Het omvangrijke Nederlandse collaboratiearchief wordt vanaf 1 juli digitaal doorzoekbaar via vijf terminals in het Nationaal Archief. Daarbij gelden strenge privacyregels, maar minister Eppo Bruins van Cultuur weigert het zoekgedrag van bezoekers te laten vastleggen. Hij gaat daarmee in tegen een advies van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Bruins (NSC) vindt zo’n registratie ‘ethisch bezwaarlijk’, schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer. Veel nabestaanden die het zogeheten CABR-archief zullen raadplegen zijn van Joodse afkomst, registratie ligt bij hen gevoelig. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) had geadviseerd om te ‘loggen’ en alle ingevoerde zoektermen en geraadpleegde documenten per bezoeker te registreren. Het archief bevat informatie over nog levende personen en door te loggen kan eventueel misbruik worden opgespoord.
De minister schrijft dat hij schade voor nog levende mensen zoveel mogelijk wil beperken, maar vindt het te ver gaan om de oplossing te zoeken in het controleren van het zoekgedrag van bezoekers. Veel van hen komen straks naar het archief ‘om onderzoek te doen naar het lot van hun familie of geliefden’, schrijft Bruins. Wel gelden strenge privacyregels. Zo kunnen gebruikers geen kopieën maken van de documenten op hun scherm en de informatie die ze vinden ook niet doormailen.
Een woordvoerder van de AP laat desgevraagd weten dat de reactie van de minister ‘wordt bestudeerd’. Loggen is een basismaatregel voor de beveiliging van informatiesystemen van de overheid, aldus de woordvoerder. Het gebeurt bij iedere gebruiker die bijvoorbeeld inlogt bij de Belastingdienst of een ziekenhuis. Toen een paar jaar geleden de medische gegevens van realityster Barbie op straat kwamen te liggen, kon dankzij dat systeem worden nagegaan welke zorgverleners haar dossier hadden bekeken.
Het CABR-archief dat nu digitaal toegankelijk wordt bevat 30 miljoen pagina’s en daar zit ‘heel gevoelige informatie’ bij, benadrukt de AP-woordvoerder. ‘We zijn erg benieuwd welke alternatieve beveiligingsmaatregelen de minister treft als hij op dit punt afwijkt van ons advies.’
Een half jaar geleden leidde forse kritiek van de AP tot het stilleggen van het omvangrijke project Oorlog voor de rechter, waarmee de dossiers uit het collaboratiearchief voor iedereen vanuit de huiskamer toegankelijk moesten worden. Dat plan was volgens de AP in strijd met de privacyregels. Bruins komt daarom nu met een ‘noodoplossing’.
In afwachting van een wetswijziging die de toegankelijkheid vanuit de huiskamer alsnog moet regelen, kunnen geïnteresseerden nu, onder voorwaarden, toch op zoek naar informatie. Veel nabestaanden zijn op hoge leeftijd, schrijft Bruins: ‘Voor hen dringt de tijd.’
In het Nationaal Archief komen per 1 juli vijf computers beschikbaar, de komende maanden gevolgd door extra plekken in de tien grote regionale historische centra. Bruins heeft 5,1 miljoen euro uitgetrokken voor de technische ontwikkeling en voor de aanleg van de terminals in de archieven. Het lopende digitaliseringsproject, dat wordt gefinancierd met 21 miljoen euro aan overheidssubsidies, voorzag niet in de bouw van software die nodig is voor de beveiligde zoektochten.
Het CABR-archief is het grootste en meest geraadpleegde Nederlandse oorlogsarchief en omvat de dossiers van 425 duizend verdachten van collaboratie. Digitalisering maakt het mogelijk om in de dossiers te zoeken op bijvoorbeeld naam van een slachtoffer of adres. Dat geeft niet alleen nabestaanden, maar ook historici de kans om na tachtig jaar informatie te ontdekken die altijd verborgen is gebleven.
Bruins wil de wetswijziging die nodig is om het collaboratiearchief volledig online doorzoekbaar te maken deze zomer naar de Tweede Kamer sturen. De AP heeft het voorstel bekeken en liet dinsdag weten dat het ‘te ver’ gaat. Het maakt volgens de AP ‘een einde aan de wettelijke bescherming van gevoelige persoonsgegevens in archieven’. Archiefinstellingen zouden ‘veel te veel ruimte’ krijgen om persoonlijke informatie over levende mensen online te zetten. Bruins heeft de Kamer laten weten dat hij de kritiek bestudeert.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant