schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
Het gaat hard nu. Gisteren stuurden 1.400 artsen, psychologen en onderzoekers een brandbrief waarin ze stellen dat kinderen voor hun 14de geen smartphone moeten krijgen en vanaf hun 16de pas op sociale media mogen. Zij sluiten zich aan bij een ‘ouderpact’ met dezelfde strekking; de teller daarvan staat op dertigduizend ondertekenaars. Micha Wertheim schreef een essay waarin hij overtuigend pleit voor analoog onderwijs, zonder smartphones
en laptops. In Het Parool las ik over een gat in de markt: plekken waar je je telefoon weglegt en offline geniet van gesprekken, knutselen of lezen.
Het lijkt een enorme trend, maar het is een geluid dat aanzwelt in de bubbel waarin ik zit. Het besef groeit dat smartphones en sociale media verslavend zijn en dat big tech die verslaving gretig voedt, net als het besef dat het slecht is als pubers verkleefd zijn met hun telefoon.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar de schermtijd blijft toenemen. Ontstellend veel ouders, leraren en onderwijsontwerpers menen nog dat je kinderen vroeg vertrouwd moet maken met digitale devices. Leraren en ouders die daar kritisch over zijn worden nog altijd weggehoond als sukkelige achterblijvers. Hoe duw je een lawine terug? Ook op school, de belangrijkste plek om tegenwicht te bieden met échte ervaringen, zijn de leermiddelen grotendeels digitaal. Want echte boeken, echte sportvelden, hout om te zagen, verf om te kliederen en echte muziekinstrumenten zijn duurder en onhandiger dan digitale varianten.
Volwassenen zijn ook verslaafd aan hun smartphones én ze hebben zich er als opvoeders afhankelijk van gemaakt. Ze kunnen met apps als Findmykids hun kinderen 24/7 volgen, weten waar ze zijn, of ze buiten een digitaal omheind gebied komen. Ze kunnen meeluisteren met geluiden en gesprekken. Met Family Link kun je je kinderen zowel online als offline begrenzen en controleren.
Zitten ze eenmaal op de middelbare school, dan is er Magister, het leerlingvolgsysteem dat álles bijhoudt en ouders laat meegluren: het rooster, de proefwerken, de cijfers, de keren dat je kind te laat was of er werd uitgestuurd. Magister maakt ook dat leerlingen continu op hun telefoon moeten kijken; kunnen de cijfers voor proefwerken niet in de les worden verteld?
Langzaam spant zich het net om kinderen, van kleutertijd tot volwassenheid. Het is allemaal bezorgdheid en liefde, natuurlijk. Die apps bestaan, en dan lijkt het slecht ouderschap om ze níét te gebruiken. Niets is zo verschrikkelijk als een kind dat in gevaar is of verongelukt, geen enkele angst zo groot. Goddank hoef ik niet meer met een bang hart te wachten op een deur die in het slot valt, zoals toen mijn kinderen ’s nachts uitgingen. Mijn eigen ouders wisten gelukkig niet dat ik mij suf dronk of blowde, achter op brommers zat bij dronken jongens, en meeging naar afgelegen huizen.
Controledrift is begrijpelijk, maar afschuwelijk. Ouders zijn geen cipiers. Kinderen hebben recht op een geheim leven: op leugentjes, verzwegen onvoldoendes, spijbelen en stiekem zoenen. Ze moeten leren om hun problemen op te lossen, en zelf uit benarde situaties te komen.
Als er echt een ongeluk gebeurt, ben je te laat. De app vertelt niet of je kind zich volgiet met drank, pillen slikt, tegen haar zin seks heeft of wordt gepest. Gevaren voorkom je eerder door er met hen over te praten, afspraken te maken en te zorgen dat ze licht op hun fiets hebben. Kinderen beschermen tegen onlineverslaving en ze tegelijk aan een digitale enkelband leggen is nogal tegenstrijdig. Als je wilt dat kinderen afkicken van hun digitale duimlap, dan moeten ouders bereid zijn dat ook te doen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant