Het klimaatbeleid heeft alleen serieus effect als iedereen, of op zijn minst een meerderheid, meedoet. Maar het draagvlak hiervoor is de laatste tijd snel geslonken.
Milieudefensie begint opnieuw een jarenlange procedure tegen olieconcern Shell. Een eerdere poging om de oliereus serieus aan banden te leggen sneuvelde eind vorig jaar bij het gerechtshof, maar de milieu-organisatie ziet in de uitspraak van toen voldoende aanknopingspunten voor een nieuwe actie. Dit keer is de eis dat Shell stopt met het in gebruik nemen van nieuwe olie- en gasvelden.
Dat milieu-organisaties steeds vaker de gang naar de rechter ondernemen, is te begrijpen. Nu politici, bedrijven en ook veel burgers het laten afweten, zijn er eenvoudigweg niet veel andere opties.
Aan het begin van dit decennium werd de energietransitie enige tijd over bijna de gehele breedte gesteund. De Europese Commissie sleutelde een ambitieuze Green Deal in elkaar, waarmee de klimaatdoelen van Parijs konden worden gehaald en iedereen leek zich hiernaar te voegen. Sommige landen, zoals Nederland, namen zich voor om nog sneller te verduurzamen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Er was een Schipholbaas die uit zichzelf krimp van de luchthaven voorstelde, directeuren van grote bedrijven droegen het duurzaamheidsevangelie uit, het aantal vegetariërs nam snel toe, steeds meer Nederlanders zeiden vliegschaamte te voelen, en in de politiek ontstond brede consensus dat een snelle energietransitie onvermijdelijk was en bovendien economische kansen bood.
De laatste tijd is het draagvlak echter snel geslonken. Burgers begonnen te protesteren tegen de hoge kosten van warmtepomp en elektrische auto’s, politici kregen koudwatervrees, waarna bedrijven ook het vertrouwen verloren. Dat de nieuwe Amerikaanse president de opwarming van de aarde op geen enkele manier wenst tegen te gaan, helpt niet mee.
Het Nederlandse kabinet leek het klimaatbeleid op volle kracht voort te willen zetten – dat was verheugend, zeker gezien de samenstelling van de coalitie – maar inmiddels wordt er aan alle kanten aan geknabbeld. Bij de onderhandelingen over de Voorjaarsnota zijn allerlei potjes van Klimaatminister Sophie Hermans geleegd en werd de belasting op vervuiling teruggeschroefd.
De effecten hiervan moeten nog worden doorgerekend, maar duidelijk is dat de kosten-batenanalyse van veel duurzame energieprojecten ineens ongunstiger uitvalt. Dat oliemaatschappijen Total en Shell zich hebben teruggetrokken uit een groot CO2-opslagproject, was een veeg teken.
Bij de luchtvaart is het beeld hetzelfde. Minister Barry Madlener houdt vast aan de krimp van Schiphol – wat wederom op zich verheugend is – maar sleutelt aan de voorwaarden waardoor de krimp in de praktijk kleiner zal zijn dan aanvankelijk voorzien.
De kans dat de klimaatdoelen voor 2030 worden gehaald, achten experts inmiddels gering. Het grote gevaar is dat de moedeloosheid toeslaat. Klimaatbeleid heeft alleen serieus effect als iedereen, of op zijn minst een meerderheid, meedoet. Mensen willen zich niet matigen als ze het idee hebben dat anderen zich naar hartelust uitleven.
Milieudefensie heeft haar hoop gevestigd op de rechter om politici en bedrijven op hun verantwoordelijkheid te wijzen, maar zonder breed maatschappelijk draagvlak gaat het niet. Om fatalisme de kop in te drukken, kan het geen kwaad om nog eens te benadrukken dat elke maatregel die de CO2-uitstoot vermindert in principe winst is, en ook dat elke mens de morele plicht heeft om, ongeacht wat anderen doen, de aarde niet viezer achter te laten. Klimaatbeleid heeft politici nodig die een bezield verhaal houden, omdat anders kortetermijnoverwegingen altijd prevaleren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant