is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
We leven in gekmakende tijden. De polarisatie giert als een wervelstorm door de politiek en de media, rechts tegen woke, links tegen het fascisme, het volk tegen de doorgeslagen elite, en de elite tegen het onverlichte, racistische volk dat hun ‘moderne’ inzichten niet begrijpt.
In de nationale windtunnel van morele verontwaardiging is geen plaats meer voor relativering (Fabers uitleg over de ‘Efteling-rel’ leek inhoudelijker dan de ophef erover) of discussie (bijvoorbeeld over het verschil tussen doelbewuste racistische moord van miljoenen joden tijdens de Holocaust en Israëls oorlog tegen Hamas in Gaza). Zeker, de cultuuroorlog heeft ook internationale kwesties gekaapt. Selectief, getuige de genegeerde etnische zuiveringen in Tigray, Soedan, en Nagorno-Karabach, maar dat is niet erg, lieve mensen: al het wereldleed past toch nauwelijks meer in een mensenhart?
In de opinieoorlog telt maar één ding: je morele superioriteit bewijzen door openlijk je grenzeloze verontwaardiging te delen - en de minder verontwaardigden te verketteren. Treurig maar ook gevaarlijk. Zie Amerika. Polarisatie intomen is een collectieve taak, net als respect tonen aan andersdenkenden. Ook in de Volkskrant weerklinkt vooral de mening van de vooruitstrevende elite - journalisten, politici, academici. Zij vieren dagelijks hun morele superioriteit en verketteren eindeloos de perfide slechtheid van ‘rechts’. De progressieve voorhoede kijkt als Goden neer op de verwarden en verdwaasden, vaak zonder nieuwsgierigheid of nederigheid, zonder introspectie of zelfrelativering.
Bij eerdere rechtse stembusrevoltes waren die er wel, maar nu is de meningenelite echt klaar met het volk, dat ‘dom’ stemt. Zo blijven vragen liggen: hoezo Trump herkozen? Hoezo Wilders de grootste? En zijn er nog andere verklaringen dan oprukkend fascisme, racisme, transfobie en islamofobie?
In Amerika zie ik de laatste tijd meer zelfreflectie, ook in The New York Times, een progressieve kwaliteitskrant die geen eenheidsworst serveert inzake opinie. Onlangs werd in een commentaar de noodklok geluid over een cruciale vraag: How to Defeat Trump’s Power Grab?
Een brede maatschappelijke coalitie moet redding brengen. ‘Deze coalitie moet beginnen met de erkenning dat dhr. Trump de legitieme president is en dat veel van zijn acties legitiem zijn. Sommige kunnen zelfs effectief zijn. (...) Sinds zijn aantreden heeft hij de zuidelijke grens grotendeels gesloten, en veel van zijn immigratiebeleid is legaal en populair. Hij maakt federale programma’s minder gericht op ras, met steun van veel kiezers. Hij oefent druk uit op West-Europa om hun defensie niet langer af te wentelen op Amerikaanse belastingbetalers. We zijn erg gekant tegen veel van zijn beleid, maar een president heeft de autoriteit op te treden. Verkiezingen hebben gevolgen.’
Een verademing, nietwaar? Peggy Noonan, conservatief en tegen Trump, schreef in de Wall Street Journal: ‘Trump gebeurde omdat het Amerikaanse politieke establishment deze eeuw episch faalde: twee lange niet-gewonnen oorlogen, beschamend uitgevoerd, vernederend afgelopen; de financiële crisis van 2008, die niemand voorzag of poogde te voorkomen; een zuidelijke grens open en overlopen; en een destructieve culturele revolutie die de macht overnam van publieke en private instellingen. Na deze mislukkingen stopten Amerikanen te doen alsof ze respect hadden voor de politieke, academische, media-, financiële en juridische elites.’
Is dit soort pogingen tot begrip in verwarrende, gevaarlijke tijden niet beter dan de zoveelste verkettering van het plebs of rechts door de opiniegoden? Onlangs las ik in deze krant dat slachtoffers in Gaza ‘niet worden (h)erkend als mens. Niet wit, niet christelijk. (...) Ruim twee decennia ontmenselijking van moslims heeft zijn werk gedaan. Het tribale denken van extreemrechts is regeringsbeleid.’
En dit alles omdat premier Schoof Gaza niet noemde tijdens de jaarlijkse Nationale Dodenherdenking. Tsja, wie maakt zich nou schuldig aan tribalisme? Overigens, wie redden uiteindelijk de Bosnische moslims van de ‘witte’ Serviërs, schoten Libische burgers te hulp tegen Kadhafi, en bevochten vrouwenrechten in Afghanistan? Een spoor van mislukte westerse interventies, jazeker, maar hou op met onzinnige morele zelfbevrediging die niet is gegrond in de feiten. Ja, de democratie ligt echt onder vuur en brute conflicten woekeren voort - zelfs hier in Europa (remember Ukraine?). Maar deze crises laten zich niet bestrijden met hyperbolen en moral grandstanding.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns