De nieuw opgerichte Gaza Humanitarian Foundation wil voedsel gaan uitdelen in Gaza – met steun van Israël en de VS maar zónder de VN. Andere hulporganisaties weigeren met de stichting te werken en op dag 1 stapte de directeur op. Waarom?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Wat is de ‘Gaza Humanitarian Foundation’ (GHF)?
Stel deze vraag aan de Israëlische of Amerikaanse regering en je krijgt het antwoord dat de GHF een neutrale, aan geen enkele overheid gelieerde stichting is, die met behulp van voornamelijk Amerikaanse bedrijven voedsel gaat verdelen aan de 2,3 miljoen ondervoede en ontheemde inwoners van Gaza.
‘De mensen in Gaza hebben honger en wij gaan ze helpen om wat te eten te krijgen’, zei president Donald Trump maandag.
Maar vraag je het de Verenigde Naties, tot nu toe verantwoordelijk voor de voedselhulp aan de Palestijnse bevolking, dan is de GHF een dubieuze organisatie die nauw samenwerkt met de Israëlische regering en handelt ‘in strijd met fundamentele humanitaire principes’ en internationale wetgeving.
VN-chef Tom Fletcher, verantwoordelijk voor humanitaire hulpverlening, sprak vorige week van een ‘cynische side-show en bewuste afleidingsmanoeuvre’ van het humanitaire leed in Gaza, waar een hongersnood dreigt die voor een deel van de bevolking dodelijk kan aflopen.
Hoe onafhankelijk is de GHF daadwerkelijk?
Uit onderzoeken van The New York Times en de linkse Israëlische krant Haaretz blijkt dat de organisatie inderdaad nauwe banden onderhoudt met de regering van premier Benjamin Netanyahu, met invloedrijke figuren in het Israëlische bedrijfsleven en met hooggeplaatste militairen.
Deze kringen waren kort na de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 ook de kraamkamer voor het idee om de voedselhulp in Gaza in eigen hand te nemen. Via ondernemers met zowel de Israëlische als de Amerikaanse nationaliteit was er ook al snel een connectie met Amerikaanse zakenlui, in het bijzonder voormalig CIA-agent Philip Reilly, die met zijn bedrijf de beveiliging van de hulptransporten gaat organiseren.
Volgens The New York Times was in dit plan de voedselvoorziening van meet af aan geen doel op zichzelf, maar een middel om Hamas te verzwakken en zo ook meteen de VN buitenspel te zetten. Premier Netanyahu beschuldigt de internationale organisatie van samenwerking met Hamas – met name de tak voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA, die hij in januari met een omstreden wet het werk in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever onmogelijk maakte.
Maar volgens Israël confisqueert Hamas ook nu nog een aanzienlijk deel van het voor de burgerbevolking bedoelde voedsel, om dat vervolgens te verdelen onder zijn strijders of op de zwarte markt te verkopen tegen woekerprijzen. Bewijs voor deze beschuldiging is er niet.
Een verdere bevestiging van de partijdigheid van de GHF kwam maandagmorgen uit onverwachte hoek. Jake Wood, de Amerikaanse ex-marinier die sinds drie weken CEO was van de nieuwe hulporganisatie, stapte onverwachts op omdat ‘de stichting zich niet houdt aan de humanitaire principes van menselijkheid, neutraliteit, onpartijdigheid en onafhankelijkheid.’ De omstandigheden waarin hij moest opereren noemde hij ‘onmogelijk.’
Waarom zijn de plannen van de Gaza Humanitarian Foundation zo omstreden?
Daarvoor zijn twee redenen, waarvan de eerste heel concreet is. Voordat de Israëlische strijdkrachten Gaza in maart afsloten van de buitenwereld, verdeelden de VN voedselhulp via zo’n vierhonderd distributiepunten. Het GHF wil dat terugbrengen tot vier of vijf ‘centrale hubs’, allemaal in het uiterste zuiden van Gaza en in de directe nabijheid van posten van het Israëlische leger.
Volgens de VN dwingt de organisatie de inwoners van Gaza daarmee tot een gevaarlijke tocht van vele kilometers, soms door gevechtszones. Bovendien wordt voedsel op deze manier onbereikbaar voor de allerzwaktsten: ouderen, gewonden en alleen achtergebleven kinderen. Ook zijn afnemers van de voedselhulp door de GHF verplicht zich te laten registeren, wat voor sommigen Palestijnen een extra barrière zal opwerpen.
Dat voert naar de tweede reden:de vrees bij de VN en andere hulporganisaties dat het concentreren van voedselhulp in het zuiden deel is van de Israëlische strategie om de Palestijnen uit het noorden van Gaza te verdrijven. Dat zou de hulpverleners medeplichtig kunnen maken aan etnische zuivering – een oorlogsmisdaad.
Hoe wordt de GHF gefinancierd?
De GHF opereert vanuit Zwitserland, waar de stichting sinds begin dit jaar staat ingeschreven als non-profitorganisatie. Over de financiering zijn weinig details bekend. Voormalig CEO Wood stelde toen hij nog in functie was dat de financiering vooral afkomstig was van ondernemers uit de VS, maar noemde geen namen. Later meldde de stichting nog dat de overheid van ‘een grote EU-lidstaat’ een donatie van 100 miljoen dollar zou hebben gedaan.
Hoe gaat het verder na het vertrek van de CEO?
De bestuurders van de GHF – die nergens bij naam worden genoemd – brachten maandag een verklaring uit waarin ze benadrukken dat de hulpverlening volgens planning wordt opgestart, ook zonder Wood. Het is de bedoeling, aldus de GHF, dat de hulp van de VN in Gaza de komende tijd stapsgewijs zal worden uitgefaseerd. De VN ‘hebben hier nog niet op gereageerd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant