Van het dorpje Belt-Schutsloot naar het Filmfestival van Cannes: rietsnijder Gerrit Knobbe speelt de hoofdrol in de film Rietland van regisseur Sven Bresser, die is geselecteerd voor het festival. ‘Ik dacht: na zo’n draaidag kan ik in de avond nog wel even rietsnijden.’
is filmredacteur van de Volkskrant.
Als het officiële festivalbusje de van de luchthaven opgepikte Nederlandse equipe van Rietland het centrum van Cannes binnen stuurt, mept Janny vol enthousiasme op het been van haar echtgenoot, hoofdrolspeler Gerrit Knobbe (61): ‘We zijn in Frankrijk!’
Waren ze daar dan echt nooit eerder geweest? Loïs Reinders (10), die in de film zijn kleindochter speelt, kan het bijna niet geloven. Van het Overijsselse dorpje Belt-Schutsloot naar het 78ste filmfestival van Cannes, het ís ook een onverwachte wending in het leven van Knobbe.
Het ene moment ben je werkzaam ‘in de rietcultuur’ in het natuurgebied de Wieden, als telg van vele generaties rietsnijders, het volgende moment mag je jezelf een collega noemen van Robert De Niro, die hier vandaag in het festivalpaleis zijn ere-Palm in ontvangst neemt.
Janny: ‘Doe je één keer mee in een film, en dan ga je naar Cannes. Dat is toch bizar?’
Ter voorbereiding op zijn script, waarin rietsnijder Johan het ontzielde en half ontklede lichaam van een jonge vrouw aantreft en zelf op zoek gaat naar de dader, bezocht regisseur Sven Bresser (33) meerdere vergaderingen van zelfstandige rietsnijders. Daar zat ook Gerrit Knobbe. ‘Bijna anderhalf uur zei hij vrijwel niks, zat hij er stilletjes bij. Behalve naar zijn gezicht keek ik ook naar zijn handen.’
‘Hij had me in de smiezen’, zegt Knobbe, ontegenzeggelijk de bezitter van een goeie kop. Precies voldoende verweerd, met helderblauwe ogen waarin je van alles kunt vermoeden. Iets zachts én iets hards. Zie die knuisten ook, gevormd door decennia rietarbeid, plus het ongelukje met de zaag die, recent, zijn middelvinger ontsierde. Ook op dat fraaie lokale accent hoefde Knobbe niet te oefenen. ‘Nadat we elkaar de eerste keer hadden gesproken, belde ik meteen mijn producent Marleen Slot’, zegt Bresser, ‘ik heb een héél bijzonder iemand ontmoet.’
Het is ook zijn eerste speelfilm. Bresser, zelf opgegroeid nabij het riet van de gemeente Waterland, zag zijn op Corsica gedraaide korte film L’été et tout le reste in 2018 al geselecteerd voor het Festival van Venetië, de concurrent van het nog net een maatje grotere Cannes.
Rietland, een fraai gefilmd en overtuigend geacteerd moreel ambigu moordmysterie, gaat in wereldpremière in de Semaine de la Critique. Dat is het oudste en zeer prestigieuze onafhankelijke bijprogramma van Cannes, in 1962 opgericht om het destijds wat gezapig geworden festival open te breken.
Het komt zelden voor dat de programmeurs van de Semaine een Nederlandse speelfilm uitkiezen; de laatste betrof De Poolse bruid van Karim Traïdia, in 1998. Ook Mike van Diems debuut Karakter, nadien bekroond met de Oscar, viel eerder deze eer ten deel.
Toen Bresser zijn beoogde acteur opzocht in het rietland was er nauwelijks tijd voor een gesprek. Knobbe werd in beslag genomen door zijn automatische rietverwerkingsmachine. Anders dan in de film wordt er tegenwoordig niet of nauwelijks meer met de hand gesneden. ‘Dit wordt ’m niet’, zei ik tegen Sven. ‘Kom maar eens langs bij mij thuis.’
Knobbe aarzelde of het wel iets voor hem was, zo’n ‘rolletje’ in een film. Dat het om de hoofdrol ging, wist hij nog niet. ‘Nou heb ik ook wat, zei ik tegen Janny: ik moet auditie doen.’
Gelukkig, ook voor de Nederlandse cinema, was Janny meteen enthousiast. ‘Wie krijgt nou zo’n kans? Dat móét je dan toch doen?’ Gerrit glimlacht: ‘Zij heeft mij erdoor getrokken. Ik ben een ingetogen iemand, ik kijk het allemaal eerst eens even aan. In die zin paste het ook wel bij mij, die rol van eenzelvige rietsnijder. Maar ik ben natuurlijk niet die Johan uit de film.’
Het acteren was wennen. ‘Ik dacht: na zo’n draaidag kan ik in de avond nog wel even rietsnijden. Maar je bent echt bekaf, er komt zo veel bij kijken. Dat weet je helemaal niet, als je gewoon een film of een serie kijkt. Die blik van me in de film… hoe ik dat doe? Ik heb een oorsuis, dus dan concentreerde ik me op die oorsuis. En dan ging het. Sven is er ook perfect in hoor, hoe hij je weet te inspireren. Ik heb er geen dag spijt van gehad. We zijn nog steeds dikke vrienden.’
Medespeler Loïs, knuffelkonijn op schoot, was al iets bekender met de filmwereld: ze is de dochter van filmcomponist Rutger Reinders en filmmaker Sacha Polak. Polak, meegereisd naar Cannes, zag haar eigen films (Hemel, Dirty God) in première gaan op de festivals van Berlijn en het Amerikaanse Sundance. ‘Ik ben hier nu als de plus één van mijn dochter.’
De eerste reacties van de pers op haar spel zijn zeer lovend, hoorde moeder Polak al. Ze heeft het Jeugdjournaal beloofd een vlog te maken van haar dochters tocht door Cannes. Met een glimlach: ‘Misschien moet ik mijn eigen carrière stilzetten en doorgaan als haar manager.’
De 78ste editie van het Filmfestival van Cannes trapte dinsdagavond af met Partir un jour van Amélie Bonnin. Die feelgoodmusical werd subiet neergesabeld door de pers, maar dat hindert geenszins. De Fransen openen vaak met een niet zo best werk uit eigen land, dat dan meteen uitgaat in de eigen bioscopen. En het festival kent vuurwerk zat, ook al op de eerste dagen.
De blockbuster Mission: Impossible – The Final Reckoning van Christopher McQuarrie beleeft woensdagavond de officiële doop, met ster Tom Cruise op de rode loper. Ook is er de hoofdcompetitie, bestaand uit 22 titels, waaruit de jury, onder leiding van voorzitter Juliette Binoche, de Gouden Palm zal kiezen.
Kandidaten die vooraf al veel buzz meebrengen: de horrorkomedie Die My Love van de Schotse Lynne Ramsay, waarin Jennifer Lawrence een moeder speelt met een postnatale depressie. Ook wordt er uitgekeken naar Sentimental Value (originele titel Affeksjonsverdi), een vader-dochterdrama van de Noor Joachim Trier. Wederom met zijn landgenoot Renate Reinsve, die hier in Cannes in 2021 de prijs voor beste actrice won voor haar spel in Triers filmhit The Worst Person in the World.
Ook eregast De Niro luistert het festival op, door zich in zijn dankwoord meteen fel uit te spreken over de wens van de Amerikaanse president om niet-Amerikaanse films een importheffing op te leggen van honderd procent. De 81-jarige acteur, die zijn aversie jegens Trump (‘de barbaarse president van Amerika’) nooit verbergt: ‘Kunst brengt mensen samen, zoals hier vanavond. Kunst is inclusief. Kunst omarmt diversiteit. Dat is waarom kunst een bedreiging vormt voor autocraten en fascisten, dat is waarom wij een bedreiging vormen.’
Laat in de avond op de dag voor de première van Rietland spoedt Bresser zich naar het Miramar-theater, voor de verplichte laatste beeld-en-geluidcheck. Daar staat het Franse ontvangstcomité al klaar. De regisseur, zijn cameraman Sam du Pon en geluidsmixer Vincent Sinceretti verspreiden zich over de verder lege zaal; het moet overal goed klinken. We zien en horen het beginshot van ruisend riet, gefilmd op het grofkorrelige 16-millimeterfilmmateriaal dat de filmmaker in de nabewerking nog behoorlijk wat hoofdpijn bezorgde. ‘Het is zo mooi geworden’, complimenteert Rémi Bigot, hoofd van het Semaine-programma.
Dan door naar een fragment met wat dialoog: kleindochter Dana (Reinders) ratelt vrolijk over haar schooltoneeluitvoering, iets met dorpelingen die veranderen in nijlpaarden (vrij naar Ionesco’s absurdistische toneelklassieker Rhinocéros), terwijl opa Johan ongerust in zijn achteruitkijkspiegel tuurt: daar doemt een vervaarlijke tractor op.
Het Dolby-geluidsniveau, door de Fransen aanvankelijk op 6,3 gezet, schuift op verzoek van Bresser naar 6,8. Heel goed, vindt Bigot. ‘Dit is krachtig, maar nog niet agressief.’
‘Kan het nog één tikje harder?’, vraagt de regisseur. De meter schuift naar 6,9. In de slotscène zullen de bezoekers (kortstondig) achterover worden geblazen door het geluidsontwerp.
Vanwege de belangstelling wordt er ondertussen nog een extra interviewdag ingelast voor buitenlandse journalisten, boven op het eerdere schema. Ook voor de Nederlandse cast van Rietland (internationale titel Reedland). ‘Ik spreek geen Frans’, waarschuwt hoofdrolspeler Knobbe, ‘alleen Louis van Gaal-Engels.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant