schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Deadlines op werk, ruzie met je partner en de wasmand die nooit leeg raakt: de gemiddelde ouder heeft een volle agenda én hoofd. Door stress lijkt je geduld sneller op – bijvoorbeeld als je kind wéér treuzelt. Hoe beïnvloedt stress de manier waarop we opvoeden?
‘Vooropgesteld: alle ouders hebben stress’, zegt Lenneke Alink, hoogleraar Forensische Gezinspedagogiek aan de Universiteit Leiden. ‘Opvoeden is per definitie stressvol: je komt thuis van werk en je kinderen willen direct iets van je. Of de kinderen ruziën, net op het moment dat je de deur uit moet om op tijd op school te zijn. Dat je dan niet altijd op je best bent, is logisch.’
In haar onderzoek kijkt Alink naar de invloed van stress op het ouderschap. Ze richt zich daarbij vooral op situaties van verhoogde kwetsbaarheid, bijvoorbeeld als ouders zelf een problematische jeugd hebben gehad. Stress heeft invloed op hoe we informatie verwerken. ‘Als je erg gestrest bent, dan reageer je op de automatische piloot en monitor je jezelf minder: klopt dit wel en heeft het zin als ik zo reageer?’ zegt Alink.
Stel: een kind komt thuis en zit onder de modder. Ontspannen ouders vragen zich af hoe dit is gebeurd, misschien was het wel iets leuks. Ze denken: ach, die vieze kleding. Gestreste ouders koppelen de gebeurtenis eerder aan bestaande negatieve schema’s in hun hoofd. Ze zullen eerder denken dat het kind stout is geweest. ‘Er vindt een shortcut plaats, waardoor ze de situatie minder goed overzien en niet meebewegen met het kind’, aldus Alink.
Ouders ervaren stress niet alleen omdat ze veel ballen in de lucht moeten houden, maar ook omdat de lat voor goed ouderschap hoog ligt, meent pedagoog Celia Stok, van het platform Rust in Ouderschap. ‘Vroeger wilden we dat onze kinderen gelukkig waren, nu willen we dat ze gelukkig zijn met ons.’ Die betrokkenheid, zoals overal bij aanwezig zijn, zorgt voor extra druk.
Volgens Stok willen veel ouders bewust anders opvoeden dan de generaties voor hen, maar worstelen ze met de vraag hoe dat er precies uit moet zien. Kinderen krijgen meer inspraak, wat soms leidt tot verwarring. ‘Ze mogen meebeslissen over het avondeten, maar ouders bepalen wanneer het scherm uitgaat. En ja, dan krijg je een grote mond.’
Gestreste ouders corrigeren vaker, mopperen meer en nemen sneller dingen over, zegt Stok. Denk aan klassieke stressmomenten: de kinderen maken ruzie terwijl jij probeert te koken, of je peuter wil nét als je haast hebt zelf zijn schoenen aantrekken. ‘Gestreste ouders blijven dan gefocust op het einddoel — eten op tafel, op tijd de deur uit — en verheffen hun stem om hun kind in het gareel te krijgen.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Het probleem is dat die boodschap niet aankomt. Stress bij ouders triggert ook het stresssysteem van het kind, waardoor die minder ontvankelijk wordt. Stok vergelijkt het met turbulentie in een vliegtuig: ‘Als passagier kijk je naar de stewardess. Blijft zij rustig en glimlacht ze terwijl ze zegt dat de gordels vast moeten? Dan voel je je veilig. Maar als ze gejaagd rondrent met een angstige blik, denk je dat er iets mis is.’
‘Voel je stress opkomen? Stel jezelf dan de vraag: ben ik die kalme stewardess?’ adviseert de pedagoog. ‘Want dat is je enige taak op dat moment. Laat los waar je mee bezig bent en verzacht. Soms helpt het om te denken: ik hoef nu even niet op te voeden.’
‘Probeer goed voor jezelf te zorgen, want daar is je kind ook bij gebaat’, zegt Alink. Wees niet bang om hulp in te schakelen. ‘Vraag de buurvrouw of ze op de kinderen kan letten zodat je even een wandeling kan maken.’
Tot slot: neem bewust de tijd voor de overgang van werk naar thuis. ‘Sommige ouders lopen met hun telefoon nog in de hand het huis binnen’, zegt Stok. ‘Rond je werk eerst af. Haal adem. Die vijf minuten maken écht verschil.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant