De ultrarijken van vandaag de dag houden zich met hun eigen hobby’s bezig, zoals ruimtereizen bijvoorbeeld, en niet met filantropie. Dit zorgt ervoor dat er een soort liefdadigheidsvacuüm ontstaat, en jonge hoogopgeleide stadsbewoners springen daar enthousiast in. Bijvoorbeeld door plechtig te beloven om 10 procent van hun inkomen af te staan aan goede doelen. En natuurlijk door de trend van dit jaar te volgen: morele ambitie.
Eerst begreep ik maar weinig van dit door Rutger Bregman geformuleerde evangelie. Zoals Anne Frank schreef vanuit het Achterhuis: ‘Wat geweldig dat niemand ook maar één moment hoeft te wachten met het verbeteren van de wereld.’ Als je goed wilt doen, ga ervoor!
Over de auteur
Felienne Hermans is hoogleraar Informatica. In de maand mei is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid. Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Ik werk al bijna tien jaar een dag per week als leraar op een middelbare school en ik haal daar zowel plezier uit, als de voldoening dat ik misschien voor een paar leerlingen iets beteken, of zelfs maar voor één. Toen mijn vader in mijn tienertijd overleed, was school een fijnere plek dan thuis, met docenten die mij zagen. Ik wil díé docent zijn voor een ander. Maar één is geen, volgens Bregman. Ik begreep niet waarom.
Maar De Correspondent-journalist Simon van Teutem gaf mij duidelijkheid. Hij schrijft dat jonge toppers niet zozeer zoeken naar een goed salaris, maar naar gravitas: ‘De ambitie om het volgende topklasje te vinden.’ Dus ja, als je na het gymnasium en het honourscollege ook je carrière op de Zuidas hebt uitgespeeld, dan kan je je melden bij een Moral Ambition Circle.
Als je deze vorm van goeddoen eenmaal in het Van Teutem-kader snapt, wordt er heel veel duidelijk. De door Dylan van Rijsbergen zo treffend beschreven ‘net-niet elite’ is bijvoorbeeld sterk gericht op het buitenland, en niet op Nederland. Hun doelwitten zijn mondiaal (de tabaksindustrie, de eiwittransitie), want deze groep is geen Nederlander maar wereldburger. Ja, er zijn in Nederland kinderen die zich moeten wassen met de waterkoker van de buren omdat er geen wateraansluiting meer is (lees bijvoorbeeld het autobiografische Misschien moet je iets lager mikken van Milio van der Kamp) en leerlingen die tot het zevende lesuur moeten teren op één kaasstengel, maar dat is gekruimel in de marge. Er gaan overal in de wereld mensen dood. Snel, schrijf een businessplan!
In de verzuilde generatie van mijn grootouders was je als huisarts, advocaat of notaris iemand en kon je in je kleine gemeenschap iets bijdragen; geld doneren aan de kerk of vrijwilligen als voorzitter van een sportclub. De verzuilde samenleving kende eigen problemen, maar lokaal droeg je wel makkelijker bij aan de maatschappij, en verkreeg je status in je eigen, in klasse gemêleerde, zuil. Maar de moderne weldoener is meestal enkel geworteld in de eigen klasse. De subtop van Nederland wil de wereld met elkáár beter maken, maar niet in die wereld bestaan.
Tenslotte blinkt de net-niet elite uit in het vermijden van systeemkritiek. Waarom moeten individuen de tabaksindustrie of klimaatverandering aanpakken? Waarom is er geen politieke partij die dat doet waar wij op kunnen stemmen, die we kunnen helpen met die spreadsheetskills? Waarom hebben huisjesmelkers de halve grachtengordel in bezit terwijl het voor veel jongeren vrijwel onmogelijk is om überhaupt een woonplek te bemachtigen? En waarom is welvarend wit Nederland zo weinig geworteld in de maatschappij van het land waar ze wonen? Welke dynamiek heeft dat teweeggebracht?
Het is tekenend voor dit tijdsgewricht dat de Moral Ambitie-cirkels rondom klasse gevormde bubbels cultiveren en, nadrukkelijk, niet bevragen. Iets goeds doen betekent in 2025: niet tegen de stroom in zwemmen of muren tussen klassen doorbreken, maar juist lid worden van een exclusieve club hoogopgeleide mensen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant