De wet die hulp bij sterven moet legaliseren is dinsdag aangenomen door de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer. Ook moeten terminaal zieke patiënten een afdwingbaar recht krijgen op palliatieve zorg, die nu vaak slecht of niet toegankelijk is.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Tot het laatste moment was de uitkomst van de stemming, waarbij parlementariërs naar eigen inzicht en zonder fractiediscipline konden stemmen, ongewis. Een meerderheid van de Fransen is voorstander van legalisering, zij het onder strikte voorwaarden, zo blijkt herhaaldelijk uit opinieonderzoek. Maar politiek liggen de kaarten anders, en sommige Kamerleden twijfelden tot op de dag zelf over hun beslissing. Uiteindelijk stemden 305 Kamerleden voor, en 199 tegen.
Het wetsvoorstel moet hulp bij sterven mogelijk maken onder strikte voorwaarden. Om in aanmerking te komen moet de patiënt meerderjarig en wilsbekwaam zijn, de Franse nationaliteit hebben of legaal in Frankrijk wonen, en lijden aan een ernstige, ongeneeslijke en levensbedreigende ziekte. De aandoening moet in gevorderde of terminale fase zijn, en zorgen voor voortdurend psychisch of lichamelijk lijden.
Anders dan bij euthanasie – waarbij een arts het dodelijke middel toedient – zou de patiënt dat volgens het wetsvoorstel zelf moeten doen, tenzij diegene daartoe niet fysiek in staat is. Zorgverleners mogen hulp weigeren, maar moeten patiënten wel doorverwijzen naar iemand die daartoe bereid is als aan de voorwaarden wordt voldaan.
De uitkomst is een eerste stap naar legalisering: de Franse senaat zal zich nu eerst nog over de tekst moeten buigen. Dat volgt naar verwachting deze herfst. De senaat is politiek conservatiever van kleur. Bovendien kunnen de senatoren aanpassingen aan de tekst doen, waarmee de wet opnieuw langs de Assemblée Nationale zal moeten.
President Emmanuel Macron wierp onlangs de mogelijkheid op om een referendum over de kwestie te houden, mocht het tot een patstelling komen tussen beide Kamers van het Franse parlement – al is niet duidelijk of dat grondwettelijk mag.
Macron heeft van de wet een verkiezingsbelofte gemaakt, waarmee hij tegemoet zou komen aan een wens die bij veel Fransen leeft. In 2022 sprak de ethische adviescommissie van de Franse regering zich al uit als voorstander, een jaar later schaarde ruim driekwart van een speciaal georganiseerde burgerraad zich achter legalisering. Maar onder meer door de ontbinding van het parlement vorig jaar zomer liep het wetsvoorstel daartoe vertraging op.
Tegelijk met de stemming over hulp bij sterven werd dinsdag een tweede wet over zorg rond het levenseinde goedgekeurd. Voortaan moeten terminaal zieke patiënten afdwingbaar recht krijgen op palliatieve zorg, een voorstel dat unaniem werd aangenomen.
Het recht op ‘sterven zonder pijn die kan worden vermeden’ bestaat in Frankrijk al sinds 1999. Daarnaast hebben terminaal zieke patiënten sinds 2016 het recht op palliatieve sedatie als er geen perspectief is op verbetering of verlichting en ze in hun laatste fase zijn.
Veel zorgmedewerkers, zeker in de palliatieve zorg, zouden daar terughoudend mee zijn, omdat ze het als een verkapte vorm van euthanasie zien. Bovendien is palliatieve zorg in veel departementen niet of slecht beschikbaar, waardoor naar schatting slechts een op de drie patiënten die daaraan behoefte heeft, het ook krijgt.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant