Tijdens een opmerkelijk gesprek in het Witte Huis moest de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa, die in Washington is voor een staatsbezoek, diplomatiek koorddansen. Ramaphosa wist kalm te blijven, waardoor hij niet in de door Trump gezette valstrik trapte.
is correspondent Afrika van de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
‘Dit zijn begraafplaatsen’, zegt de Amerikaanse president woensdag, terwijl hij een video laat zien van een lange stoet auto’s, gefilmd van bovenaf. ‘Graven van meer dan duizend vermoorde witte boeren. Al deze auto’s komen daar hun liefde betuigen op een zondagochtend.’ Trump noemt het ‘een verschrikkelijk gezicht’ en zegt ‘nog nooit zoiets te hebben gezien’.
Ramaphosa, die de beelden zwijgend aanschouwde, reageerde uiteindelijk dat hij de beelden voor het eerst zag en vroeg aan Trump of hij wist ‘waar deze beelden gemaakt zijn’. Volgens Trump waren de beelden in Zuid-Afrika gefilmd.
Twitter bericht wordt geladen...
Vervolgens toonde Trump Ramaphosa een stapel geprinte kopieën van artikelen waaruit volgens hem blijkt dat veel witte Zuid-Afrikanen zijn vermoord. Terwijl hij de artikelen doorbladerde, zei Trump: ‘Dood, dood.’ Ramaphosa reageerde door te zeggen dat de meeste slachtoffers van criminaliteit in Zuid-Afrika zwart zijn – daarmee de uitkomsten parafraserend van eerdere onderzoeken die zijn gedaan naar de zogenaamde ‘boerderijmoorden’. Daaruit blijkt dat er geen sprake is van een ‘witte genocide’, en dat er geen bewijs is dat de moorden op witte boeren politiek gemotiveerd zijn.
Terwijl Ramaphosa sprak, werd hij onderbroken door de Amerikaanse president. ‘De boeren zijn niet zwart’, zei Trump. Die opmerking pareerde Ramaphosa door te zeggen dat ‘dit zorgen zijn waarover wij graag met u willen praten’. Die zorgen van Trump gaan over wat de Amerikaanse president een ‘witte genocide’ op witte Afrikaners noemt. Die minderheidsgroep, deels bestaande uit afstammelingen van vooral Nederlandse kolonisten, wordt volgens de Amerikaanse president systematisch vervolgd en vermoord in Zuid-Afrika.
De ‘zorgen’ van Trump gaan zelfs zover dat hij alle financiële hulp aan Zuid-Afrika heeft stopgezet, de ambassadeur van Zuid-Afrika het land heeft uitgezet en een decreet heeft uitgevaardigd op grond waarvan witte Afrikaners in aanmerking komen voor een Amerikaanse vluchtelingenstatus. De beschuldigingen over rassendiscriminatie zijn volgens Pretoria ongegrond.
Zuid-Afrikaanse analisten vreesden al dat Trump een valstrik voor Ramaphosa zou zetten, zoals eerder gebeurde toen de Oekraïense president Zelensky bij Trump op bezoek kwam. Waar de ontmoeting tussen de Oekraïense president en Trump uitmondde in bekvechten, leek Ramaphosa – wellicht dankzij het precedent met Zelensky – beter voorbereid op de hinderlaag die Trump en zijn team zorgvuldig hadden opgetuigd.
Het tonen van de video’s en foto’s van wat Trump een ‘witte genocide’ noemt, brachten Ramphosa in een lastig parket: hij moest Trumps woorden ontkrachten en betwisten, zonder het gesprek te laten uitmonden in een ruzie. Toch staat Ramaphosa ook in Zuid-Afrika te boek als een rustige spreker, die zelden tot nooit zijn stem verheft of boos wordt – een eigenschap die hij ook in Washington liet zien.
Zo werd het diplomatieke vermogen van Ramaphosa tevens op de proef gesteld toen Trump video liet zien waarop oppositiepoliticus Julius Malema te zien is. Malema, de frontman van de Economic Freedom Fighters (EFF), zingt tijdens een bijeenkomst het omstreden lied ‘Kill The Boer’. Dat lied, ontstaan toen het verzet tegen meer dan drie decennia apartheid in de jaren tachtig de Zuid-Afrikaanse townships veroverde, betekent weliswaar letterlijk ‘Dood de boer’, maar wordt ook geïnterpreteerd als ‘Dood de Afrikaner’.
In de tekst van het lied wordt meermaals de titel herhaald en worden witte boeren weggezet als ‘lafaards’ en ‘honden’. Malema heeft herhaaldelijk verklaard – zowel in de rechtbank als in interviews – dat hij ‘niet oproept tot de slachting van blanke mensen, althans niet voor nu’.
Daarin wordt Malema gesterkt door het Hooggerechtshof van Zuid-Afrika, dat vorig jaar oordeelde dat ‘een redelijk goed geïnformeerd persoon zou begrijpen dat meneer Malema niet daadwerkelijk opriep tot het neerschieten van boeren’. Volgens het Hof is het een ‘historisch strijdlied, met de bijbehorende gebaren, dat Malema gebruikte als een provocerend middel om de politieke agenda van zijn partij te promoten’. Daarmee is het zingen van het lied volgens de rechters niet strafbaar.
Techmiljardair en geboren Zuid-Afrikaan (en tegenwoordig adviseur van Trump) Elon Musk ziet dat anders. Vorig jaar stelde hij op X dat er in Zuid-Afrika politici zijn die ‘openlijk oproepen tot genocide op witte mensen in Zuid-Afrika’, waarmee hij ook al reageerde op het filmpje waarop Malema te zien is. Toch wil Musk ook graag dat er bepaalde Zuid-Afrikaanse regels worden versoepeld, zodat hij zijn bedrijven als SpaceX, Tesla en Starlink in zijn vaderland kan uitrollen.
Musk was ook aanwezig bij het gesprek tussen Ramaphosa en Trump. Volgens aanwezige verslaggevers luisterde hij rustig, grotendeels onopgemerkt, totdat Trump rechtstreeks naar hem wees. ‘Dit is wat Elon wilde’, zei Trump toen het tijdens het gesprek even ging over de Amerikaanse opvang van ‘gevluchte’ Afrikaners. Trump zei Musk niet te willen betrekken bij het debat over vermeende discriminatie tegen witte Zuid-Afrikanen. Lachend: ‘Ik denk niet dat het eerlijk is tegenover Musk.’
Tijdens het gesprek tussen Ramaphosa werd niet gesproken over het sluiten van een mogelijke handelsdeal, bijvoorbeeld rond de auto-industrie, de export van Zuid-Afrikaans platina of investeringen in Zuid-Afrika’s gassector. Aan het begin van het gesprek leek de sfeer nog gemoedelijk, en noemde Trump noemde het een ‘grote eer’ om af te spreken met de Zuid-Afrikaanse president, die, ‘in sommige kringen zeker gerespecteerd wordt, in andere kringen wat minder, net als wij allemaal, eerlijk gezegd’.
‘In feite zijn we hier om de relatie tussen de Verenigde Staten en Zuid-Afrika te herstellen’, zei Ramaphosa in zijn openingsverklaring. Hij probeerde het gesprek meermaals richting een mogelijke handelsdeal te sturen, maar dat lukte nauwelijks. De Zuid-Afrikaanse president opperde aan het einde van het gesprek dat er een technologische samenwerking zou kunnen komen tussen de VS en Zuid-Afrika. Ramaphosa zei het daarover met de VS te willen hebben, buiten de media om.
Of dat gesprek ook daadwerkelijk zal plaatsvinden en of de relatie tussen Zuid-Afrika en de Verenigde Staten door het gesprek van woensdag is herstelt, zal moeten blijken.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant