Amsterdam is een proef gestart met digitale schermen in drie parken waar met name e-bikers te hard rijden. Grote vraag is of de waarschuwende boodschap van de gemeente de snelle fietsers werkelijk tot bedaren brengt. ‘Die voetgangers moeten beter uitkijken.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Dus dáár is dat bord voor!’, zeggen twee meisjes van 17 als ze met hun fatbike langs een waarschuwingsscherm van de gemeente Amsterdam scheuren. Ze rijden net het Vondelpark in, zoals ze dat elke dag doen. ‘Wij letten altijd heel goed op, hoor. De fatbike gaat niet harder dan 25 kilometer per uur.’
De tieners hebben nog nooit een ongeluk meegemaakt, maar zien het regelmatig ‘net goed gaan’. ‘Die voetgangers moeten beter uitkijken en op hun pad blijven.’
Op dat pad, de hoofdweg dwars door het Vondelpark, staan nu twee schermen en een nieuw bord. Aan het begin en aan het einde van de weg tonen digitale schermen een video van dankbare voetgangers. Na een paar tellen komt een tekst in beeld: ‘Ik rijd langzaam omdat...’. En ergens in het midden van het park staat een traditioneel bord met het opschrift: ‘Bedankt dat jij ook rustig fietst!’
De schermen zijn onderdeel van een vierweekse proef van de gemeente. Ze staan tussen 14 mei en 11 juni in drie grote Amsterdamse parken: het Vondelpark, het Westerpark en het Rembrandtpark, op plekken waar fietsers en voetgangers elkaar het vaakst kruisen – en waar fietsers op volle snelheid vaak onbewust naar hun plek van bestemming sjezen.
Wethouder Melanie van der Horst (D66, Verkeer en Vervoer) noemt verkeersveiligheid ‘ook in de Amsterdamse parken een probleem’. Volgens de wethouder groeit de groep ‘snelle fietsers’. Dat leidde het afgelopen jaar, zo stelt Van der Horst, tot een aantal ‘hele nare ongelukken’.
Een woordvoerder van de wethouder laat weten dat de borden met name zijn bedoeld voor bestuurders van een elektrische fiets: ‘Normale fietsers gaan niet harder dan 15 kilometer per uur.’
Samen met het Rijk onderzoeken verschillende gemeenten of op sommige plekken een snelheidslimiet kan worden ingevoerd voor bestuurders van een elektrische fiets. Amsterdam experimenteerde al met fietsers op de rijbaan. Ook testte de gemeente software op e-bikes – bestuurders kregen een melding als ze een druk gebied in fietsten.
Over vier weken onderzoekt de gemeente of de snelle fietsers door de boodschap op de schermen hun gedrag hebben aangepast en langzamer zijn gaan rijden. Als dat zo is, wordt de proef uitgebreid naar meer Amsterdamse parken.
Of het een succes wordt? Hoogleraar bestuurs- en organisatiewetenschap aan de Universiteit van Utrecht Lars Tummers heeft er een hard hoofd in: ‘Je moet langzaam rijden om het te zien en als je op het verkeerde moment naar het scherm kijkt, zie je alleen lachende voetgangers.’
Wie Tummers’ stelling wil testen, hoeft voorbijgaande fietsers niet lang te observeren. Op een middag in het Vondelpark negeren veruit de meesten het bord – dat vlak achter een boom staat – compleet. De mensen die het bord wel zien, besteden er vrijwel geen aandacht aan. Zo draait een vrouw op een e-bike kort haar hoofd naar rechts, werpt dan een blik op haar snelheidsmeter en fietst daarna weer in hetzelfde tempo door.
‘Binnen de gedragswetenschap is algemeen aanvaard dat hoe groter de interventie, hoe groter het effect.’ Schermen plaatsen noemt Tummers een relatief kleine interventie die weinig moeite kost. ‘De kans dat die grote resultaten oplevert is bijna nul. Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman (de Amerikaans-Israëlische psycholoog die tot inzichten kwam over waarom mensen doen wat ze doen,red) zou het daarmee eens zijn. Die zei dat kleine ingrepen slechts tot bescheiden resultaten kunnen leiden.’
Zelfs als de gemeente Amsterdam na vier weken tot de conclusie komt dat fietsers in de drie parken langzamer zijn gaan rijden, wil dat volgens Tummers nog niet zeggen dat de schermen de succesfactor zijn geweest. ‘Het kan ook zijn dat het door het mooie weer drukker is geworden in de parken en fietsers daardoor minder hard konden fietsen.’
Met communicatie het gedrag van mensen veranderen lukt zelden, aldus de hoogleraar. Hij pleit voor grotere interventies, zoals veranderingen aanbrengen in bochten of het aanleggen van een kruising. Daardoor zouden fietsers gedwongen worden langzamer te rijden.
‘En als je alsnog voor communicatie als methode kiest, gebruik dan niet een tekst waarbij mensen moeten nadenken. Dat gaan ze niet doen als ze op hun fiets voorbijschieten. Die zijn heel ergens anders met hun hoofd.’
Dat moet ook een vrouw van pensioensleeftijd bekennen, die naast haar gestalde fiets op een bankje naar de verte zit te kijken. ‘Staat daar een bord? Dat heb ik helemaal niet gezien. Ik kom hier om naar de ooievaar te kijken. Die zit hier sinds kort weer in het park.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant