Nikola Meeuwsen, een Nederlands pianotalent, staat woensdag in de finale van de vermaarde Koningin Elisabethwedstrijd. Wie is hij en wat maakt hem zo bijzonder? ‘Nikola heeft het in zich om het publiek te betoveren.’
Dat Nikola Meeuwsen (23) goed piano kan spelen, was al bekend. Maar dat hij in de finale zou staan van de Koningin Elisabethwedstrijd in Brussel, een van de meest prestigieuze concoursen ter wereld? Nee, dat had niemand verwacht. Of, nou ja, bijna niemand.
Neem Hein Wiedijk. In het dagelijks leven is hij klarinettist in het Concertgebouworkest, daarnaast bestiert hij een concertserie (Amsterdam Piano Series) in de Kleine Zaal van het Concertgebouw, waarmee hij een podium wil bieden aan pianisten die nog iets bekender mogen worden. Meeuwsen was er in april te gast, en maakte indruk.
‘Hij is als pianist wel echt een dichter, hoor’, zegt Wiedijk. ‘Technisch heel goed spelen, dat kunnen er zoveel. Maar hij is niet iemand die erop uit is te verbluffen, Nikola heeft het in zich om het publiek te betoveren. Hij heeft iets onschuldigs, innemends. Hij is niet op-de-borst-klopperig: hij is gewoon een leuke, spontane jongen die lekker piano aan het spelen is.’
De Elisabethwedstrijd is er in vier varianten: er is een editie voor violisten, pianisten, zangers en cellisten. Het concours trekt talenten van over de hele wereld. De prijswinnaars van de eerste edities – violisten David Oistrach en Leonid Kogan, pianisten Emil Gilels en Leon Fleisher – kregen allen een legendarische status. Maar er is nog iets waardoor de Elisabethwedstrijd zo tot de verbeelding spreekt.
De twaalf finalisten worden voordat zij met orkest op mogen treden (een soloconcert en een nieuwe compositie) geacht zich in volledige afzondering voor te bereiden, in de Muziekkapel in Waterloo, zoals de kardinalen bij een conclaaf. Ze mogen alleen ‘naar buiten’ voor de repetities met orkest.
Nederlandse finalisten zijn zeldzaam. Pianisten Rian de Waal en Hannes Minnaar werden respectievelijk zevende (1983) en derde (2010). De laatste Nederlandse finalist (2023) is nota bene een nicht van Meeuwsen: mezzosopraan Maria Warenberg.
‘Nikola en ik komen uit een hechte, muzikale familie’, vertelt ze. Hun grootouders organiseerden huiskamerconcerten. Nikola’s vader is muziekhistoricus, zijn moeder speelt fluit. De vader van Maria is violist in het Residentie Orkest, haar broer is cellist Alexander Warenberg.
‘We groeiden vlak bij elkaar op: Nikola in Scheveningen, ik in Zoetermeer. Onze moeders zijn zussen, die liepen elkaars deur plat. We kwamen spontaan pannenkoeken eten of gingen op vakantie met elkaar, en natuurlijk werd er vaak gemusiceerd. Ook op de School voor Jong Talent van het Koninklijk Conservatorium (in Den Haag, red.) liep ik mijn kleine neefje dagelijks tegen het lijf, heel leuk was dat.’
Nikola had als kleuter al een passie voor de piano, zegt Warenberg. ‘In het begin leek ons leeftijdsverschil erg groot, maar nu wordt onze band alleen maar hechter. We weten wat de muziekwereld van ons verwacht en daarin steunen we elkaar.’
Vanwege zijn pianostudie moest Nikola soms een verjaardag overslaan. ‘Toch was hij nooit alleen met muziek bezig’, zegt Warenberg. ‘Hij ging ook fietsen en hardlopen. Zijn discipline voor sporten en musiceren gaan goed samen, ik denk dat sporten onmisbaar voor hem is. Het muzikantschap is zo intens.’
Woensdagavond mag Meeuwsen optreden in Bozar met het Brussels Philharmonic. Hij zal Sergej Prokofjevs Tweede pianoconcert brengen en de opdrachtcompositie Music for the Heart van Kris Defoort. En nu is hij dus nog afgesloten van de buitenwereld.
‘Ik heb geen idee hoe dat voelt, want die procedure geldt alleen voor instrumentalisten’, zegt Warenberg. ‘Nikola kennende vindt hij het heerlijk. Als kind was hij al ontspannen voor belangrijke uitvoeringen. Dat Prokofjev-concert kent hij waanzinnig goed. Nu nog dat nieuwe stuk.’
Ook Meeuwsens docent Marlies van Gent is trots, en niet verbaasd dat Meeuwsen hoge ogen gooit.
‘Toen Nikola 7 jaar was, vroeg zijn vader Kolja: wil je eens naar hem luisteren?’, herinnert Van Gent zich. ‘Nikola kwam bij mij thuis, speelde wat brave stukjes, keek ongelukkig en ik dacht: nee, dit is het niet. Bij een glas limonade vroeg ik: wat is nou écht je lievelingsmuziek? Nikola zette zijn limo neer en hij begon de melodie van Rachmaninovs Derde pianoconcert te spelen. Ik stormde naar de vleugel om hem te begeleiden.
‘Toen hij die harmonieën onder zijn melodie hoorde, barstte hij open als een vulkaan. Stiekem schoot toen door mij heen: die gaat nog meedoen aan de Koningin Elisabethwedstrijd, al maakte die gedachte direct plaats voor: hier moet kei-hard gewerkt worden. Toen zijn vader weer binnenkwam, vroeg Nikola: ‘Pap, mag ik bij haar?’’
Inmiddels is Meeuwsen al zestien jaar haar leerling, al volgt hij ook lessen bij Enrico Pace en Frank Braley. ‘Als kind speelde Nikola op gehoor mee met historische opnames die zijn vader thuis draaide. In zijn hoofd had hij een perfecte klankvoorstelling, maar zijn handen waren nog niet ver genoeg ontwikkeld. Tijdens onze lessen werkten we aan actieve vingers, losse schouders, ontspannen armen. Soms liet ik hem met één hand dirigeren terwijl hij met de andere speelde. Om het grote geheel te leren voelen.’
In de finale speelt hij dus Prokofjevs Tweede. Van Gent: ‘Twee jaar geleden stelde ik dat werk aan hem voor, want ik dacht: typisch Nikola. Inmiddels zit alles diep ingeprent. Tussen al die fantastische finalisten heeft hij net iets extra’s. Zijn harmonisch inzicht, de manier waarop hij de noten inkleurt, is heel sterk. Tegelijkertijd kan Nikola zich volledig verbinden met de muziek en dat overbrengen op het publiek. Ik zie zelden dat een pianotalent ook zo’n diep muzikaal begrip heeft.’
Het finaleconcert van Nikola Meeuwsen is te volgen via een livestream op koninginelisabethwedstrijd.be.
In 2022 ontving Meeuwsen de Grachtenfestivalprijs. In 2019 sleepte hij de Concertgebouw Young Talent Award in de wacht.
In 2025 soleerde hij al voor de derde keer bij het Residentie Orkest, waarin zijn oom viool speelt.
Dit jaar moet zijn debuutalbum verschijnen bij Channel Classics.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant