Het hebben van een perfecte huid is online steeds meer de norm. Een slechte zaak, vinden influencers Vera Camilla Lucker, Selma Elhalawany en Levi van de Brug, die hun pukkeltjes, acne en littekens júíst laten zien. ‘Het lijkt alsof alles wat je mens maakt er niet meer mag zijn.’
Door Mette Woolthuis
Fotografie Eva Roefs
Tegen hun gewoonte in hebben influencers Vera Camilla Lucker (33), Selma Elhalawany (22) en Levi van de Brug (18) niet zelf een camera in handen, maar maakt een fotograaf realistische foto’s van ze, zonder filter. In de fotostudio ontstaat direct een geanimeerd gesprek tussen de drie makers, die elkaar niet of slechts een enkele keer op een event hebben ontmoet. Hoewel de inhoud van hun socialemediaplatforms verschilt, is er een ding dat overeenkomt op hun profielen: de influencers laten hun gezicht make-up- en filterloos zien.
Zonder aarzeling zeiden de drie makers ja tegen deze fotoshoot. Ze maken zich namelijk grote zorgen om de socialemediatrends die steeds meer draaien om perfectie. Lucker, die ruim vijftien jaar online actief is, heeft de trendlijn nauwlettend in de gaten gehouden.
‘Na de dood van George Floyd in 2020 en de daaruit voortkomende Black Lives Matter-beweging ontstond er online de vraag naar meer representatie en inclusiviteit. Niet alleen in huidskleur, maar ook in hoe lichamen en huid worden getoond’, vertelt ze. In dat jaar kende de #skinpositivity-beweging volgens Lucker een piek: mensen toonden online massaal hun oneffenheden en acne.
Maar de #filterdrop, die mensen destijds aanspoorde hun filters uit te zetten om huidstructuur te normaliseren, lijkt vervangen door trends als #glasskin. Een Koreaanse beautytrend die staat voor een huid die zo glad en dauwachtig is dat hij bijna doorschijnend oogt. Met een uitgebreide skincare-routine hopen jonge meiden dat te bereiken. Het streven naar perfectie voert opnieuw online de boventoon. ‘Het lijkt alsof alles wat je mens maakt er niet meer mag zijn’, zegt Elhalawany. Van de Brug knikt instemmend en vult aan: ‘De kleinste oneffenheden in het gezicht worden weggevaagd met filters, het is niet meer gezond.’
Dat is ook te zien aan het subtiele gezichtsfilter dat sinds een halfjaar niet alleen op apps als TikTok en Snapchat kan worden gebruikt, maar ook op communicatie-apps Whatsapp en Facetime. Met één klik op een toverstaf-icoontje wordt elk pukkeltje gladgestreken. ‘Het is niet van echt te onderscheiden’, zegt Elhalawany.
Wie er eenmaal voor zwicht, merkt dat het effect vaak automatisch ingeschakeld blijft bij het openen van de app. Voor je het weet, vergeet je dat je via de camera naar je gefilterde zelf zit te kijken. Heel schadelijk, volgens Liesbeth Woertman, hoogleraar psychologie en deskundige op het gebied van lichaamsbeelden in relatie tot sociale media. ‘De hersenen gaan dat gefilterde beeld geloven. Je krijgt dus een totaal vertekend beeld van hoe je eruitziet’, zegt Woertman. Ze ziet dat steeds meer jonge meiden met een gefilterde foto naar de cosmetische chirurg stappen. Woertman: ‘Dat is toch heel zorgwekkend, dat mensen op zo’n jonge leeftijd al zo ontevreden zijn. Hoe moet je dan in godsnaam 40 worden, laat staan 80?’
Volgens haar zijn influencers als Lucker, Elhalawany en Van de Brug belangrijker dan ooit. ‘Ze beseffen niet hoe groot hun invloed is op de scroller, die de ene na de andere gefilterde video ziet’, zegt Woertman. ‘Het zien van een normaal mens mét huidstructuur brengt ons weer even dichter bij de realiteit.’
De Arnhemse Vera Camilla Lucker is een open boek op haar socialemediaplatforms. Met 250 duizend YouTube-abonnees deelt ze persoonlijke, kwetsbare verhalen over haar angststoornis, depressie en onzekerheden. Om taboes te doorbreken schreef ze het boek Het zit tussen je oren. Ze was in 2017 een van de eerste Nederlandse influencers die meedeed aan de #bodypositivity-beweging en ze praat daarnaast open over haar huidstructuur.
Lucker heeft rosacea, een veelvoorkomende, chronische huidaandoening, die roodheid en bultjes in het gezicht veroorzaakt. Op haar platforms toont ze haar rauwe huid, iets waarvoor je sterk in je schoenen moet staan, zegt ze. ‘Al helemaal in een tijd waarin mensen niet meer gewend zijn om een echte huid online te zien.’
Het levert soms verwarde reacties op onder haar video’s. ‘Mensen begrijpen niet dat ik tevreden ben met hoe mijn huid er nu uitziet, en blijven constant behandelingen en producten aanraden om de rosacea te verminderen. Maar ik streef niet naar een gladde huid. Ik vind mezelf goed zoals ik ben.’
Ondanks haar zelfvertrouwen vindt ze het soms lastig om haar huid ongefilterd online te laten zien. ‘Dat komt niet doordat ik het niet mooi vind, maar omdat je aan mijn huid kunt aflezen hoe het met me gaat’, zegt ze. ‘Mijn huid is bijvoorbeeld onrustiger als ik ongesteld ben, of niet lekker in mijn vel zit.’
Ze heeft niet altijd zin om haar volgers onbedoeld een kijkje in haar hoofd te geven. ‘Om dat te vermijden zou ik heus weleens een filter willen gebruiken. Maar ik doe het niet, hoe moeilijk het soms ook is.’
Volgens Lucker is dat precies wat huidstructuur zo’n gevoelig onderwerp maakt op sociale media. ‘Een egale huid is niet alleen een schoonheidsideaal, maar wordt ook gezien als een teken van gezondheid. Juist daarom voel je je zo bloot zonder filter.’
Die druk om perfect voor de dag te komen wordt vervolgens weer versterkt door schoonheidsmerken, die inspelen op onzekerheden. Lucker merkt dat merken haar daardoor richting het gebruik van filters proberen te duwen. ‘Huidverzorgingsmerken waarmee ik eerder samenwerkte, verbreken het contact. Ik pas niet meer in het plaatje: ze kiezen nu voor meiden met een perfecte huid, of meiden die doen alsof door het gebruik van filters.
Dat steekt. ‘Een paar jaar geleden riepen diezelfde merken nog om inclusiviteit. Maar nu de trend weer naar perfectie verschuift, vallen ze door de mand. Ze waren alleen geïnteresseerd in diversiteit omdat het goed verkocht.’
Lucker ziet daarnaast dat het tegenwoordig makkelijk is om te liegen bij advertenties van skincare-producten, omdat steeds meer merken gebruikmaken van zogeheten user-generated content, kortweg UGC. Dat betekent dat het geen bekende influencers zijn, maar ‘gewone’ mensen die video’s of foto’s maken over een product. Op die manier kunnen merken wel profiteren van het persoonlijke en spontane aspect dat een influencer met zich meebrengt, maar kost het ze minder. ‘In dit soort video’s wordt veel makkelijker gesjoemeld. Die mensen hebben namelijk geen reputatie hoog te houden. En omdat je verder niks over ze kunt opzoeken, is het lastig te controleren of hun huid echt zo verbeterd is door het product’, zegt ze.
Als het streven naar perfectie nog extremer wordt, vreest ze dat haar inkomsten als maker, die afhankelijk zijn van samenwerkingen, onder druk komen te staan. ‘Ik weet ook wel: trends zijn tijdelijk, straks is inclusiviteit weer in. Maar de skinpositivity-beweging zit nu in zo’n diep dal dat ik me echt zorgen begin te maken.’
Elhalawany deelt een mix van persoonlijke verhalen, beauty-inhoud en vlogs met haar 550 duizend TikTok-volgers. Sinds haar puberteit heeft ze last van acne, iets waar ze op haar account open over is. Regelmatig filmt ze zichzelf terwijl ze nog in haar pyjama zit, zonder make-up of filter, terwijl ze zich in haar kamer in Overijssel klaarmaakt voor de dag. ‘Met zulke Get Ready With Me-video’s wil ik laten zien dat het normaal is om wakker te worden met wallen en een nieuwe pukkel op je gezicht.’
Zelf raakte Elhalawany op jonge leeftijd al verstrikt in de perfecte plaatjes op sociale media. ‘Voordat ik zelf video’s deelde, was ik al actief op platforms als TikTok en Instagram. Ik had toen al acne en vergeleek mezelf constant met influencers met een gladde huid. Ik dacht: hoe worden zij zo mooi wakker?’ Pas later besefte ze hoeveel er wordt gemaskeerd met filters. ‘Ik had niet door dat zoveel mensen ze gebruiken, omdat het er vaak niet bij wordt vermeld.’
Dat voortdurende scrollen door gefilterde beelden verstoorde haar zelfbeeld. ‘Ik kon mezelf niet meer in de spiegel aankijken. Ik verafschuwde alles wat ik zag en overwoog cosmetische ingrepen, die ik gelukkig niet heb gedaan’, zegt ze. De onzekerheid sloop haar dagelijks leven binnen. ‘Op een gegeven moment durfde ik niet eens meer boodschappen te doen. Ik was bang dat mensen zouden zien hoe lelijk ik was.’
Met hulp van een psycholoog leerde ze zichzelf opnieuw accepteren. Ze herontdekte wat ze wél mooi vindt aan zichzelf, en koos ervoor om meer te delen op sociale media. ‘Hoewel mijn huid slecht was, forceerde ik mezelf voor de camera, omdat ik voelde dat ik niet de enige was met deze problemen’, zegt ze. ‘Ik kreeg daar zoveel positieve reacties op. Meiden waren opgelucht door het zien van imperfectie op hun TikTok-pagina. Dat heeft mij een stuk zelfverzekerder gemaakt over mijn acne: juist door mijn huid te laten zien zoals die is, voel ik me sterker.’
Toch heeft ook zij weleens op het filterknopje gedrukt, geeft ze toe. Onder die video kwamen reacties als: ‘Wat ziet je huid er goed uit!’ en ‘Wat is je skincare-routine?’ Elhalawany: ‘Ik schrok me rot. Mijn huid was juist op z’n slechtst. In een volgende video heb ik daarom eerlijk verteld dat ik een filter had gebruikt.’
Sindsdien geldt er voor haar één regel: geen filters meer zonder het te vermelden. ‘Soms is het heel lastig om me aan die afspraak te houden. Als ik een acne-uitbraak heb, moet ik mezelf echt voor de camera slepen. Dan zou een filter het zoveel makkelijker maken’, zegt ze. ‘Maar ik weiger verantwoordelijk te zijn voor het onzeker maken van een jong meisje door de manier waarop ik mezelf online presenteer.’ Wanneer haar onzekerheid de overhand neemt, gebruikt ze wel een filter. ‘Maar dan zeg ik het erbij.’
Als het gesprek komt op de UGC-content die Lucker eerder aanhaalde, ziet Elhalawany hoe sommige UGC-creators liegen over hun huidstructuur om samenwerkingen met merken binnen te halen. ‘Huidverzorgingsmerken vragen voor een samenwerking vaak om een ‘voor en na’-foto waarop verbetering te zien is. Aangezien UGC-creators geen eigen following hebben, maar voor bedrijven video’s maken, is het lastiger om na te gaan of de voor- en na-foto’s wel echt zijn.’ Volgens haar gebruiken sommige makers dan gewoon een ingezoomde foto van de huid van iemand anders, omdat het product niet werkt, of omdat ze überhaupt geen last hebben van acne. Elhalawany heeft scherpe kritiek op influencers die hier niet eerlijk over zijn. ‘Ik denk dat veel makers niet doorhebben hoeveel invloed dat kan hebben op een onzekere volger’, zegt ze.
Levi van de Brug begon zijn TikTok-carrière met het maken van grappige filmpjes over leraren, maar zijn doorbraak kwam met het imiteren van moeders, waaronder het stereotype van de moeder uit Amsterdam-Zuid. Het zijn sketches uit het normale, niet gepolijste leven en daardoor heel herkenbaar. ‘Het leven is niet perfect, dus laten we online ook niet doen alsof dat wel zo is’, zegt Van de Brug, die zelf ook in Amsterdam woont. ‘Ik wil gewoon dat het mensen minder boeit of ze aan het perfecte plaatje voldoen. Dat zou sociale media zoveel leuker maken.’
Dat had hij ook wel tegen zijn 16-jarige zelf willen zeggen, die zich juist wel veel aantrok van het streven naar perfectie online. ‘Op TikTok leerde ik dat ik een achtdelige skincare-routine moest hebben, dus kocht ik alles wat influencers aanraadden’, zegt hij. Maar zijn acne werd erger met elk stapje dat hij aan zijn ritueel toevoegde. ‘Mijn moeder zei steeds: gooi die producten weg! Maar ik was eigenwijs.’
De puistjes verspreidden zich over zijn gezicht, rug en buik. Van de Brug werd er zo onzeker van dat hij het strand vermeed en vaak een pet droeg. Toen het ‘toch niet erger kon worden’, gaf hij toe aan het advies van zijn moeder. ‘Binnen een paar maanden was mijn huid opeens weer rustig. Bizar gewoon.’
Volgens Van de Brug wordt er online vaak een verkeerd beeld neergezet van het behandelingsproces van acne. ‘Het lijkt net alsof je met de skincare-routine van de persoon in de video dezelfde gladde huid krijgt, maar dat is gewoon niet zo. Iedere huid is anders’, zegt hij. Jonge volgers, zoals hijzelf, gebruiken vervolgens de producten, maar zien geen verbetering. ‘Dat is onwijs schadelijk voor je zelfbeeld. Het voelt alsof het aan jou ligt, maar geloof me: je bent echt niet de enige die niet van huidproblemen afkomt. En het is al helemaal niks om je voor te schamen.’
Van de Brug vertelt dat het hoge tempo van video’s op sociale media het idee geeft dat je in het echt vlug van je acne af komt. ‘Dat is niet de realiteit. Huidproblemen hebben tijd nodig. Laat je niet verleiden door snelle oplossingen of trends van sociale media. Heb geduld, het wordt echt beter.’
Schoonheid mag van alle tijden zijn, ‘werken’ aan je uiterlijk is een relatief nieuw fenomeen. Door een ‘uitdijend schoonheidsregime’ veranderde er mooi uitzien van iets dat mag in iets dat moet. Over de schoonheidsrace als ongelijkmaker.
Door AI-gegenereerde influencers met buiken als strijkplanken en kogelronde borsten bereiken een miljoenenpubliek. Wat betekent dat voor onze ideeën over schoonheid? ‘Grenzen van wat natuurlijk is worden soms ronduit overschreden.’
De recente mediarel over Linda’s ‘tietencover’ legt een diepere onvrede met het populaire feminisme bloot. En terecht, vindt journalist Emma Curvers: de obsessie met het lichaam helpt vrouwen niet vooruit.
Source: Volkskrant