Twee voormalige leidinggevenden van Volkswagen zijn maandag veroordeeld tot gevangenisstraffen tot 4,5 jaar vanwege hun rol in het dieselschandaal, dat tien jaar geleden aan het licht kwam. De uitspraak tegen de toenmalige hoogste baas Martin Winterkorn laat nog op zich wachten.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
De zaak kwam tien jaar geleden aan het licht toen bleek dat Volkswagen verboden software gebruikte om zijn dieselmotoren schoner te laten lijken dan ze in werkelijkheid waren. De software detecteerde of een auto op een zogenoemde rollenbank stond en zorgde er dan voor dat schoonmaakapparatuur extra hard aan het werk ging. Zo leek het alsof de motor schoon was. In de dagelijkse werkelijkheid op de weg lag de uitstoot van schadelijke stikstofoxiden uit de motoren vaak tientallen keren hoger dan de grenswaarde.
Het schandaal heeft Volkswagen ruim dertig miljard euro gekost aan boetes en schadevergoedingen. Ook de toenmalige hoogste baas Martin Winterkorn struikelde over de fraude en diverse hoge leidinggevenden zijn eerder veroordeeld voor hun betrokkenheid bij de zaak. De inmiddels bijna 80-jarige Winterkorn moet nog terecht staan. Zijn rechtszaak laat op zich wachten vanwege diens slechte gezondheid. Winterkorn zegt nooit iets te hebben geweten van de sjoemel.
De hoogste straf werd maandag door de rechtbank opgelegd aan Jens Hadler, destijds hoofd afdeling van de afdeling die dieselmotoren ontwikkelde. Hanno Jelden, oud-chef van de divisie die verantwoordelijk was voor aandrijftechnologie, moet twee jaar en zeven maanden de cel in.
De rechtbank achtte bewezen dat beide mannen jarenlang op de hoogte waren van de fraude. Ze zouden betrokken zijn bij de ontwikkeling van de verboden software of ze hadden nagelaten in te grijpen. Anderen kregen voorwaardelijke straffen. Er is nog beroep mogelijk in de zaak.
De sjoemel werd eerst ontdekt in de Verenigde Staten, destijds een relatief kleine markt voor Volkswagen. De Duitsers probeerden deze markt te veroveren met ‘Clean Diesel’, zoals ze hun motoren noemden. Maar heel weinig auto’s rijden en reden in de VS op diesel, omdat deze brandstof daar net zo duur of duurder is dan benzine. Om deze enorme markt te kunnen veroveren, was kostbare technologie nodig om te kunnen voldoen aan de strenge Amerikaanse emissienormen.
Dit lukte niet met de goedkope technologie die de Duitsers gebruikten. Omdat hun auto’s te duur dreigden te worden met de betere tech, grepen de ingenieurs terug op fraude. Ze ontwikkelden software die de goedkope apparatuur korte tijd harder liet werken tijdens laboratoriumtests.
De uitstoot ging dan omlaag, maar de ingreep leidde tot een hoger brandstofverbruik. Ook kon toepassing ervan in de dagelijkse praktijk leiden tot motorschade en hogere onderhoudskosten, waardoor VW-diesels financieel onaantrekkelijk werden ten opzichte van benzineconcurrenten.
Lange tijd wisten de Duitsers de toezichthouders om de tuin te leiden. Toen de fraude aan het licht kwam, bleek dat niet alleen Amerikaanse diesels met de verboden software rondreden, maar dat ook miljoenen diesels in Europa ermee waren uitgerust. Ook van andere merken die tot de Volkswagengroep behoorden, zoals die van Audi.
De uitbraak van het schandaal werd uiteindelijk de doodsklap voor de dieselmotor in personenwagens. In Europa (en India) was deze altijd populair, maar sindsdien laten consumenten de diesel links liggen, ook nu die ook in de praktijk een stuk schoner is. Er lopen nog altijd rechtszaken om schadevergoeding tegen VW, ook in Nederland.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant