Het betreft één boerderij met zeventienduizend kippen, toch gaat de vondst van vogelgriep als een schok door Brazilië. ‘s Werelds grootste kipexporteur is niet langer ‘vogelgriepvrij’.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
In Nederland werden dit voorjaar al ruim negentigduizend kippen geruimd bij drie bedrijven. Waarom is vogelgriep op één kleine Braziliaanse boerderij wereldnieuws?
Een Braziliaanse kippenboer uit de meest zuidelijke Braziliaanse deelstaat Rio Grande do Sul meldde een kleine twee weken geleden een zorgelijk feit bij de autoriteiten: de kippen in zijn twee langgerekte stallen gingen een voor een dood. Toen de inspectie kwam kijken, waren van zijn 17 duizend kippen er nog maar zo’n 1.500 in leven. Monsters wezen uit dat de boosdoener inderdaad het gevreesde H5N1-virus was: vogelgriep.
De laatste levende vogels kregen een nekslag en verdwenen met de gestorven dieren in een groot gat in een aanpalend weiland. Het landbouwministerie maakte het nieuws vorige week vrijdag wereldkundig en kondigde een cordon sanitaire af in een straal van 10 kilometer rondom de boerderij.
Het drama in dat kleine bedrijf wordt gevoeld in heel Brazilië en tot ver daarbuiten. Brazilië is niet alleen de grootste kipexporteur ter wereld, het Zuid-Amerikaanse land leek lange tijd immuun voor het virus dat al decennialang kippenfokkers in grote delen van de wereld teistert. De eenvoudige boerderij even buiten het plattelandsstadje Montenegro is het eerste commerciële Braziliaanse pluimveebedrijf met vogelgriep – ooit.
De ziekte bereikte het pluimveebedrijf waarschijnlijk via besmette trekvogels. Brazilië treft al langer vogelgriep aan in vogels die tijdens hun seizoensmigratie neerstrijken langs de Braziliaanse kust.
Brazilië de grootste kipexporteur? Groter dan de Verenigde Staten?
De Verenigde Staten produceren weliswaar meer kip, zo meldt het Amerikaanse landbouwministerie in een rapport uit oktober, maar Brazilië exporteert meer. Een op de drie kippen (of kippenbouten) die een landsgrens oversteken, komt uit Brazilië.
Vorig jaar produceerden Braziliaanse boeren 15 miljard kilo (15 miljoen ton) kippenvlees. De 212 miljoen Brazilianen aten zelf zo’n 10 miljard kilo, de overige 5 miljard kilo werd verscheept naar circa honderdvijftig landen, met China, de Verenigde Arabische Emiraten en Japan als belangrijkste klanten. Die export leverde bijna 9 miljard euro op.
‘Brazilië heeft nog steeds de status vrij te zijn van hoogpathogene vogelgriep’, schreven de Amerikanen eind vorig jaar. Het leek ook dit jaar niet op te kunnen voor de Braziliaanse pluimveeproducenten, die sinds begin deze eeuw hun productie verdrievoudigden. Het rapport voorspelde 3 procent extra export vanwege de hoge buitenlandse vraag, ‘uitgaande van de status quo’. Met het stempel vogelgriepvrij deden de Braziliaanse kippenboeren de afgelopen decennia goede zaken in de rest van de wereld.
Moet ik in de supermarkt op het etiket van mijn kipfilet nu zoeken naar ‘land van herkomst: Brazilië’?
Voor de consument zijn de risico’s klein. De Braziliaanse sectorvereniging Abpa (voor ‘proteína animal’ of ‘dierlijke proteïne’) benadrukt dat vogelgriepbesmettingen onder mensen weliswaar voorkomen, maar dat mensen niet besmet kunnen raken door het eten van kip of eieren.
Maar inderdaad, (bevroren) Braziliaanse kip ligt ook in Nederlandse winkelschappen. van de totale Braziliaanse kipexport gaat ruim 4 procent naar de Europese Unie, zo schrijft de in het Verenigd Koninkrijk gevestigde pluimveewebsite The Poultry Site. De EU accepteert enkel kip uit landen die vogelgriepvrij zijn en heeft zodoende de import van kip uit heel Brazilië voor zestig dagen opgeschort.
De Braziliaanse kippenboeren overleven nog wel zonder hun Europese klanten, maar naast de EU hebben zeker twintig landen ook importverboden ingesteld. De grootste klap komt van China, dat normaal gesproken goed is voor 10 procent van alle wereldwijd verkochte Braziliaanse kippen. Hoe groot de economische schade is, is lastig in te schatten aangezien landen verschillende termijnen hanteren voor hun importpauzes.
Brazilië hoopt bovendien zo snel mogelijk zijn wereldwijde klanten te verleiden niet alle Braziliaanse kip in de ban te doen, maar alleen de dieren uit de omgeving van de getroffen boerderij. De inspectie van het landbouwministerie maakte deze week een ronde langs alle 540 woningen en boerderijen binnen de quarantainecirkel. Vooralsnog lijkt de ziekte beperkt te zijn gebleven tot dit ene bedrijf.
Kent deze kippencrisis ook nog winnaars?
Nu Brazilië niet meer vogelgriepvrij is, zou de Braziliaanse consument kunnen profiteren van een goedkopere kippenbout, zo suggereerde landbouwminister Carlos Fávaro deze week. Al verwacht hij dat het effect hooguit een week of twee zal aanhouden. Elders in de wereld hebben pluimveehouders juist (tijdelijk) profijt van het verbod op Braziliaanse kip.
De dieren zelf zijn in elk geval de grote verliezers. Vogelgriepuitbraken gaan gepaard met rigoureuze ruimingen van pluimveebedrijven; sinds begin deze eeuw ook met regelmaat in Nederland. In de VS stierven vorig najaar ruim twintig miljoen kippen door vogelgriep en daaropvolgende ruimingen. De crisis dreef de Amerikaanse eierprijs tot recordhoogten.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant