De eindexamens in het voortgezet onderwijs zijn in volle gang. De Volkskrant doet de komende weken verslag. Simon(e) van Saarloos (34), schrijver en filosoof, doet het examen filosofie voor havo.
Bij de eindexamens zullen veel mensen terugdenken aan verlammende zenuwen en gymzalen vol tienerzweet. Maar voor schrijver en filosoof Simon(e) van Saarloos betekent een examentrauma iets anders.
Diens tekst werd gebruikt voor het eindexamen Nederlands in 2017. ‘Ik had een opiniestuk geschreven waarin ik me verzette tegen een zionistisch, anti-feministisch figuur. De ochtend van het examen kreeg ik te horen dat mijn tekst in het examen was opgenomen. Leuk, dacht ik. Het leverde honderdvijftig euro op en ik hoefde verder niets te doen.’
‘Maar het duurde niet lang voordat de examenleerlingen me online volledig door het slijk haalden. Er werd door leerlingen een Facebookgroep gemaakt over mij en ik kreeg bakken met haat over me heen. Wat niet hielp was de vraagstelling in het examen: totaal onbegrijpelijk. Het gebeurt nu nog weleens dat ik iemand tegenkom die toen examen deed en me verwijt dat ik ze heb doen zakken.’
In het eindexamen filosofie van dinsdag komt Van Saarloos gelukkig niet voor, maar hen heeft er wel een mening over. ‘Het vraagt om klassieke retoriek: het begrijpen van argumenten voor en tegen. Een leerling hoeft niet veel filosofie gelezen te hebben om deze vragen goed te beantwoorden. Eigenlijk is het dus meer een examen begrijpend lezen.’
Volgens Van Saarloos is daar op zich niets mis mee. ‘Het is mooi als een examen niet naar een opsomming van feiten en verschillende filosofische stromingen vraagt, maar echt enthousiast word ik er ook niet van.
Het examen vraagt leerlingen om na te denken over democratie en de manier waarop we de maatschappij indelen. Maar eigenlijk zouden we de maatschappij zelf moeten bevragen: hoe is het zo gekomen en waarom worden onderscheid en orde zo belangrijk gevonden? Als ik het examen had mogen samenstellen, zouden leerlingen de vragen zelf moeten bevragen. Niet: hoe bereiken we vrijheid? Maar: wat ís vrijheid?’
Van Saarloos durft niet direct een oordeel te vellen over het examen. ‘Wat is een goed examen?’ De filosoof blijft een tijdje stil. ‘Een examen moet kennis testen. Als dat de standaard is, vind ik dit een goed examen. Maar ik zou de standaard bevragen.
Een leerling maakt een examen voor een cijfer dat moet leiden tot een diploma. Helpt dat om na te denken? Op deze manier delen we de wereld alleen maar op in meer categorieën. Maar als ik dit als examen beoordeel, is het een prima examen, omdat een examen er ook op gericht is om studenten te categoriseren: goed of matig, geslaagd of niet.’
Tip voor de examens van woensdag
Als eindexamenkandidaat moet je enorme hoeveelheden stof leren. Reden voor veel leerlingen om na een examen meteen weer achter het bureau te kruipen.
‘Pas daarmee op,’ zegt geschiedenisleraar Rens Goedknegt. ‘Het is onwijs belangrijk om te pauzeren. Ga wandelen, laat de hond uit, ga op zoek naar vitamine D.’
Op het laatste moment nog even tienduizend jaar wereldgeschiedenis, tientallen naamvallen en een handvol politieke stelsels stampen, heeft volgens Goedknegt weinig zin. ‘Nu de eindstrijd zo dichtbij is, helpt het om ontspanning te zoeken. Die rust kunnen leerlingen wel gebruiken. Ik moest gisteren surveilleren en de kopjes stonden gespannen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant