Nicusor Dan, de burgemeester van Boekarest, hoopt zondag verkozen te worden tot president van Roemenië. Het contrast met zijn tegenpool George Simion kan niet groter zijn. Roemenië staat voor de keuze tussen een gematigde liberaal en een radicale ultranationalist.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De burgemeester van Boekarest leidt een opvallend bescheiden leven. Nicusor Dan huurt voor minder dan 600 euro per maand een appartement in de Roemeense hoofdstad, waar hij woont met zijn vriendin en twee kinderen. De enige auto die hij bezit is een Citroën BX uit 1986, blijkt uit het vermogensoverzicht dat hij voor de verkiezingen moest inleveren.
Na zondag hoopt Dan zijn huurwoning in te ruilen voor het Cotroceni-paleis, de ambtswoning van de Roemeense president. Ten opzichte van de eerste ronde moest Dan een flinke achterstand goedmaken op de extreemrechtse George Simion, maar in de peilingen voor zondag gaan beide kandidaten inmiddels gelijk op.
De verschillen tussen de twee presidentskandidaten zijn groot. Roemenië staat voor de keuze tussen liberaal en uiterst rechts, tussen pro-Europees en anti-westers. ‘Een cultuur van wijsheid en dialoog staat tegenover een cultuur van haat’, aldus Dan.
Toch is er één kenmerk dat Dan en Simion delen: allebei zetten ze zich af tegen de gevestigde partijen waarmee Roemeense kiezers in de eerste ronde hebben afgerekend. Zondag blijkt of het politieke establishment wordt vervangen door een gematigde liberaal of een radicale ultranationalist.
Nicusor Dan is er eerder in geslaagd om als outsider door te dringen tot het centrum van de macht. Tot tweemaal toe won Dan, zonder steun van een politieke partij, de burgemeestersverkiezingen in Boekarest. Als presidentskandidaat grijpt Dan terug op de speerpunten van zijn burgemeesterschap: corruptiebestrijding, transparantie en het herstel van verwaarloosde infrastructuur.
Het zijn problemen die de 55-jarige Dan al zijn halve leven bezighouden. Jaren voor hij de politiek inging, zette Dan zich als burgeractivist in tegen corrupte bouwprojecten en het verdwijnen van openbaar groen in Boekarest. Hij combineerde zijn activisme toen nog met een carrière als wiskundige.
Dan werd in 1969 geboren in Fagaras, een stadje in het midden van Roemenië. Zijn vader werkte in een chemische fabriek, zijn moeder was accountant. Als tiener in communistisch Roemenië bleek Dan een buitengewoon talent te hebben voor wiskunde: hij behaalde in 1987 en 1988 gouden medailles op de Internationale Wiskunde Olympiade.
Begin jaren negentig kreeg Dan een beurs om zijn studie wiskunde in Parijs te vervolgen, waar hij in 1998 promoveerde aan de prestigieuze universiteit la Sorbonne. Na zijn promotie keerde Dan terug naar Roemenië en ging hij werken bij een wiskundig instituut.
Ondertussen begon hij zich in te zetten voor het behoud van historische gebouwen in Boekarest en tegen de corrupte vastgoedsector. ‘Ik wilde leven in een stad waar publiek geld eerlijk wordt besteed’, schreef hij daar later over. Met zijn organisatie ‘Red Boekarest’ spande Dan talloze rechtszaken aan tegen de ‘vastgoedmaffia’ en het in zijn ogen slecht functionerende stadsbestuur.
Door zijn activisme werd Dan een bekend gezicht in Boekarest. Zijn politieke carrière begon in 2012, toen hij als onafhankelijke kandidaat meedeed aan de burgemeestersverkiezingen. Hij verloor de strijd om het burgemeesterschap, maar behaalde wel een zetel in de gemeenteraad. Drie jaar later richtte hij een eigen lokale partij op, die in 2016 onder de naam Red Roemenië-Unie (USR) landelijk actief werd.
USR voerde campagne tegen corruptie en tegen de gevestigde partijen. Die boodschap sloeg aan: bij de eerste verkiezingen waaraan de partij meedeed, werd USR direct de derde fractie in het Roemeense parlement.
Nicusor Dan zou echter niet lang onderdeel zijn van de door hemzelf opgerichte partij. De progressieve vleugel van USR wilde dat de partij formeel afstand zou nemen van een voorstel om in de Roemeense grondwet vast te leggen dat een huwelijk wordt gesloten ‘tussen een man en een vrouw’, in plaats van het neutrale ‘echtgenoten’.
Door partij te kiezen, zou USR volgens Dan conservatieve kiezers afschrikken. ‘Ik heb deze partij opgericht met de belofte dat er plaats is voor iedereen, progressief en conservatief’, zei Dan. Het conflict leidde in 2017 tot een breuk tussen Dan en zijn partij.
Na zijn vertrek uit de landelijke politiek deed Dan in 2020 als onafhankelijke kandidaat opnieuw een gooi naar het burgemeesterschap van de Roemeense hoofdstad. Met de belofte dat hij het roer radicaal zou omgooien wist hij de gevestigde partijen ditmaal wel te verslaan.
Als burgemeester bracht Dan de gemeentelijke begroting op orde en ging hij de strijd aan met corruptie. Zijn beleid maakte hem in de hoofdstad populair, maar er zijn twijfels of de technocratische burgemeester voldoende charisma heeft om een landelijk publiek aan te spreken.
Zijn natuurlijke achterban bevindt zich in Boekarest en andere grote steden. Op het platteland kijkt de vaak conservatievere aanhang van de gevestigde partijen met argwaan naar de kosmopolitische wiskundige uit de hoofdstad.
Toch zal Dan op zoek moeten naar de steun van kiezers die twee weken geleden thuisbleven of op een andere gematigde kandidaat stemden. Hij wordt daarbij niet geholpen door de sociaaldemocratische PSD, die geen voorkeurskandidaat heeft aangewezen. Ook Crin Antonescu, de regeringskandidaat die in de eerste ronde nipt van Dan verloor, heeft zich niet achter de burgemeester geschaard.
3x Nicusor Dan
• In 2021 verruilde Dan zijn kenmerkende bos krullen voor een kortgeknipt kapsel. ‘Als politicus moet je soms offers brengen,’ legde Dan uit. ‘Voor ik de politiek inging was mijn uiterlijk wat rebelser, nu moet ik aan bepaalde sociale normen voldoen.’
• Dan heeft twee kinderen met zijn partner Mirabela Gradinaru, die werkt voor de Roemeense tak van Renault. Het stel is niet getrouwd. ‘Ik ben een aanhanger van traditionele waarden, maar in ons geval is het er niet van gekomen’, zei Dan tegen televisiezender Pro TV.
• Dan is zeer actief op TikTok, waar hij campagnefilmpjes afwisselt met inkijkjes in zijn gezinsleven. Het sociale medium speelde een hoofdrol in de geannuleerde verkiezingen van vorig jaar: de extreemrechtse kandidaat Calin Georgescu zou met Russische hulp de algoritmes van TikTok hebben gemanipuleerd.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant