Ze krijgen weinig vrijheid voor improvisatie en ook geen enorm salaris. Toch staat werken met Wes Anderson op de verlanglijst van veel filmsterren. De acteurs uit zijn nieuwste film The Phoenician Scheme vertellen wat de regisseur zo bijzonder maakt.
is filmredacteur van de Volkskrant.
‘Dat ik ooit eens met Wes Anderson kan werken.’ Mia Threapleton was 12 jaar oud toen ze deze ‘wens’ voor de toekomst opschreef in haar dagboek. Het meisje uit Londen had zojuist voor de tweede keer Moonrise Kingdom gekeken; ‘I bloody love this film’, schreef ze erover. Eerder wilde ze nog zeebioloog worden, nu lonkte de cinema.
Vergeleken met een gemiddelde fan van Anderson kon Threapleton wellicht iets meer hoop koesteren dat die wens ook zou uitkomen. Ze is tenslotte de dochter van Kate Winslet. Een goeie tien jaar later – ze had inmiddels wat acteerervaring opgedaan – was het zover: ‘Ik kreeg een e-mail van mijn agent: of ik een self-tape (een zelfgemaakt filmpje, red.) wilde maken voor het nieuwe project van Wes Anderson. Ik dacht: dit is een grap, het kán niet dat ze mij hiervoor vragen.’
Een jonge vrouw, tot zover strekte de informatie over het gezochte personage. De scène die ze mocht voorspelen had niks te maken met de uiteindelijke film, die afgelopen zondag in wereldpremière ging op het filmfestival van Cannes.
De spionagekomedie The Phoenician Scheme, vanaf volgende week te zien in de Nederlandse bioscoop, volgt de avonturen van de schatrijke en al veelvuldig aan de dood ontsnapte industrieel Zsa-zsa Korda (Benicio del Toro). Die wijst zijn enige dochter aan als erfgenaam en opvolger; de pijprokende en stoïcijnse non Liesl.
Na een screentest, in aanwezigheid van de regisseur, belde Threapletons agent met goed nieuws. ‘Hang meteen op, zei ik’, vertelt Threapleton. ‘Bel de casting of ze geen fout hebben gemaakt. Toen ze terugbelde en me ervan verzekerde dat het echt klopte, ben ik op de grond gaan zitten huilen.’
Pas veel later, toen ze eindelijk Andersons streng geheim gehouden script mocht lezen, realiseerde ze zich hoe groot de rol van Liesl was. ‘Ik sloeg de pagina’s al lezend om, zo van: o, daar is ze, daar is ze weer, en wéér. Ze is er de hele tijd!’
Threapleton (24), stralend gezicht boven een groene jurk, zit op de dag van de première in een van de hotelpaleizen aan strandboulevard La Croisette in Cannes. Daar laten de acteurs uit The Phoenician Scheme zich interviewen door kleine groepjes pers. Ook Threapletons castgenoten Benicio del Toro (58), Michael Cera (36) en Riz Ahmed (42) schuiven aan.
Ahmed, in 2021 genomineerd voor een Oscar voor zijn rol als dove drummer in Sound of Metal, mailde ooit zelf naar Anderson. ‘Gewoon zo van: hé man, ik hou van je films. Hij mailde iets terug van: o, dank je. Een paar jaar later kreeg ik ineens een mail: ik heb iets voor je, ben je geïnteresseerd? Ik zat midden in een tv-serie in Los Angeles, waar ik een van de showrunners was, dus eigenlijk kon ik niet.’
The Phoenician Scheme werd gedraaid aan de andere kant van de wereld, in de Filmstudio Babelsberg in Potsdam (Duitsland). ‘Misschien niet zo professioneel van me’, zegt de Engelse acteur, die in de film de Arabische prins Farouk speelt, ‘maar ik heb hemel en aarde bewogen om tóch naar Duitsland te vliegen. Alsof je zegt: jongens, ik ben even naar de wc, om twee weken later pas terug te komen. Ik greep de kans meteen.’
De Canadees Michael Cera, aan het begin van zijn Hollywoodcarrière vooral gecast als zachtaardige nerd (Superbad, Juno), kende Anderson al zeker vijftien jaar voordat hij een uitnodiging kreeg. ‘Ik was een fan, we spraken elkaar ook weleens, dan was hij heel aardig. Maar hoe je nou op zijn lijstje kwam, wist ik niet. Kennelijk moest er wat tijd overheen gaan, voor het zover was.’
Ook Cera heeft een flink aandeel in The Phoenician Scheme, als de schimmige Noorse privédocent Bjørn Lund, die wordt aangesteld om non Liesl voor te bereiden op het tycoonschap. ‘Werken met Wes is alles wat je ervan verwacht. Ik hoorde altijd de verhalen van andere acteurs: hoe leuk die het hadden op zijn set, de gezamenlijke diners en zo. Je hebt ook het gevoel dat je aan iets unieks bijdraagt. Niemand filmt zoals Wes.’
Voor Del Toro is dit het tweede Anderson-optreden. Eerder was hij te zien als een gevangen schilder in de tijdschriftkomedie The French Dispatch (2021). ‘Elke regisseur is anders’, zegt hij, ‘maar Wes is anders op een heel specifieke manier. Hij is niet alleen de schrijver en regisseur, hij gaat ook over de rekwisieten, de storyboards, de kostuums... Het is alsof hij tekent, met de acteurs en zijn sets. Als acteur leef je vervolgens in zijn wereld, die zo vol details zit. Andersons films kunnen rigide ogen, maar hij staat je wel toe er iets van jezelf in te leggen.’
The Phoenician Scheme, waarvan de springerige plot zich zoals vaker bij Anderson niet of nauwelijks laat navertellen, dient vanwege alle details minstens twee keer te worden bekeken. Zo adviseert de 56-jarige Amerikaanse filmmaker zelf dan.
De film bevat ook weer allerlei kleine rollen, voor – onder anderen – Bryan Cranston, Jeffrey Wright, Scarlett Johansson, Rupert Friend, Willem Dafoe, Benedict Cumberbatch, Charlotte Gainsbourg, Tom Hanks en Mathieu Amalric.
Dat de halve klas wordt uitgenodigd voor een feestje, maar jij niet. Zo moet het soms voelen voor acteurs die – ondanks hun succesvolle carrière – géén deel uitmaken van wat op de populaire filmwebsite IMDB inmiddels een eigen lemma kent: ‘Wes Anderson’s Actor Troupe’. Die bevat het almaar uitdijende gezelschap dat ooit werd opgeroepen voor een rol (meestal: rolletje) in een of meer ensembles van Anderson, die overigens vorig jaar pas zijn eerste Oscar won (na acht nominaties) met de korte film The Wonderful World of Henry Sugar.
De lijst acteurs met wie hij werkt, is gigantisch. Van Meryl Streep tot Maya Hawke, Bruce Willis tot Timothée Chalamet. Of, over een andere boeg, Henry ‘the Fonz’ Winkler tot Yoko Ono.
Er bestaat een harde kern, met voorop recordhouder Bill Murray, wiens rolletje (als God) in The Phoenician Scheme alweer zijn tiende is in een film van Anderson. Andere, zeer met de cineast vergroeide namen zijn: Owen Wilson, Jason Schwartzman en Anjelica Huston.
Ooit was een acteercarrière niet volmaakt zonder eens te zijn gestrikt door Woody Allen, met wie Anderson in elk geval gemeen heeft dat beide cineasten ook de grootste sterren slechts het standaardsalaris betalen; voor acteurs van dit kaliber een schijntje.
Dit leidde, zo vertelde Anderson onlangs, tot enige frictie met Gene Hackman: de dit jaar overleden acteur verliet na de laatste draaidag van The Royal Tenenbaums (2011) de set zonder de regisseur gedag te zeggen. Zijn chagrijn zat ’m er ook in dat veteraan Hackman (die als patriarch van het gezin Tenenbaum een van zijn laatste grootse rollen speelde) de regiestijl van de toen nog jonge filmmaker maar niet kon doorgronden.
Het moet ook bij de acteur passen: Andersons aandacht voor decor, zijn hang naar symmetrie en fijne oog voor kadrering laten geen vrijheid voor improvisatie of meer naturalistisch spel. De afgemeten dialoog, vaak geestig maar nooit vol op de lach, is altijd exact. Het is ondenkbaar dat Anderson in zee zou gaan met een acteur als Joaquin Phoenix, die zijn spel graag ‘in het moment’ uitvogelt, en op de set soms ook ineens de andere kant op wil lopen.
Cera, over Andersons dialoog: ‘Die is perfect, weloverwogen, alles stapelt op elkaar, en is op een zeer slimme en bevredigende wijze verbonden. Je voelt als acteur ook niet de drang om iets anders te zeggen.’
Anderson waakt over alles, ondervond Threapleton. ‘Mijn pijp in de film moest een soort verlengstuk zijn van mijn personage. Ik ben geen pijproker – ik ken eigenlijk niemand die dat wél is. Nadat ik bij de rekwisietenafdeling langs was gegaan, zat ik op mijn balkon te oefenen toen ik plots de stem van Wes hoorde. Ik zag hem zwaaien vanaf zijn balkon, aan de overkant van de straat. Grotere trekjes, gebaarde hij, grotere trekjes.’
Ahmed: ‘Ik heb op de set bij Wes nooit ook maar één stressvol moment meegemaakt. Het voelt alsof hij, heel zacht en vriendelijk, een soort Anderson-deken over je uitspreidt. Hij zoekt een soort eerlijkheid in je spel, denk ik. Geen minimalisme, maar wel een vorm van acteren waarbij je niet loopt te pushen.’
Del Toro: ‘Zijn films hebben iets tijdloos dat veel mensen aantrekt. Iets seksloos. Ik weet niet goed hoe ik dat moet uitleggen: kinderen kunnen er net zo van genieten als volwassenen. Er zit hoop in. En humor. Neem een film als Taxi Driver. Dat is naar mijn mening een meesterwerk, maar het is geen film voor iedereen. Niet iedereen hoeft zo te filmen als Wes, maar het is wel fijn dat iemand het doet.’
Als kind kwam Threapleton niet vaak op filmsets. ‘Mijn moeder wilde ons daar niet. Net zoals advocaten hun kinderen ook niet meenemen naar de rechtszaal. Misschien is dat ook het belangrijkste advies dat mijn moeder mij gaf: acteren is gewoon werken, hard werken.’
Dat nam Threapleton ter harte. Ook als ze een dag niet nodig was, bracht ze al haar tijd door in de Duitse studio, om maar in Andersons wereld te verkeren. ‘Dan zat ik verstopt achter een plant, of onder een tafel, om naar alles te kunnen kijken. Liggend, met mijn handen onder mijn kin. Alles opzuigend als een spons. Het was verslavend.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant