Britse speciale troepen hebben stelselmatig asielaanvragen van Afghanen commando’s afgewezen die voor hun veiligheid naar het Verenigd Koninkrijk wilden komen. Eén officier zou persoonlijk 1.585 aanvragen hebben afgewezen, om zo te voorkomen dat de Afghanen zouden getuigen over oorlogsmisdaden.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De officier, die anoniem is gebleven, had vetorecht en zijn afwijzing was definitief. Hij handelde in de zomer van 2023 in één keer een stapel van 1.585 aanvragen af, wat een ‘sprint’ werd genoemd. De verzoeken werden zonder uitzondering verworpen, blijkt uit nieuwe documenten die het Britse ministerie van Defensie heeft overhandigd tijdens een rechtszitting over de handelwijze van het leger.
De rechtszaak maakt deel uit van een reeks onderzoeken naar misdragingen door Britse commando’s, en ook naar de massale afwijzingen van de aanvragen. Volgens de BBC was het ‘geloofwaardig’ dat de Afghanen ‘banden met de Britse speciale troepen’ hadden. Daarom hadden ze recht op asiel in het Verenigd Koninkrijk na de machtsovername van de Taliban.
Veel aanvragers waren Afghaanse commando’s, zogeheten ‘triples’, die dienden in speciale eenheden (waaronder CF 333) die waren opgericht, getraind en betaald door de Britse speciale troepen. De Afghanen vergezelden de Britse commando’s bij acties, en zouden daarbij getuige zijn geweest van oorlogsmisdaden.
Toen de Taliban in 2021 razendsnel Afghanistan heroverden, bleven zij achter. Buitenlanders en buitenlandse troepen vluchtten onder chaotische omstandigheden weg. Veel Afghaanse medewerkers en militairen werden daarna een doelwit van de Taliban, die wraak wilden nemen. Sommigen werden vermoord, anderen mishandeld. De meesten doken onder en worden sindsdien opgejaagd.
Toen in het Verenigd Koninkrijk in 2022 een onderzoek van start ging naar Britse oorlogsmisdaden, begonnen tegelijkertijd ook de ‘automatische’ afwijzingen. Daarom wordt nu een verband gelegd tussen beide zaken.
Met name de BBC bericht al enkele jaren over de duizenden afwijzingen en over de vermeende oorlogsmisdaden. Het BBC-programma Panorama onthulde op 12 mei op basis van interviews met ruim dertig Britse Afghanistan-veteranen dat de Britse speciale troepen zich stelselmatig schuldig maakten aan oorlogsmisdaden. De veteranen vertelden dat ze hadden gezien hoe bijvoorbeeld ongewapende en geboeide mannen en kinderen werden doodgeschoten.
Het doden van gevangenen werd in Afghanistan, volgens de geïnterviewden, ‘een routine’, en zelfs ‘een verslaving’. ‘Ze zochten iemand op, boeiden hem en schoten hem dood’, waarna ze de boeien doorknipten en een pistool naast het lichaam legden, vertelde een van de geïnterviewden. Sommige militairen hadden volgens hem ‘een bendementaliteit’ en gedroegen zich ronduit ‘barbaars’. ‘Ze trokken zich niets aan van wetten, en voelden zich onaantastbaar.’ Tussen groepen commando’s zou zelfs competitie bestaan over wie de meeste mensen had gedood.
In hetzelfde programma onthulde een van de geïnterviewden dat de officier die over de afwijzingen ging, aanvragen van Afghanen had afgewezen omdat ze mogelijk getuige waren geweest van dit soort oorlogsmisdaden. Zodra ze naar het Verenigd Koninkrijk zouden komen, konden ze voor een rechtbank getuigen. De officier zou volgens het ministerie van Defensie mogelijk ook zelf betrokken zijn bij oorlogsmisdaden die nu onderwerp zijn van onderzoek.
Minister van VeteranenzakenJohnny Mercer zei in 2024 dat het ‘voor iedereen overduidelijk’ zou moeten zijn dat de gang van zaken niet deugde: de speciale troepen, die onderwerp waren van een onderzoek naar oorlogsmisdaden, hadden ook het vetorecht in handen om duizenden Afghanen – potentiële getuigen – de toegang tot het land en zijn rechtbanken te weigeren.
Panorama had in februari 2024 onthuld dat het ‘vetorecht’, dat door Defensie steevast was ontkend, toch bestond. In juni 2024 gaf minister Andrew Murrison eindelijk toe dat er ‘in essentie’ wel degelijk sprake was van een vetorecht. De vertegenwoordiger van het ministerie van Defensie, Cathryn MacGahey, maakte tegenover de rechtbank excuses voor ‘inaccurate antwoorden’: ‘Het had misschien beter gekund’, gaf ze toe, ‘maar dat maakt het nog niet onwettig.’
De eerste berichten over de duizenden afwijzingen van de Afghaanse verzoeken verschenen in 2022. Twee onderzoeken door de overheid leidden vervolgens tot niets. De afwijzingen werden afgedaan als een te ‘lakse uitvoering van onderzoeksprotocollen’. Ontkend werd dat die afwijzingen gestuurd werden door ‘achterliggende motieven’.
Het duurde tot 2024 voordat het ministerie van Defensie beide zaken, over de afwijzingen en de oorlogsmisdaden, onder druk van steeds nieuwe onthullingen serieus ging onderzoeken. Sindsdien zijn zeshonderd afwijzingen van Afghaanse aanvragen teruggedraaid. Duizenden wachten nog op een nieuwe afhandeling.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant