De opwarming van de aarde koerst ook dit jaar af op meer dan de 1,5 graad opwarming die de internationale gemeenschap in 2015 als klimaatdoel heeft gesteld. Een verontrustende, nieuwe berekening wijst uit dat het tempo van opwarming momenteel twee keer hoger ligt dan eind 20ste eeuw.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dat blijkt uit twee klimatologische maandoverzichten, die deze week werden gepresenteerd in Europa en de VS. Volgens de Amerikaanse berekeningen van klimaatinstituut Berkeley Earth is de kans nu meer dan 50 procent dat het dit jaar, net als vorig jaar, warmer wordt dan de 1,5 graad opwarming gemeten vanaf de 19de eeuw. In Europa constateerde het satellietprogramma Copernicus intussen dat van de afgelopen 22 maanden er 21 meer dan 1,5 graad warmer waren.
Wetenschappers hadden eigenlijk verwacht dat de wereldtemperatuur dit jaar iets zou dalen door het verkoelende oceaanfenomeen La Niña, aldus klimaatonderzoeker Bob Rohde van Berkeley Earth op een persbijeenkomst. ‘Maar de net afgelopen La Niña heeft niet zoveel verkoeling gebracht als je eigenlijk zou verwachten’, aldus Rhodes.
In een spraakmakende preprint die rondgaat onder klimaatonderzoekers, becijferen klimaatwetenschappers Stefan Rahmstorf en Grant Foster dat het tempo van opwarming nu ongeveer 0,4 graden per tien jaar bedraagt. Dat is twee keer zoveel als in de jaren 1980-2000. In dat tempo zal de aarde de 1,5-gradengrens volgend jaar overschrijden, becijferen de wetenschappers.
De twee komen op hun cijfers door variaties in zonneactiviteit, vulkaangassen en de El Niño-cyclus weg te rekenen. Naar wetenschappers aannemen, gaat de opwarming sinds ruwweg 2010 een stuk sneller, omdat er minder luchtvervuiling in de lucht zit die zonlicht terugkaatst de ruimte in. De versnelling loopt overigens wel in de pas met wat de klimaatmodellen voorzien.
Van meer dan 1,5 graad opwarming is eigenlijk pas sprake als de langlopende trendlijn, die nu op 1,4 graden staat, de grens passeert. Maar de laatste jaren gaat het zo snel dat wetenschappers twijfelen of die redenering nog wel steekhoudt. Zo becijferden Zwitserse onderzoekers onlangs in Nature Climate Change dat een reeks van 12 maanden boven de 1,5 graden erop neerkomt dat er 80 procent kans is dat de grens is gepasseerd.
Het klimaatdoel dat de wereld zichzelf tien jaar geleden stelde in Parijs is om de opwarming van de aarde te beperken tot ‘ruim onder de 2 graden’ – met 1,5 graad als richtsnoer. Dat zijn politiek afgesproken grenzen. Wetenschappelijk geldt dat elke tiende graad extra zich vertaalt naar meer gevolgen, zoals extremer weer, verschuivende weerpatronen, dooiende ijsmassa’s en meer risico op een extreem hoge zeespiegelstand over eeuwen.
Een opvallend hoopvol geluid komt intussen uit China. Volgens een Finse analyse is de uitstoot van broeikasgassen in dat land afgelopen jaar voor het eerst iets gedaald, terwijl de energievraag toenam. Eerder daalde de uitstoot ook al een beetje, maar dat was in coronatijd. Nu is de uitstoot met 1 procent afgenomen, aldus de analyse op klimaatplatform CarbonBrief.
Dat China zijn ‘uitstootpiek’ passeert, komt door de razendsnelle omschakeling naar zonne-, wind- en kernenergie, aldus het rapport. Maar ook doordat het land zijn cement- en staalproductie afschaalt en massaal elektrisch vervoer omarmt. Dat is hoopgevend, omdat China de grootste uitstoter ter wereld is. Het loopt als een van de weinige landen ter wereld nu voor op zijn klimaatdoelstelling.
Maar één groene zwaluw maakt nog geen zomer, waarschuwen de Finnen ook. Zo kan een droge, hete zomer ervoor zorgen dat China alsnog meer CO2 uitstoot. Dat gebeurt als de Chinezen massaal hun airco’s aanzetten en de waterkrachtcentrales opdrogen. Bovendien zal China komende jaren in een race verwikkeld blijven om de groeiende vraag naar energie bij te houden met schone opwekking.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant