Voor Nederlanders voelt een bidet misschien onwennig, maar is spoelen met water niet veel frisser dan de boel afvegen met velletjes papier? En hoe zit dat met het Franse hurktoilet?
Wat is er fijner dan je op vakantie onderdompelen in een andere cultuur? Uitgebreid dineren en siësta’s lokken daarbij wellicht meer dan lokale toiletgebruiken. In zuidelijk Europa tref je regelmatig een bidet aan naast de wc, in tal van andere landen vervult een waterslang een soortgelijke functie. Gewoonlijk bieden rollen wc-papier uit de supermarkt een ontsnappingsroute, maar is het niet beter om ook op dit vlak de lokale gebruiken te omarmen: vochtig reinigen lijkt stukken hygiënischer dan afvegen met wat gevouwen of verfrommelde velletjes papier?
Water maakt schoner
Bidets maken een wereld van verschil om bacteriën buiten de deur te houden, constateerden Japanse onderzoekers (Sanyo-Onoda City University) in 2022. Ze lieten proefpersonen telkens voor het doen van de grote boodschap plastic handschoentjes aantrekken, die naderhand op de aanwezigheid van bacteriën onderzocht werden.
Met een bidet kregen micro-organismen veel minder kans: op de handschoenen troffen de onderzoekers zo’n zeven tot tien keer minder bacteriën aan dan na gebruik van wc-papier. Daarbij ging het wel om hypermoderne Japanse bidets, waarbij een waterstraal de boel schoonspuit zonder verder handwerk, maar het vormt een duidelijke indicatie dat bacteriën wezenlijk minder kans krijgen met een bidet.
Dat resultaat kan eigenlijk niet verbazen, vertelt Andreas Voss, hoogleraar medische microbiologie en infectiepreventie van het UMC Groningen. ‘Je moet niet geloven dat toiletpapier bacterieel dicht is. Na gebruik van toiletpapier heb je een goede kans op micro-organismen op je handen.’ Poepbacteriën komen zo gemakkelijk op ongewenste plekken terecht.
Tegelijkertijd kun je je afvragen of wc-papier je achterste werkelijk reinigt, vertelt darmchirurg Stéphanie Breukink van Maastricht UMC. ‘Macroscopisch maakt afvegen met wc-papier het misschien een beetje schoon, maar microscopisch is het dat helemaal niet. Als je spoelt met water wordt het echt wel schoner dan met wc-papier. Wat meer zuidelijk gelegen culturen hebben het wat dat betreft helemaal niet zo gek bedacht.’
Schoner hoeft niet
Uit hygiënisch oogpunt lijkt er dus juist reden ook thuis een bidet te installeren. Toch is het een illusie dat je poepbacteriën daarmee definitief de baas bent, benadrukt Voss. ‘Op de huid rond de anus zitten altijd micro-organismen uit de darmen. Altijd.’ Gelukkig is dat weinig reden tot zorg: in de meeste gevallen vormen die van nature aanwezige poepbacteriën geen gevaar, ondanks hun slechte imago.
Dat gegeven relativeert het belang van de discussie tussen vegen en spoelen, vertelt Breukink. Ze breekt een lans voor een minder obsessieve focus op persoonlijke hygiëne. ‘We moeten in de westerse cultuur oppassen om door te slaan richting schoon, schoner, schoonst. Sommige mensen zijn zo gefixeerd op hygiëne dat ze zelfs rond de anus helemaal schoon willen zijn. Dat is gewoon niet de realiteit.’
Te veel schoonmaakdrift doet meer kwaad dan goed. ‘De anus is een functioneel ding, niemand ziet het, daar moet je niet te veel aan willen doen. Met eindeloos gepoets verstoor je de bacteriën die er thuishoren en kun je de huid zelfs kapotmaken.’
Breukink wijst erop dat het vele schoonmaken in beginsel niet nodig is. ‘Afgezien van wat diersoorten die zich schoonlikken, doen de meeste dieren helemaal niets na het ontlasten.’ De keuze voor wc-papier of een bidet heeft vooral een culturele oorsprong, qua reiniging bieden beide meer dan genoeg.
‘Ons immuunsysteem kan prima tegen wat bacteriën als je gewoon gezond bent, al is het wel verstandig om je handen te wassen na toiletbezoek.’ Ook richting de handen vinden darmbacteriën immers hun weg, zoals blijkt uit de Japanse studie.
Leve het hurktoilet
Wat betreft mogelijke gezondheidsrisico’s lijkt trouwens niet zozeer het eigen reinigingsritueel van belang, maar eerder dat van eerdere bezoekers, denkt Voss. ‘De vraag is: wil je de poepbacteriën van anderen ontvangen? Je eigen bacteriën zijn er hoe dan ook in overvloed, maar daar is je lichaam ook aan gewend.’ Doordat je immuunsysteem bekend is met de bewoners van het eigen darmkanaal, vormen die bacteriën gewoonlijk geen groot risico als je ze onbedoeld binnenkrijgt.
Zo’n adequate immuunrespons ontbreekt vaker bij nog onbekende micro-organismen, waardoor ze eerder ziek maken. Dat hebben studies bij andere bacteriegeslachten tenminste aangetoond. Een openbaar toilet is een potentiële ruilbeurs voor bacteriën, ongevaarlijk voor de gever, mogelijk minder aanlokkelijk voor de ontvanger.
Op dat vlak lijkt ook het bidet geen ideale keuze, doordat je evengoed plaatsneemt op een wc-bril, waar bacteriën de oversteek kunnen maken naar een nieuwe drager. Om dat tegen te gaan moet je elk contact met de toiletpot mijden. Niet het bidet, maar het hurktoilet verslaat dan onze toiletpot. Die gevreesde voorziening langs Franse snelwegstops is sowieso zo gek niet, vult Voss aan: ‘Fysiologisch is een hurktoilet waarschijnlijk ook beter. Het toilet dat wij gebruiken is veel te hoog, waardoor je zithouding niet goed is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant