REGIO - De Centra voor Seksuele Gezondheid bij ons de in buurt, in de volksmond ook wel soa-poli's genoemd, slaan alarm. Er is nu al niet genoeg geld om iedereen te helpen, maar ondertussen blijft de bevolking maar groeien. En dan dreigen er ook nog eens bezuinigingen. 'Dit wordt problematisch', zegt een arts.
Eerst maar even een misverstand uit de weg helpen: Centra voor Seksuele Gezondheid helpen niet alleen maar mensen met een geslachtsziekte. Ze helpen ook bij andere problemen, praktische zaken en vragen rondom seks en gezondheid.
Het gaat dan bijvoorbeeld om ongewenste zwangerschappen en anticonceptie. Maar ook het waarschuwen van mensen die seks hebben gehad met iemand die een soa onder de leden heeft of vaccineren tegen bepaalde virale soa’s.
'Soa's als gonorroe en symptomatische chlamydia kunnen in bijzondere gevallen ook een negatieve invloed hebben op de vruchtbaarheid', legt arts Jean-Marie Brand uit. Hij coördineert voor de GGD Haaglanden de medische zaken bij het Centrum voor Seksuele Gezondheid.
Deze arts heeft in vijftien jaar tijd al van alles voorbij zien komen en maakt zich zorgen. 'Een belangrijke taak is bijvoorbeeld ervoor zorgen dat mensen soa's niet doorgeven. En dan niet alleen tijdig behandelen, maar ook partners waarschuwen zodat het zich niet verder verspreidt.'
Naast invloed op de vruchtbaarheid kunnen er ook complicaties optreden als je een andere geslachtsziekte hebt opgelopen. 'Denk hierbij aan bijvoorbeeld onbehandelde hiv en syfilis. Om deze onder de duim te houden moet je voldoende mensen kunnen opsporen en behandelen. We proberen ook zoveel mogelijk hiv-infecties te voorkomen door prep (de hiv-preventiepil, red.) aan mensen met risico hierop aan te bieden. Zelfs als ze dit niet kunnen betalen.'
En dan zijn er dus ook nog de vragen rondom anticonceptie en onbedoelde zwangerschappen. 'Dan gaat het vaak om meisjes en vrouwen uit kwetsbare groepen', zegt Brand. 'Bijvoorbeeld mensen uit achterstandsgezinnen, met weinig geld, een taalbarrière of zonder huisarts.'
Maar zelfs met een huisarts kan het problematisch zijn. Brand: 'Het zijn vaak jonge vrouwen in kwetsbare posities. Het is vaak moeilijk om thuis over dit soort dingen te praten. Hun ouders mogen niet weten dat ze seksueel actief zijn. Ze zijn dan bang dat de huisarts dit toch aan hen vertelt en daarom komen ze dan vaak bij ons.'
Bij het Centrum voor Seksuele Gezondheid kunnen ze terecht voor betrouwbare informatie en kunnen ze anticonceptie krijgen, of de morning-afterpil als het misgaat. De arts maakt zich grote zorgen als hierop bezuinigd gaat worden. 'De demografische factoren veranderen, er komen bijvoorbeeld steeds meer mensen uit landen waar men niet gewend is deze hulp te zoeken', zegt hij.
'Die weten vaak de weg naar ons niet te vinden, dus moeten wij hen wel tijdig zien te bereiken om ze eventueel te kunnen helpen', zegt de arts. Ze zien de laatste tijd steeds meer gevallen van onbedoelde zwangerschappen.
'De bevolking neemt toe en dan hangen er ook nog bezuinigingen als een donkere wolk boven ons hoofd. Als dat doorgaat, is het echt dramatisch. Want we komen nu al slagkracht te kort. En dat wordt nog erger als de subsidie straks misschien via de gemeenten gaat lopen en niet meer via de centrale overheid.'
'Zijn' GGD is werkzaam in negen gemeenten in en rondom Den Haag, van Wassenaar tot Delft en van Zoetermeer tot het Westland. 'We kunnen met het al jaren zelfde vaste budget elk jaar ruim 11.500 consulten doen. Tachtig procent daarvan zijn unieke cliënten. En dat op een bevolking van meer dan een miljoen.'
Ook bij de GGD Hollands Midden (onder meer werkzaam voor Alphen aan den Rijn, de Bollenstreek en de Krimpenerwaard) constateren ze dat het financieel spaak loopt bij het Centrum voor Seksuele Gezondheid.
'Dat de vraag naar bijvoorbeeld soa-testen groter is dan het aanbod, is goed te zien', zegt een woordvoerder. 'Regelmatig worden we gebeld door mensen die wél graag een soa-consult zouden willen, maar die geen afspraak kunnen krijgen.' In Hollands Midden doen ze nu jaarlijks zo'n 2500 consulten.
En ook daar verwachten ze toenemende geldzorgen, met alle gevolgen van dien. 'Gezien het huidige politieke klimaat en de voorgenomen korting van het rijk naar de gemeenten van 10 procent, zullen onze financieringsbronnen afnemen.'
En daarmee dreigt een negatieve spiraal. 'De trend die reeds ingezet is, met stijgende kosten en niet meestijgende subsidie, zet zich voort. De problemen van te weinig aanbod voor de vraag zullen daarom toenemen.'
Haaglanden en Hollands Midden zijn trouwens niet de enige regio's waar dit speelt, zegt Ton Coenen. Hij is algemeen directeur van de GGD-GHOR, de landelijke vereniging van GGD's. 'We zien dit al jaren in heel Nederland. Er wordt vooral gestuurd op geld en dat moet anders. Daarover liggen al anderhalf jaar rapporten op het bureau van de staatssecretaris van VWS.'
Volgens Coenen richt de zorg zich vooral op kwetsbare groepen en kan niet iedereen zomaar binnenlopen. 'De helft van de aanvragen wordt afgewezen. De soa-zorg is vooral bedoeld voor mannen die seks hebben met mannen, mensen die gewaarschuwd zijn door een partner met een soa, slachtoffers van seksueel geweld en jongeren onder de 25.'
Ook hij waarschuwt. 'Als er niet meer geld komt, moeten we straks nog strengere regels gaan maken. Je wilt gewoon dat mensen zich laten behandelen, als ze denken dat ze een soa hebben. En jongeren moeten ook met vragen terecht kunnen.'
Kan dat dan niet online? 'Daar is zeker informatie te vinden, maar een gesprek is vaak beter. Daar moet ruimte voor zijn. Soa's hebben vaak veel impact op het leven van mensen, dus dit moet allemaal gewoon goed geregeld zijn.'
Soa Aids Nederland, het landelijk expertisecentrum op het vlak van soa's, hiv en seksuele gezondheid, is het daar honderd procent mee eens. 'We vragen de politiek om niet te bezuinigen, maar juist extra te investeren', zegt Lyle Muns van deze organisatie.
'We zien het aantal soa's de afgelopen jaren fors stijgen, want jongeren gebruiken minder condooms. Een ook wij zien steeds meer onbedoelde zwangerschappen. Het is aan alle kanten code rood. Voorlichting en soa-testen zijn echt nodig, anders kunnen we dat tij niet keren.'
'Er is minder budget beschikbaar voor de GGD’en voor het leveren van aanvullende seksuele gezondheidszorg, als gevolg van de korting van tien procent op de specifieke uitkering Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG-regeling) op basis van het hoofdlijnenakkoord.'
'Het is aan gemeenten om lokaal keuzes te maken over hun inzet op het gebied van seksuele gezondheid.'
'Op korte termijn ontvangt de Tweede Kamer de beleidsbrief Seksuele Gezondheid, waarin wij onder andere ingaan op de invulling van deze korting. Hierin gaan we ook in op hoe wij lokale aandacht voor seksuele gezondheid gaan stimuleren en ondersteunen.'
Source: Omroep West L'dam