Kinderen moeten hun eerste telefoon pas krijgen als ze 14 jaar zijn en pas twee jaar later op sociale media mogen. Dat adviseert een groep van 1.400 experts in een brief aan de overheid. ‘Een kind van 5 met een eigen telefoon. Is dat wat we willen?’
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft over de geestelijke gezondheidszorg en psyche, brein en gedrag.
De overheid moet snel met maatregelen komen, schrijven artsen en wetenschappers maandag in de brief, om de ‘groeiende gezondheids- en welzijnscrisis’ bij kinderen en jongeren aan te pakken. Die crisis is volgens hen het gevolg van ‘overmatig’ en ‘leeftijdsongeschikt scherm- en socialemediagebruik’.
De groep bezorgde experts sluit zich aan bij Smartphonevrij Opgroeien, een snelgroeiende ouderbeweging die ook pleit voor een minimumleeftijd van 14 jaar. Vorige week werd bekend dat bijna dertigduizend ouders een pact hebben ondertekend waarin ze beloven hun kind pas een telefoon te geven als het 14 is.
Jeugdarts Vasanthi Iyer, een van de ondertekenaars van de brandbrief aan de overheid, is al langer kritisch over de steeds prominentere rol die schermen innemen in het leven van kinderen. Ze richtte het netwerk ‘Zicht op Buiten’ op, dat buiten spelen weer aantrekkelijk moet maken.
Waarom komen jullie nu met deze oproep?
‘Wij maken ons hier als jeugdartsen al langer zorgen over. Maar er lijkt nu momentum te ontstaan. In Europa gaan stemmen op om met richtlijnen te komen rondom schermgebruik en in Nederland werkt staatssecretaris Karremans van Volksgezondheid en Welzijn daar ook aan. We zien dat een grote groep ouders hier actief mee bezig is. De tijd is rijp.’
Willen jullie een hard leeftijdsverbod, of moet het een advies worden?
‘Een verbod past niet in de Nederlandse cultuur, ik denk niet dat dat zou werken. Hoe moet je dat ook gaan handhaven? Wij willen een gesprek op gang brengen. Hoe gaan we om met schermen en kinderen?
‘Dat is een publieke gezondheidskwestie. Het is net als met roken en alcohol: daarvan werd ook lang het probleem niet gezien. Een klein slokje kan geen kwaad, was de gedachte. Nu hebben we gelukkig een verbod tot 18 jaar, maar het heeft lang geduurd om daar te komen.’
Is 14 jaar niet laat voor een eerste telefoon? Sommige experts zeggen juist: geef een kind een telefoon als het wat jonger is, dan mag je als ouder meekijken, ook op sociale media.
‘Dat is mooi advies, maar wie doet dat in de praktijk? Gaan ouders echt voortdurend naast hun kind zitten en het gesprek voeren?
Sommige ouders wel.
‘Er is een groep ouders die hier bewust mee bezig is. Die lezen de krant, weten wat de problemen zijn, die praten erover met hun kind. Maar niet elke ouder is in staat dat gesprek te voeren.
‘Ik leid jeugdartsen op. Zij merken het in de spreekkamer: veel ouders hebben moeite met het stellen van grenzen rondom schermen. Ze zijn blij met duidelijke richtlijnen.’
Behalve jeugdarts is Iyer ook onderzoeker. Vorig jaar publiceerde ze een overzicht van de nieuwste wetenschappelijke inzichten rondom beeldschermgebruik en kinderen.
Zijn telefoons echt zo schadelijk voor kinderen? Wat zegt de wetenschap daarover?
‘We weten dat schermen een enorme impact hebben op de fysieke gezondheid. Om te beginnen de ogen: hoe eerder je je met schermen bezig houdt, hoe groter de kans op ernstige bijziendheid. Dat is niet een probleem dat je oplost met een bril. Er is kans op oogschade en zelfs blindheid.
‘We zien ook dat de conditie van kinderen achteruit gaat, omdat ze minder bewegen. Dat heeft vermoedelijk ook te maken met schermtijd. Je ziet het aan de motorische vaardigheden van kinderen, hun grove motoriek is minder, maar ze kunnen bijvoorbeeld ook minder goed schrijven.
‘Het is ook slecht voor de houding: artsen zien kinderen met een gameboy-rug, ze hebben last van hun rug of nek van al dat krom zitten. En kinderen slapen slechter, omdat ze de hele tijd worden afgeleid door hun telefoon. Dat is allemaal redelijk bewezen.’
Hoe zit het met mentale gezondheid?
‘Sociale media zullen best goed zijn voor een kleine groep kinderen die moeite hebben met contact leggen, maar voor veel anderen staat het contact met leeftijdsgenoten juist in de weg. Je hoort nu al met het mobieltjesverbod op scholen dat kinderen weer met elkaar bezig zijn, in plaats van hun telefoons.
‘Ondertussen zien jeugdartsen jonge kinderen die nauwelijks weten hoe je een gesprek moet voeren. Ze hebben hun sociale vaardigheden niet kunnen ontwikkelen, omdat ze zoveel achter een scherm zitten.’
We weten niet zeker of dat door die schermen komt, toch?
‘Klopt. De wetenschap loopt altijd achter op de feiten. We weten uit onderzoek dat er een verband lijkt te zijn tussen overmatige schermtijd en gedragsproblemen en psychische problemen. Maar meer onderzoek is nodig.
‘De vraag is: willen we daar op wachten? Kijk om je heen. Op straat zie je kleine kinderen in de buggy met een telefoon in de hand. In de trein zit iedereen op dat ding. Natuurlijk heeft dat impact. Alle tijd die kinderen achter een scherm zitten gaan ten koste van iets anders.
‘De norm moet verschoven worden. We zijn dingen met z’n allen normaal gaan vinden die niet normaal zijn. Ik heb een kleindochter van 5, haar vriendinnetje heeft de oude telefoon gekregen van haar moeder. Een kind van 5 met een eigen telefoon. Is dat wat we willen?
‘Vroeger had je oma’s regel: rust, reinheid, regelmaat: de drie R’en. Ik pleit voor de drie L’en: lucht, licht en liefde. Dat klinkt ouderwets, maar het is heel belangrijk: elke dag twee uur naar buiten, frisse lucht, daglicht – heel goed voor de ogen – en aandacht voor elkaar, zonder scherm ertussen.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant