen en jongeren vragen zelf ook om betere regulering, zo blijkt uit een peiling van Unicef: 69 procent is voor een verbod van sociale media, al verschillen ze van mening tot welke leeftijd dat zou moeten gelden, uiteenlopend van 12 tot 18.
De grote aandacht voor het onderwerp vormt de aanloop naar een richtlijn van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport die nog in juni zou moeten verschijnen. Deze richtlijn schrijft ouders voor hoeveel schermtijd gezond is en vanaf welke leeftijd een smartphone wenselijk is. Tot dusver vond de overheid dit een opvoedkwestie.
‘Dit is hét gesprek in huis’, zei Yvonne Koopman van Gezinsplatform.nl, een organisatie die onlangs een tienpuntenplan lanceerde om overmatig schermgebruik onder jongeren tegen te gaan. ‘Sociale media en games ontwrichten de balans in een gezin. Iedereen zit in zijn eigen schermpje.’
Uit een enquête onder negenduizend ouders van de Stichting voor Werkende Ouders bleek dat sociale media de op een na grootste bron van zorgen van ouders zijn - vlak na de geopolitieke spanningen in de wereld. Directeur Marjet Winsemius sprak de Kamerleden direct aan op het voorbeeld dat zij zelf geven. ‘De hoeveelheid die u op een scherm zit tijdens debatten zien ouders en kinderen ook.’
Toch wijzen enkele instanties ook op de voordelen van sociale media voor jongeren. ‘Wij zien nog geen wetenschappelijke onderbouwing van een universele zware impact van sociale media op het welzijn van jongeren’, zei Nastasia Griffioen, coördinator van het Trimbos-instituut.
Ook Nick van Hummel, onderzoeker van het Nederlands Jeugdinstituut, zegt dat de ‘online wereld’ een fijne omgeving kan zijn voor jongeren, mits je die goed inricht en reguleert. Beiden begonnen hun toespraak met voorbeelden van jongeren die juist baat hadden bij sociale media.
Die voordelen wegen niet op tegen de risico’s, zei psychiater Esther van Fenema. Meer onderzoek doen naar een causaal verband is goed, vindt zij, maar uit voorzorg zou je al wel harder kunnen optreden. ‘Net zoals we met roken of autogordels ooit hebben gedaan. Nu zijn we blij dat we het hebben geregeld. In Nederland zeggen we snel dat een verbod betutteling is, maar als je jongeren te vrij laat, komt het neer op verwaarlozing.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant