De rechtszaak over de ‘politieke moord’ op voormalig Kamervoorzitter Khadija Arib gaat donderdag van start. In het beklaagdenbankje staat ambtenaar Sonja K., die volgens justitie informatie lekte over een onderzoek naar vermeend wangedrag door Arib. Van die aantijgingen bleef weinig over.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
De zaak tegen Sonja K. is tamelijk uniek: zelden werd een ambtenaar vervolgd voor het lekken van informatie. In dit geval hangt de verdachte ambtenaar zelfs een jaar celstraf boven het hoofd.
Justitie neemt de zaak tegen Sonja K. hoog op, omdat zij als woordvoerder van oud-Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66) informatie zou hebben gelekt over een uiterst precair onderzoek dat zou worden gedaan naar vermeend grensoverschrijdend gedrag van Khadija Arib (PvdA) in haar tijd als Kamervoorzitter (2016-2021). In twee anonieme brieven waren bij Bergkamp forse beschuldigingen binnengekomen over haar voorganger Arib; zij zou als Kamervoorzitter een schrikbewind hebben gevoerd en ambtenaren hebben laten ontslaan die het niet met haar eens waren. Nog voordat Arib kon reageren op de beschuldigingen, lag het nieuws al op straat.
Het pikante was dat dit nieuws – dat op 28 september 2022 als eerste in NRC verscheen – daarvóór alleen bekend was bij een select groepje mensen, omdat deze informatie uitsluitend was besproken in het zogenoemde presidium. Iedereen in politiek Den Haag weet dat het een doodzonde is om uit dat overleg te lekken, omdat er geregeld uiterst geheime zaken worden besproken die schadelijk zijn als ze publiekelijk bekend worden. Arib sprak na het lek van ‘een mes in haar rug’ en een ‘politieke afrekening’.
Sonja K. is als eerste verdachte in beeld gekomen, omdat zij op 28 september 2022 als een van de weinigen op de hoogte was van het naderende onderzoek naar Aribs gedrag. Verder wisten alleen een paar leden van het managementteam van de Tweede Kamer en natuurlijk de presidiumleden zelf er vanaf: dat waren naast Bergkamp nog zo’n acht Kamerleden die een geheimhoudingsplicht hadden over deze zaak.
Toch wist NRC ’s avonds te citeren uit geheime stukken over het Arib-onderzoek. Toenmalig Kamervoorzitter Vera Bergkamp deed daarom op 3 oktober 2022 aangifte van het lek. Rechercheonderzoek wees daarna in de richting van Sonja K., die destijds meerdere keren telefonisch contact heeft gehad met de betrokken NRC-redacteuren en ook met een van hen zou hebben afgesproken in Amsterdam.
Sonja K. zal de beschuldigingen tegen haar donderdag formeel ontkennen, heeft haar advocaat Robert Malewicz bij de voorbereidende pro-formazitting op 5 februari aangekondigd. Volgens hem is het ‘heel goed mogelijk dat de informatie langs andere weg naar NRC is gekomen’.
Precies door dat zinnetje zit nu al een tijdje een flink aantal topambtenaren in de rats. Sonja K. heeft tot nu toe een beroep gedaan op haar zwijgrecht, maar de verwachting is dat zij donderdag een verklaring gaat afleggen. Zal die verklaring gaan over haar eigen vermeende onschuld of zal zij alsnog met de vinger gaan wijzen naar eventuele medeplichtigen of andere schuldigen?
Alles over politiek vindt u hier.
Justitie vermoedt in elk geval dat Sonja K. niet in haar eentje op het idee is gekomen om geheime informatie te lekken. Zo heeft het Openbaar Ministerie gereconstrueerd dat een groepje van circa negen topambtenaren direct na afloop van de presidiumvergadering op 28 september 2022 bij elkaar is gaan zitten in een ruimte van de Tweede Kamer om te bespreken hoe de vertrouwelijke informatie over hun voormalige baas Arib kon worden gelekt naar de media. Bij dit onderonsje was niet alleen K. aanwezig, maar bijvoorbeeld ook toenmalig griffier Simone Roos en het vijfkoppige managementteam.
Een van de verhoorde topambtenaren heeft inmiddels verklaard dat K. in dat lek-scenario ‘wel een rol voor zichzelf zag’, omdat zij ‘als woordvoerder vaker met dat bijltje had gehakt’, aldus de officier van justitie tijdens de pro-formazitting op 5 februari. ‘Sonja K. zou dan niet mailen, maar ergens iemand ontmoeten.’ Op basis van de ‘telefoongegevens van Sonja K. kon vervolgens worden vastgesteld’ dat haar telefoon op de dag van het lek ‘in de middag niet vanaf haar werkadres in Den Haag naar haar woonplaats in Utrecht reisde, maar naar Amsterdam’, waar zij volgens justitie een of twee NRC-auteurs heeft ontmoet.
Een tweede verdachte is in elk geval een tijdje in beeld geweest. Hoewel justitie nog niet genoeg bewijs tegen deze voormalige ‘directeur huisvesting’ heeft weten te verzamelen, is de zaak tegen hem nadrukkelijk ook nog niet geseponeerd. Dit omdat justitie de mogelijkheid wil openhouden dat er lopende de rechtszaak nog meer informatie over zijn rol naar boven komt. Volgens justitie heeft hij op de dag van het lek óók meerdere malen telefonisch contact gehad met NRC. De man heeft daarop verklaard dat dit gesprek niet ging over het instellen van een onderzoek naar Arib.
Deze voormalig directeur huisvesting had volgens bronnen van de Volkskrant overigens wel voorkennis over de op handen zijnde NRC-publicaties over Arib. Zo zou hij tegen een collega hebben gezegd dat die ‘morgen NRC maar moest lezen’, want ‘dit werd iets groots, dit werd net als BOOS’. Daarmee verwees hij naar eerdere onthullingen van het onlineprogramma BOOS over mogelijk wangedrag van enkele tv-beroemdheden.
Donderdag zal blijken of er inmiddels nieuwe bewijzen zijn over de rol van het groepje topambtenaren bij het lek rondom Arib. Achter gesloten deuren is in ieder geval de voormalige griffier nogmaals gehoord over de rol van het groepje topambtenaren.
Pikant is dat Arib zelf donderdag aanwezig zal zijn bij de rechtbank Den Haag, zodat zij de vrouw in de ogen kan kijken die er in haar ogen voor heeft gezorgd dat er een abrupt einde kwam aan Aribs 25-jarige carrière in de Tweede Kamer.
Uit het onderzoek naar Aribs gedrag kwam overigens een jaar later naar voren dat er van de anonieme beschuldigingen weinig overbleef. Van een schrikbewind bleek geen sprake, ook was er niemand door toedoen van Arib ontslagen. Wel hebben negen ambtenaren verklaard dat Arib hen enkele keren ‘met stemverheffing’ had aangesproken. Daar zouden zij ‘emotioneel onder hebben geleden’.
Het is nog niet bekend wanneer de rechtbank Den Haag uitspraak zal doen in de zaak-Arib.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant