Chinese ouderen in Nederland zijn een weinig zichtbare groep. Kiki Groot, fotograaf en Arnhems raadslid met ouderenzorg in haar portefeuille, zag ze opbloeien in het programma OldStars Vitaal van de Arnhemse stichting Wanyuan.
Door Pay-Uun Hiu
Fotografie Kiki Groot
Ze kwamen vanuit China in Nederland, ergens in de jaren tachtig, zeventig of nog langer geleden. Ze werkten keihard – veelal in de horeca – om hun kinderen te laten slagen in dit land. Tijd om zelf Nederlands te leren was er niet. Ze bleven vaak onder elkaar, een gesloten gemeenschap die weinig zichtbaar was en weinig vroeg van de Nederlandse samenleving. Want al die jaren was er, bewust of onbewust, de gedachte dat ze ooit terug zouden gaan naar hun oude land.
Dat de realiteit anders besliste, merkte zorgondernemer Cheng Liu toen zijn ouders in 2019 een graf kochten op de Arnhemse begraafplaats Moscowa. Zijn vader opende in 1981 een acapunctuurpraktijk in Arnhem en na drie jaar kwamen Cheng (toen 10) en zijn moeder. Nee, terug naar Wencheng, hun geboorteplaats in de regio Wenzhou, zat er niet meer in, zeiden zijn ouders ruim dertig jaar later. Hun leven, dus ook hun graf, lag nu hier.
Niet alleen dat van zijn ouders, maar ook van andere oudere Chinezen, besefte Cheng. Een nogal onzichtbaar en vaak geïsoleerd leven, nadat het werk was weggevallen, de kinderen uit huis waren en in sommige gevallen de partner was overleden. In Amsterdam, Rotterdam en Den Haag – steden waar veel meer Chinezen wonen – zijn er woongemeenschappen en voorzieningen voor Chinese ouderen. Maar niet in Arnhem.
In 2023 richtte hij de stichting Wanyuan (‘Tienduizend lotgevallen’) op om deze groep uit haar isolement te halen en vereenzaming tegen te gaan. Het moest maar eens over zijn met die bescheidenheid en onzichtbaarheid. Met de Nederlandse taal zou het niet veel meer worden, bedacht Liu, maar er zijn nog zoveel andere manieren om je te laten zien en van je te laten horen.
In samenwerking met het Nationaal Ouderenfonds en het Arnhems preventieakkoord organiseert de stichting nu twee maal per maand een middag OldStars Vitaal in het Arnhemse Wijkcentrum Vredenburcht. Dan komen er rond de tachtig tot honderd overwegend Chinese deelnemers om mee te doen met activiteiten als dans (Chinees en westers), gym en bingo. Daarnaast zijn er lezingen en culturele middagen, bijvoorbeeld met zang, schminck en kostuums uit de Kantonese opera, en worden de verjaardagen gevierd. Vorig jaar is een groep op een tweede locatie in Arnhem begonnen, recentelijk een in Utrecht, waar zelfs nog meer deelnemers op af komen.
De toekomst wordt kleiner, het verleden groter. Oudere migranten gaan in hun herinneringen weer terug naar hun geboorteland. De klassieke Kantonese opera is een herkenningspunt, net als het samenzijn met land- en generatiegenoten, verklaart Liu het succes van die middagen. Dat daarbij ook nog de voeten van de vloer gaan, is dubbele winst.
Na ruim 28 jaar komt voor journalist en schrijver Pete Wu een einde aan een tijdperk als zijn Chinese ouders hun snackbar De Vriendschap verkopen. Terugblikkend concludeert hij: misschien staat het afscheid van de cafetaria wel voor iets groters.
Hun auto’s leven, menen de liefhebbers op de vrijdagavondse automeetingen. Zelf leven ze voor hun auto’s. ‘Op zo’n avond leer je de mensen achter de auto’s kennen.’
Deze lente is tot dusver een van de droogste ooit gemeten in Nederland. Fotograaf Marcel van den Bergh laat zien wat het neerslagtekort met het land doet.
Source: Volkskrant