Elke fractie in de Kamer wil wel af van chemische bestrijdingsmiddelen in de landbouw die de volksgezondheid schaden. Maar hoe hard moet het bewijs daarvoor zijn?
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Cor Pierik verzekert zijn medeparlementariërs dat zijn partij, de BoerBurgerBeweging, heus óók oog heeft voor de gezondheidsbelangen van de burger. Het economisch belang van boeren staat voor hem dus niet altijd voorop, zegt hij donderdagavond tijdens een Kamerdebat met landbouwminister Femke Wiersma, ook BBB. ‘Mijn partij zal de eerste zijn om te pleiten voor een verbod als de wetenschap een causaal verband aantoont met ziekten als kanker en Parkinson.’
Maar dat wetenschappelijk bewijs is er (nog) niet, vervolgt de BBB’er. En zolang dat er niet is, moet de politiek durven vertrouwen op de instantie die de overheid adviseert over de toelating van bestrijdingsmiddelen, het Ctgb. ‘Want het Ctgb heeft er tenslotte verstand van.’
D66’er Anne-Marijke Podt trekt dan een vergelijking met de gezondheidsrisico’s van roken. ‘De heer Pierik wil honderd procent zekerheid dat een bestrijdingsmiddel de gezondheid schaadt, maar dat standpunt huldigde de tabakindustrie ook toen er signalen kwamen over de gevaren van roken. Daardoor hebben anti-rookmaatregelen decennia op zich laten wachten, met alle gevolgen vandien. Ik wil dat niet op mijn geweten hebben nu er zorgen zijn over bestrijdingsmiddelen.’
Podt en Harm Holman (NSC) zijn erg geschrokken van de waarschuwing, vorige maand, van vijftig Drentse artsen. Zij roepen de gemeente Westerveld op het gebruik van bestrijdingsmiddelen dichtbij woonwijken per direct te verbieden. De artsen diagnosticeren opvallend veel gevallen van neurologische ziekten als ALS en Parkinson in en rondom het dorp Wapserveen, ook bij jonge mensen. Dat dorp is omringd door bollenteelt, waaronder lelievelden waarop zeer veel pesticiden worden gebruikt. Een basisschool in de gemeente telt drie kinderen met leukemie, wat statistisch extreem hoog is. Ook komen er volgens hen relatief veel geboorteafwijkingen voor. Podt: ‘Die huisartsen zijn geen gekkies.’
De artsen erkennen dat die statistieken geen hard bewijs vormen voor een oorzakelijk verband met het pesticidengebruik van de bollentelers. De wetenschappelijke onderzoeken die hiernaar in binnen- en buitenland gedaan zijn, tonen schade aan bij muizen, maar de onderzoeksresultaten bij mensen zijn wisselend.
Pierik vindt dat eventuele kleine gezondheidsrisico’s afgewogen moeten worden tegen de maatschappelijke kosten van een verbod op pesticiden waar boeren geen goed alternatief voor hebben. ‘Die kosten bestaan uit minder beschikbaar, of duurder voedsel. We moeten ook letten op de voedselzekerheid. De gereedschapskist van de boer moet gevuld blijven, opdat de voorraadkast van de burger ook gevuld blijft.’
Podt wrijft hem onder de neus dat de voorraadkast van de burger niet gevuld wordt met lelies of andere bloembollen. Niet alleen de volksgezondheid, maar ook de voedselzekerheid waar de BBB zo aan hecht zou er dus bij gebaat zijn als de akkers rond Wapserveen voor voedselgewassen in plaats van bollen zouden worden gebruikt.
Een groot aantal Kamerfracties, inclusief VVD, CDA en ChristenUnie, vraagt zich af of er niet op zijn minst spuitvrije zones rond dorpen moeten komen. Gemeenten kunnen die nu moeilijk instellen, omdat veel chemische middelen die de bollentelers en andere akkerbouwers gebruiken legaal zijn (want goedgekeurd door het Ctgb).
Alles over politiek vindt u hier.
Datzelfde Ctgb heeft onlangs echter toegegeven dat het jarenlang een verkeerde statistische methode heeft gebruikt om de kankerverwekkendheid van bestrijdingsmiddelen te meten. De kankerrisico’s zijn daardoor mogelijk stelselmatig onderschat. Desondanks ziet het Ctgb geen noodzaak om al toegelaten middelen opnieuw te testen. De Europese Commissie heeft de toelating van het omstreden onkruidbestrijdingsmiddel glyfosaat in 2023 nog met tien jaar verlengd voor de Europese markt.
Net als bij stikstof is het de rechtspraak die de ruimte voor boeren begint in te perken, omdat de politiek het laat afweten. Vorige maand vonniste de Raad van State dat lelietelers moeten bewijzen dat hun pesticidengebruik geen gevolgen heeft voor beschermd natuurgebied. De bestuursrechter volgt hierin dezelfde redenering als in stikstofzaken: er is genoeg bewijs dat bestrijdingsmiddelen net als stikstof schadelijk zijn voor de natuur. Zo is er veel onderzoek dat een verband legt tussen bijensterfte en pesticidengebruik.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant