Via de publieksstemmen kwam Israël nog dicht bij de winst in het Songfestival. Dat vormde een groot contrast met het oordeel van de vakjury’s. Manipulatie of gewoon een gebrek van het televoting-systeem?
is popredacteur van de Volkskrant.
Hoe werkt het stemmen bij het Songfestival?
De toegekende punten in de finale van het Songfestival zijn opgebouwd uit twee delen. Het eerste deel komt van vakjury’s. In elk deelnemend land kijkt een vakjury (een groep muziek- en entertainmentprofessionals) naar de optredens. Zij delen punten uit aan wat zij de beste optredens vinden. Ze kunnen 12, 10, en 8 t/m 1 punten uitdelen. In totaal zijn er door de 37 jury’s 2.146 punten uit te delen.
Het andere deel is opgebouwd uit publieksstemmen. Uit de hele wereld kunnen mensen stemmen via het televoting-systeem. Een stem vanuit Nederland kost iets minder dan 50 cent. Je kunt maximaal twintig keer stemmen, en niet op je eigen land. Die stemmen worden geteld per deelnemend land. Neem bijvoorbeeld Nederland: de kandidaat op wie vanuit Nederland het meest wordt gestemd, krijgt 12 punten, de nummer twee 10, nummer drie 8, en zo door tot 1.
Vanuit niet-deelnemende landen kan ook worden gestemd. Alle stemmen uit die landen worden samengeraapt tot een ‘rest of the world’-vote, die telt als één land. Daardoor zijn er met publieksstemmen iets meer punten te verdelen, namelijk 2.204.
Waarom is het verschil tussen jury- en publieksstemmen bij Israël zo groot?
Daar knelt het. Net als vorig jaar is het verschil tussen die twee scores bij Israël wel erg groot. De jury’s gaven dit jaar in totaal 60 punten aan Israël. Het land kreeg van de vakjury’s maar één keer de maximale 12 punten, van Azerbeidzjan.
Van de publieksstemmen kreeg Israël 297 punten. In maar liefst dertien landen scoorde het het hoogst bij het publiek, waaronder Nederland. Geen enkel ander land had zo’n groot verschil tussen punten van de jury’s en het publiek.
Daarvoor zijn een aantal mogelijke verklaringen. Ten eerste kan het grote publiek een liedje anders waarderen dan een team professionals. De vakjury’s belonen doorgaans vaker technisch ingewikkelde liedjes, terwijl het publiek weer vaker voor bijvoorbeeld iets grappigs kiest.
Ook kunnen de stemmen politiek gemotiveerd zijn. De deelname van Israël aan het Songfestival staat al jaren ter discussie. Voorstanders van Israëls deelname, of aanhangers van de Israëlische staat in het algemeen, kunnen de druk gevoeld hebben om hun steun te betuigen aan de Israëlische kandidaat. Een klein deel van de Songfestivalkijkers stemt maar: de kans dat een gemotiveerde minderheid de resultaten sterk beïnvloedt, is dus groot.
Daarnaast zou het kunnen dat stemmers beïnvloed zijn door de reclamecampagne voor de Israëlische inzending. Een video van de zangeres, waarin ze oproept om op haar te stemmen, werd breed verspreid in aanloop naar het Songfestival.
Reclame maken voor een kandidaat is niet verboden volgens de regels van de EBU. Andere landen deden het dit jaar ook. Malta, bijvoorbeeld, en winnaar Oostenrijk. Maar dat zijn campagnes vanuit de deelnemende omroepen of de platenmaatschappijen. Dat ligt anders bij Israël.
Via officiële overheidskanalen verspreidde de Israëlische regering de boodschap om op Yuval Raphael te stemmen (liefst twintig keer). Ook betaalde het ‘Israeli Government Advertising Agency’ voor een uitgebreide, meertalige reclamecampagne op YouTube.
Tot slot zou er gesjoemeld kunnen zijn met het televotingproces. De Vlaamse omroep VRT en de Spaanse omroep RTVE willen dat de EBU deze mogelijkheid onderzoekt.
Hoe kunnen we weten of het stemproces klopt?
De kans is klein dat het systeem op een of andere manier technisch gemanipuleerd is, zegt cybersecurity-expert Dave Maasland tegen het AD. Ook de EBU zelf benadrukt ‘dat de stemprocedure van het Eurovisie Songfestival tot de meest geavanceerde ter wereld behoort’. Songfestivalbaas Martin Green zei het volgende tegen persbureau Belga: ‘In elk deelnemend land wordt het resultaat zorgvuldig gecontroleerd en geverifieerd door een groot team om verdachte of onregelmatige stempatronen uit te sluiten.’
De EBU, toch al niet de makkelijkste qua transparantie, geeft vooralsnog weinig details vrij over de stemresultaten. Op verzoek van de Spaanse omroep RTVE liet de EBU wel weten dat er in Spanje in totaal 140 duizend stemmen zijn uitgebracht, maar de organisatie laat niet weten hoeveel verschillende mensen er hebben gestemd. Daar neemt de RTVE vooralsnog geen genoegen mee. Dat kan nog weleens pijnlijk worden voor de EBU, want de Spaanse omroep is een van de grootste geldschieters.
Alinea 3
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant