De Navo-top van juni in Den Haag zal wat de VS betreft in het teken staan van één onderwerp: veel hogere Europese en Canadese defensie-uitgaven. Deze moeten de alliantie ‘een nieuw evenwicht’ geven waarmee het de uitdagingen van deze eeuw aankan.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
De Amerikaanse ambassadeur bij de Navo, Matthew Whitaker, liet er in een persconferentie deze week geen twijfel over bestaan. Het nieuwe streefcijfer van 5 procent van het bruto binnenlands product dat Trump eerder noemde, is geen openingszet in de onderhandelingen. Het is een harde eis.
De investeringen moeten gaan naar ‘defensiegerelateerde uitgaven’ en worden vastgelegd in de ‘Hague Defense Pledge’. ‘We vragen onze bondgenoten te investeren in defensie alsof ze het ook echt menen’, zei de Amerikaanse ambassadeur.
Whitaker bevestigt zo de cijfers die Navo-chef Mark Rutte eerder al voorstelde, waarvan de tijdlijn (2032 als einddatum) later onverhoopt werd bevestigd door premier Dick Schoof.
Rutte maakte een onderscheid tussen 3,5 procent van het bbp voor pure defensie-uitgaven en nog eens 1,5 procent voor defensiegerelateerde uitgaven, zoals infrastructuur, mobiliteit en cybersecurity. Die verbreding van de definitie om de gewenste 5 procent te kunnen halen wordt dus omarmd door de Amerikanen, zij het dat het van Whitaker ‘geen graaibak mag worden voor alles wat je maar zou kunnen wensen’.
Het proces blijft gebaseerd op de militaire inventarisatie van wat nodig is, zei Whitaker. Dat werd woensdag ook beaamd door de Italiaanse voorzitter van het militair comité van de Navo, admiraal Giuseppe Cavo Dragone.
Dragone is optimistisch dat de alliantie ‘zich zal aanpassen en het gat zal vullen’ dat dreigt te ontstaan nu de VS zich oriënteert op de dreiging in Oost-Azië. ‘De verantwoordelijkheid (voor de collectieve verdediging, red.) moet en zal eerlijk verdeeld worden.’
De Navo-top in juni lijkt zo een inhoudelijk beperkte agenda te krijgen (om president Trump niet te ergeren of te vervelen), maar Den Haag gaat waarschijnlijk wel zijn naam verbinden aan de nieuwe, zeer ambitieuze Navonorm.
Whitaker gaat ervan uit dat Trump aanwezig zal zijn en de kans te baat zal nemen met bondgenoten te spreken over ‘het belang van de verplichting om biljoenen dollars uit te geven aan onze gezamenlijke defensie’. De VS zullen ook ‘veel meer’ moeten gaan uitgeven, aldus de Amerikaan, maar Trump heeft volgens hem het debat fundamenteel veranderd: de VS vragen Europa meer te investeren om ‘gelijke partners’ te worden.
Volgens de Amerikanen hebben twintig landen aangegeven hun defensie-uitgaven te zullen gaan verhogen sinds het aantreden van Trump. Gastheer Nederland zal dat ook gaan doen, maar hoe of wat en van welk geld blijft nog even in de lucht hangen. Minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) kondigde dinsdag aan dat zijn defensie-collega Ruben Brekelmans (VVD) hierover spoedig een brief aan de Kamer zal sturen.
In het Turkse Antalya, waar de Navo-buitenlandministers deze week informeel bijeenkomen, zullen de afspraken over hogere defensie-uitgaven centraal staan. Landen als Spanje zullen er alles aan doen om de definitie van ‘defensiegerelateerd’ zo breed mogelijk op te rekken. Andere landen, dichter bij Rusland, zitten nu al bijna op het gewenste percentage, zoals Polen met 4,7 procent.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz kondigde woensdag aan dat de Duitse Bundeswehr ‘alle financiële middelen zal krijgen om het sterkste conventionele leger in Europa’ te ontwikkelen. ‘Onze vrienden en partners verwachten dit van ons. Sterker, ze eisen het.’
Ook Oekraïne komt aan de orde. Dit weekend legden enkele Europese leiders een ultimatum voor aan de Russische president Vladimir Poetin, om in te stemmen met een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren. Poetin reageerde met het tegenvoorstel van directe onderhandelingen in Turkije. Dat idee werd direct omarmd door Trump waardoor de ogen nu eerst zijn gericht op wie er donderdag in Ankara aanwezig zal zijn en wat er daar besproken zal worden.
De Europese ambitie is om alsnog nieuwe sancties in te voeren als die bijeenkomst geen onvoorwaardelijk staakt-het-vuren oplevert, maar het is nog onduidelijk of gezamenlijke nieuwe sancties met de VS binnen bereik liggen.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant