Op de dag dat ultrarechts Israël een vlaggenmars door de Oude Stad houdt, zie je ‘het lelijkste gezicht van Jeruzalem’, zeggen Palestijnse inwoners. ‘Ze willen laten laten zien dat zij hier de baas zijn.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël, het Midden-Oosten en België.
Het zijn kinderen nog. Tieners met een beginnend snorretje op hun bovenlip en jochies van misschien elf, twaalf jaar oud, die uit alle macht zingen dat alle Arabieren moeten sterven, en dat hun dorpen zullen branden.
De Palestijnse inwoners van Jeruzalem liepen maandagochtend al met bedrukte gezichten door de straten van de Oude Stad: het was Jeruzalemdag en een paar uur later zou de Vlaggenmars worden gehouden: een jaarlijks evenement waarbij tienduizenden ultrarechtse Israëliërs met vlaggen door de steegjes van de islamitische wijk marcheren en mensen, winkels en huizen worden aangevallen.
Een man die met een plastic zakje en twee pizza’s naar huis loopt bijvoorbeeld, wordt besprongen door zeker twintig jongeren. Hij wordt geduwd en bespuugd, en zijn boodschappen worden vertrapt. De politie staat erbij en kijkt ernaar.
‘Vandaag zien we het lelijkste gezicht van Jeruzalem’, zegt de 37-jarige Ilham Shaneen, een advocaat die aan het begin van de middag met een tas vol groente en snoep door de steegjes snelt. ‘Haat, Racisme. Veel geweld.’ Ze mocht vandaag eerder naar huis van haar baas, omdat de politie alle wegen die naar de Oude Stad leiden in de loop van de middag afsluit en niemand meer doorlaat. ‘En dan ben ik niet voor middernacht thuis.’
Twitter bericht wordt geladen...
Ze wil snel door, een laatste boodschap doen, en zichzelf met haar kinderen in huis barricaderen. ‘Ja, ik ben heel bang voor deze mensen. Ze proberen ons pijn te doen, in de hoop dat we vertrekken.’
‘Dat is precies waar deze mars om draait’, zegt Alon Lee Green, co-directeur van Standing Together, een organisatie van Joodse en Palestijnse burgers die zich samen inzetten voor veiligheid en vrede. ‘Intimidatie. Laten zien wie hier de baas is.’ Hij probeert mensen met zijn team te beschermen, springt bij opstootjes tussen het slachtoffer en de belagers, maar het zijn de activisten en niet de daders die uiteindelijk door de politie worden gemaand om de Oude Stad te verlaten.
Twitter bericht wordt geladen...
Het is niet altijd zo geweest: in eerste instantie was Jeruzalemdag een nationale viering waarbij de Zesdaagse Oorlog werd herdacht. Op 5 juni 1967 werd Israël aangevallen door Egypte, Syrië en Jordanië, maar in luttele dagen wist de piepkleine Joodse natie haar vijanden te verslaan, en haar grondgebied te verviervoudigen.
Een deel van dit gebied is (zoals de Sinaï) is later weer teruggegeven, maar de Westelijke Jordaanoever – inclusief Oost-Jeruzalem – en de Golanhoogte worden nog steeds door Israël bezet.
‘God heeft ons laten winnen, God heeft ons deze stad gegeven’, vertelt Yinon Yitzhari, een van de mannen die zich klaarmaakt voor de mars. ‘We vieren vandaag het wonder dat Jeruzalem weer één is geworden. En we willen laten zien dat we deze stad nooit meer op zullen geven.’
Dat is tegen het zere been van de Palestijnen, die hopen dat Oost-Jeruzalem ooit de hoofdstad kan worden van hun toekomstige eigen staat. ‘Dat gaat niet gebeuren’, zegt Eli (die zijn achternaam niet wil geven) stellig. ‘We zijn hier, zoals je ziet, en we zullen altijd voor Jeruzalem blijven vechten.’
Ondertussen slingeren grote groepen jongeren door de Arabische wijk. Ze spugen mensen in het gezicht, duwen oude vrouwen met hoofddoeken omver en trekken de souvenirs en t-shirts van de planken in Palestijnse winkels. Een man sluit met gebogen hoofd zijn deuren.
‘We zijn niet bang’, zegt zijn zuster Riham Waheed (34) fier, ‘maar de politie dwingt ons om te sluiten. Het zou maar provocatief zijn als we open bleven: we weten toch dat die jongens hier zijn, en we roepen het geweld over onszelf af door te laten zien dat we bestaan.’ Ze recht haar rug en zegt fel: ‘Maar wat ze ook doen, wij maken onderdeel uit van deze stad! We zullen niet verhuizen, en niet buigen!’
Twitter bericht wordt geladen...
Een paar uur later, als er geen Palestijn meer op straat is te zien, wordt de pers belaagd. Zodra iemand de opgefokte jongeren probeert te fotograferen of filmen, wordt hij ingesloten en proberen ze zijn toestel af te pakken. Later omsingelen de jongeren een groepje fotografen dat vlakbij de Damascuspoort staat te wachten.
De tieners doen het geluid van varkens na, en schreeuwen dat de journalisten naar Gaza moeten worden afgevoerd om daar te sterven. Pas als ze flessen water naar het hoofd van de fotografen gooien en hier en daar een trap uitdelen, grijpt de politie in. ‘Angstaanjagend’, vertelt één van de fotografen. ‘Maar vorig jaar is een aantal van ons tot bloedens toe in elkaar geslagen, dus eigenlijk valt dit mee.’
Jeruzalemdag is de laatste jaren uitgegroeid tot een feest van religieus ultra-rechts. De mars begint in de vroege avond (overdag was het te warm) bij de Grote Synagoge in West-Jeruzalem. De omstreden minister van Binnenlandse Veiligheid Itamar Ben-Gvir spreekt tienduizenden mensen toe voordat ze met hun vlaggen naar de Oude Stad gaan lopen.
Jonge studenten juichen hem toe, schreeuwen zijn naam en reiken hem vlaggen (van zijn eigen ultrarechtse partij) en stickers toe (waarop de woorden ‘Gaza zal voor altijd van ons zijn’ staan geschreven). ‘Jullie zijn schatten’, roept Ben-Gvir opgetogen. ‘Ik krijg stickers van gesneuvelde soldaten, moge God hun bloed wreken, de helden en martelaren dankzij wie wij de oorlog winnen.’
De vlaggen zwaaien, de spandoeken worden nog een stukje hoger opgeheven. Op een daarvan staat geschreven: ‘In 1967 veroverden we Jeruzalem, in 2025 Gaza’. Het verdrijven van Palestijnen is noodzakelijk voor de overwinning. Daarna zet de massa zich in beweging.
Na een tijdje splitst de stoet zich in tweeën: de vrouwen, meisjes en kleine kinderen gaan de Oude Stad binnen door de Jaffapoort en lopen via de Joodse wijk naar de Klaagmuur. De mannen en jongens marcheren via de Damascuspoort en lopen dwars door de islamitische wijk naar dezelfde bestemming.
Onderweg slaan ze massaal op de ijzeren luiken van de gesloten winkels en huizen, waardoor hun extatische gezang wordt begeleid door ijzingwekkend gedreun. Binnen zitten gezinnen. Een paar uurtjes nog, dan is het voor dit jaar weer voorbij.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant